Door NOS Net-redacteur Bas de Vries
"De VVD doet al jaren aan kiezersbedrog door steeds maar weer te beweren dat links (waarmee bedoeld wordt de PvdA) stelselmatig te veel geld uitgeeft en zo het begrotingstekort laat oplopen", schrijft Kees de Leeuw in een email. Hij reageert op een oproep van NOS Net om uitspraken te melden van politici die in strijd lijken met de waarheid. "Dit is begonnen met Wiegel, die in de jaren zeventig Den Uyl voor 'Sinterklaas' uitmaakte", meldt de heer De Leeuw. "Als er echter naar de cijfers gekeken wordt geven rechtse kabinetten altijd meer uit dan linkse. Het kabinet-Van Agt/Wiegel liet het begrotingstekort torenhoog oplopen."
De feiten
De heer De Leeuw lijkt onder andere te verwijzen naar de toespraak van VVD-lijsttrekker Mark Rutte op de laatste VVD-ledenvergadering. Rutte maakte daar onder applaus een grapje over de vermeende spilzucht van 'links'. "U weet wat er gebeurt als je links het beheer zou geven over de Sahara, hè? Binnen de kortste keren is het zand op."
In Nederland wordt het kabinet-Den Uyl (1973-1977) door vriend en vijand beschouwd als het meest linkse uit de geschiedenis. Onder PvdA-minister van Financiën Duisenberg liep de staatsschuld op, maar bleef volgens gegevens van het Centraal Planbureau onder de 40 procent van het bruto binnenlands product (bbp).
Daarna liep de schuld hard op. Met name in de tweede helft van de jaren 70 onder het 'rechtse' kabinet van CDA-premier Van Agt en zijn vice-premier Wiegel (VVD), maar ook in de daaropvolgende kabinetten-Lubbers in de jaren tachtig, die toch vooral bekend zijn geworden vanwege hun forse sanering van de verzorgingsstaat.
In 1989 keerde de PvdA terug in de regering, in het kabinet Lubbers-III met het CDA. PvdA-minister Kok trof een staatsschuld aan die inmiddels was opgelopen tot ruim boven de 70 procent. Kok slaagde erin om dat percentage in vier jaar tijd heel licht te laten dalen. Om precies te zijn van bijna 77 procent in 1990 naar 76,4 procent in 1994, het laatste jaar van Lubbers, zoals blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek.
Die trend werd doorgezet in de daaropvolgende 'paarse' kabinetten onder aanvoering van (inmiddels) premier Kok en VVD-minister van Financiën Zalm. Dankzij een forse economische groei, gecombineerd met Zalms aangescherpte begrotingsnormen, ging de schuld in twee perioden omlaag naar 50,5 procent bbp in 2002.
De jaren sindsdien laten een gemengd beeld zien: aanvankelijk een stijging tijdens de eerste kabinetten-Balkenende zonder de PvdA, vervolgens een daling, nadat PvdA-minister Bos was toegetreden, waarna de forse economische crisis roet in het eten gooide.
Conclusie
Die moet zijn dat kijkend naar de cijfers het inderdaad niet zo is dat regeringen met de PvdA meer schulden maken dan kabinetten waarin de VVD vertegenwoordigd is. Eerder minder. Maar de beste resultaten op dit vlak zijn geboekt in de acht paarse jaren dat beide partijen samen regeerden.
(Dit is de eerste aflevering van Fact-Check-NOS, een serie waarin de NOS op aangeven en met behulp van het publiek controleert of beweringen van politici tijdens de campagne wel kloppen. Meedoen kan door een mail te sturen met uw tip of vraag naar nosnet@nos.nl)
Deel deze pagina
»
»
»
»
»
»
»
»