» VVD-partijleider Mark Rutte tijdens een congres in november 2009 ANP Door NOS Net-redacteur Bas de Vries
"Een bijstandsmoeder krijgt in Nederland vanwege alle toeslagen uiteindelijk gemiddeld zo tussen de 1500 en 1800 euro per maand", zei Mark Rutte vorige week in Netwerk. "Ik wijs erop dat een startende politieagent ook 1500 euro verdient."
Wilma de Jong uit Etten-Leur verbaast zich in een email over die uitspraak van de VVD-leider. Zij heeft in het verleden als budget-adviseur gewerkt met mensen die van een bijstandsuitkering moesten rondkomen en heeft nooit meegemaakt dat bijstandsmoeders zoveel geld bij elkaar wisten te krijgen. Zij krijgt bijval van Bianca Vredeveldt, die hetzelfde werk doet in de regio Breda en die desgevraagd laat weten dat '1300 euro per maand in de praktijk al bijna nooit voorkomt'.
De feiten
Gevraagd naar de bron van Rutte's uitspraak verwijst VVD-campagneleider Stef Blok naar een artikel in het Volkskrant Magazine van oktober vorig jaar onder de kop 'Blij in de bijstand'. In dat artikel worden drie bijstandmoeders opgevoerd die redelijk tot goed weten rond te komen. Eén van hen heeft netto 1850 euro aan inkomsten per maand, blijkt uit haar huishoudboekje. Bovenop de 1010 euro aan bijstand (inclusief vakantiegeld en woontoeslag) komt nog een hele reeks extra's in de vorm van kinderbijslag, huur- en zorgtoeslag, de zogenoemde heffingskorting, een kindgebonden budget (de vroegere kindertoeslag) en een langdurigheidstoeslag omdat de moeder in kwestie al langer afhankelijk is van een uitkering. Bij de andere twee vrouwen komt maandelijks 1696 respectievelijk 1585 euro binnen.
Is hiermee gezegd dat bijstandsmoeders in Nederland gemiddeld op dergelijke bedragen uitkomen, zoals Rutte stelt? "Nee, dat is niet zo", antwoordt Gödfried Engbersen, hoogleraar sociologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. In hetzelfde Volkskrant-artikel wordt hij opgevoerd als 'Nederlands bekendste armoedeskundige'.
Volgens Engbersen zijn er 'ín theorie' in veel gemeenten inderdaad allerlei extra voorzieningen in het kader van lokaal armoedebeleid beschikbaar. "Tegelijkertijd blijkt uit allerlei onderzoek dat heel veel groepen geen gebruik van die regelingen maken omdat er veel bureaucratie bij komt kijken. De vrouwen in het Volkskrant-artikel waren relatief hoog opgeleid en wisten daar hun weg in te vinden. Dat is anders bij veel laaggeschoolden en buitenlanders. Bovendien bestaat dit soort regelingen niet in alle gemeenten."
Conclusie
Wat Rutte brengt als een 'gemiddeld' inkomen van een bijstandsmoeder, wordt in de woorden van hoogleraar Engbersen alleen gehaald door een 'elite' van goed ingevoerde vrouwen. Het werkelijke gemiddelde is juist vanwege al die verschillende regelingen niet goed uit te rekenen.
Daarbij gaat Rutte's vergelijking met het salaris van de beginnende politie-agent eveneens mank, omdat bij diens inkomen zaken als de kinderbijslag en kindregelingen in het belastingstelsel niet worden meegerekend.
Dit is de vijfde aflevering van Fact check NOS, een serie waarin de NOS op aangeven en met behulp van het publiek controleert of beweringen van politici tijdens de campagne wel kloppen. Meedoen kan door een mail te sturen met uw tip of vraag naar nosnet@nos.nl.
Deel deze pagina
»
»
»