» Ehud Barak, Bill Clinton en Yasser Arafat tijdens de vredesbesprekingen in Camp David AFP
Camp David
Het is de eerste vredestop van de 21e eeuw. Op uitnodiging van de Amerikaanse president Bill Clinton ontmoeten de Israëlische premier Barak en de Palestijnse leider Yasser Arafat elkaar in de zomer van 2000 in het presidentiële buitenverblijf Camp David. De top mislukt en beide partijen geven elkaar de schuld.
Een half jaar later komt er nog een vervolg in de Egyptische plaats Taba, maar ook die top loopt op niets uit. Al verklaren Israëli's en Palestijnen "nog nooit zo dicht bij vrede" te zijn geweest.
Tweede Intifada
Het mislukken van de vredesbesprekingen in Camp David wakkert de bestaande Palestijnse onvrede verder aan. De vlam slaat in de pan op 28 september 2000. Dan bezoekt de minister van Defensie van Israël, Ariel Sharon, de Tempelberg in Jeruzalem. Dat is voor zowel joden als moslims een uiterst heilige plek. Het bezoek wordt gezien als een provocatie en zet een geweldsspiraal in gang die bijna 5000 levens kost
Saudisch Vredesplan
Vrede lijkt ver weg tijdens de Tweede Intifada. Maar het zoeken naar vreedzame oplossingen gaat door. In maart 2002 komen de Arabische landen onder leiding van Saudi-Arabië met een vredesplan. Ze leggen een concreet plan op tafel: Israël maakt de bezetting ongedaan die in 1967 begon en krijgt in ruil daarvoor vrede en normale relaties met alle Arabische landen.
Israël wil alleen in directe onderhandelingen met de Palestijnen over vrede praten. Het land weigert vredesbesprekingen zolang het geweld doorgaat. Het Arabische aanbod geldt nog steeds.
Afscheidingsbarrière
Als reactie op de Tweede Intifada begint Israël in 2003 een afscheidingsbarrière te bouwen. Die schermt Israël af van de Palestijnse gebieden. Op veel plaatsen is het een hek, maar op belangrijke plaatsen is het een metershoge muur.
De barrière is omstreden, vooral omdat het deels op Palestijns gebied staat. Hij is volgens het Internationaal Gerechtshof in Den Haag illegaal. Voorstanders noemen de barrière effectief en stellen dat het aantal zelfmoordaanslagen in Israël dramatisch is afgenomen door de bouw er van.
Routekaart
In dit klimaat van escalerend geweld tussen Israëliërs en Palestijnen ontstaat een nieuw overlegorgaan voor vrede in het Midden-Oosten: 'het kwartet'. Dat bestaat uit afgevaardigden van de Verenigde Naties, de Europese Unie, Rusland en de Verenigde Staten.
Op 30 april 2003 stelt het kwartet een zogenoemde "routekaart naar vrede" voor. Een plan dat stap voor stap moet leiden tot de oprichting van een Palestijnse staat. Beide partijen omarmen de routekaart, een van de weinige tastbare onderhandelingsresultaten in het vredesproces. En ook al houden beide partijen zich niet aan de afspraken van dit stappenplan, de routekaart ligt nog steeds op tafel.
Yasser Arafat
Op 11 november 2004 sterft Yasser Arafat, oprichter van de Palestijnse Fatah-beweging.
Sharm el-Sheikh
Israëliërs en Palestijnen zijn het geweld rond de Tweede Intifada beu. Na de dood van Arafat, volgens veel Israëliërs de kwade genius achter de Tweede Intifada, besluit de Israëlische premier Sharon te gaan praten met de opvolger van Arafat, Mahmout Abbas. Ook die wil een einde maken aan de Tweede Intifada, om zijn macht te kunnen consolideren. In februari 2005 ontmoeten ze elkaar in de Egyptische badplaats Sharm el-Sheikh. Er komt een wapenstilstand, al stelt die in de praktijk weinig voor.
Eenzijdige terugtrekking
Gaza betekent weinig voor Israël, maar is wel een zware last voor het land. De Israëlische premier Sharon besluit mede daarom tot eenzijdige terugtrekking. Dat gebeurt in augustus 2005. Sharon wil laten zien dat Israël zelf bepaalt wat haar grenzen zijn.
Sharon
Op 4 januari 2006 krijgt premier Ariel Sharon van Israël een hersenbloeding. Sindsdien ligt hij in coma. Zijn opvolger wordt Ehud Olmert.
Hamas
Op 25 januari 2006 wint Hamas de Palestijnse verkiezingen. Volgens internationale waarnemers verliep de stembusgang democratisch, toch doet het Westen de islamitische beweging in de ban. De oude machthebbers van Fatah en Hamas ruziën om de macht en uiteindelijk neemt Hamas op 15 juni 2007 de macht over in Gaza.
Sindsdien zijn de Palestijnen verdeeld en dat betekent een zwakkere onderhandelingspositie bij de vredesbesprekingen. Niemand wil met Hamas praten. De internationale gemeenschap vraagt zich af wat een eventueel vredesakkoord met Fatah voorstelt, als Hamas, de feitelijke machthebber in een groot deel van de Palestijnse gebieden, niet bij de onderhandelingen betrokken is.
Annapolis
In de laatste fase van zijn presidentschap, op 27 november 2007, belegt de Amerikaanse president Bush een top in Annapolis. De Israëlische premier Olmert en de Palestijnse leider Abbas tekenen een gezamenlijke verklaring waarin ze de hoop uitspreken binnen een jaar vrede te sluiten. Dat lukt niet, al was een akkoord dichtbij volgens premier Olmert van Israël.
Ook na afloop van de top wordt er nog intensief onderhandeld. Maar het momentum is voorbij: Olmert is verzwakt door een corruptieschandaal en slechte peilingen. Een maand later maakt de oorlog in Gaza een einde aan de intensieve contacten tussen bemiddelaars van beide partijen.
Op 27 december 2008 lanceert Israël een offensief in Gaza, waar Hamas de dienst uitmaakt. De oorlog eindigt op 18 januari 2009.
Obama
De oorlog in Gaza maakte een einde aan de directe vredesbesprekingen tussen Israëliërs en Palestijnen. Maar de Amerikanen blijven het proberen. Barack Obama, in januari 2009 geïnaugureerd als president van de Verenigde Staten, wil betere relaties met de islamitische wereld en vrede in het Midden-Oosten.
Hij oefent grote druk uit op de partijen om weer te gaan praten. Zijn speciale gezant, de Amerikaanse oud-senator George Mitchell, onderhandelt met de partijen afzonderlijk over het herstarten van het vredesproces. Na 20 maanden zitten Palestijnen en Israëliërs weer gezamenlijk aan de onderhandelingstafel.
Deel deze pagina
»
»
»