»
Vrachttoestel van KLM
Dr. Jaus / Flickr / Creative Commons 2.0 by-nc-nd Door redacteur economie André Meinema
Een onwerkelijke serene rust rondom Schiphol. Geen enkele klacht over geluidsoverlast. Geen vliegtuigstrepen in de lucht. Stilte. Maar ondertussen staat er van alles stil. En dat kost geld. 'Zonder transport staat alles stil' is de leuze waarmee de transportsector zichzelf verkoopt. Dat hebben we de voorbije dagen ondervonden. Het is nu de zesde dag dat er in een een groot deel van Europa nauwelijks gevlogen wordt.
Het Amerikaanse luchtruim ging drie dagen dicht na de aanslagen van 11 september 2001. Geen vliegtuig kon erin of eruit. Daarna werd het luchtruim weer vrijgegeven en kwam het internationale luchtvaartverkeer weer langzaam op gang. Het duurde dagen voordat de vliegschema's weer 'n beetje klopten.
Op het dichtgooien van het luchtruim kwam destijds nauwelijks kritiek, wel begrip. Rond de milleniumwisseling werd ook al het idee geopperd om alle vliegtuigen aan de grond te houden, uit angst dat er gekke dingen met computers zouden gebeuren als de datum verschoof van 1999 naar 2000. Maar die suggestie stuitte op veel kritiek en ging niet door. 'Grounding flights is grounding our economy.'
11 september
De schade voor de luchtvaart- en transportsector is nu al veel groter dan destijds rond 11 september. Het zijn tamelijk ruwe schattingen, gemiddelden, aannames en dus nattevingerwerk. Maar het geeft wel een indruk van de impact als er vijf dagen niet gevlogen kan worden.
De brancheorganisatie IATA bijvoorbeeld raamt de omzetschade voor de internationale luchtvaartsector op 200 à 220 miljoen euro per dag. De teller staat nu inmiddels dus op zo'n 1 miljard euro.
Analisten van het Franse Natixis Securities ramen de schade voor AirFrance-KLM op 50 miljoen euro per dag. De Nederlandse poot alleen, KLM, zegt tussen de 5 en 10 miljoen euro per dag te verliezen. Hoe langer het duurt des te dichter gaat dat bedrag richting de 10 miljoen euro. Minstens 80.000 vluchten zijn geannuleerd. Voor de luchtvaartmaatschappijen betekent het een enorme financiële strop. 2008 en 2009 waren al beroerde en moeilijke jaren met vooral heel veel rode cijfers en dan komt dit er bovenop. Geen inkomsten, maar wel de uitgaven voor personeel, vliegtuigen en afschrijvingen. Plus de kosten van het vergoeden van tickets of omboekingen, eventueel onderdak, hotels en maaltijden voor gestrande reizigers.
Act of God
Geen vliegtuigen betekent geen passagiers en dus zakte de omzet voor de winkels en horeca op Schiphol in elkaar. De luchthaven loopt de inkomsten mis van de havengelden die vliegtuigmaatschappijen betalen om te mogen landen en opstijgen. Ondertussen lopen de kosten gewoon door van bijvoorbeeld beveiliging en personeel. De schade wordt door directeur Ad Rutten van Schiphol geraamd op 2 tot 3 miljoen euro per dag.
De hotelbranche heeft wel een paar mooie en welgevulde dagen achter de rug na de run op hotelkamers door gestrande passagiers. Hun extra inkomsten moeten echter grotendeels worden opgehoest door de luchtvaartmaatschappijen en reisorganisaties die hun reizigers soms onderdak moesten geven.
De Keukenhof
Voor congresorganisaties en de toeristenbranche kan het een strop betekenen nu veel deelnemers en toeristen niet kunnen komen. Of het levert juist een meevaller op. Woordvoerder Annemarie Gerards van De Keukenhof vertelt dat er dit weekend 5000 tot 10.000 extra bezoekers geweest zijn, dankzij het mooie weer en dankzij het vliegverbod. Maar met het oog op het internationaal vermaarde bloemencorso van komend weekend hoopt ze wel dat de vliegtuigen weer snel in de lucht zijn.
De reisorganisatie TUI schat dat de schade tot en met zondag 18 april op zo'n 23 miljoen euro. Elke dag langer niet vliegen kost 6 miljoen euro. Duizenden vakantiegangers, scholieren, zakenmensen en andere reizigers zijn ergens in de wereld gestrand, dat wil zeggen ze kunnen niet weg of niet terug. Volgens de Nederlandse tak van TUI (o.a. Arke en Holland International) zitten nu zo'n 2500 Nederlandse toeristen ergens vast.
Het is een natuurramp. Overmacht. Niemand z'n schuld. Zo'n vulkaanuitbarsting hou je niet tegen en blus je ook niet even. Een 'act of God' noemde TNT het theatraal. En tegen dit soort natuurrampen kun je je als particulier en ondernemer doorgaans niet verzekeren. Bij overmacht draagt ieder zijn eigen schade. Of je hoopt op steun van de overheid, of op een uitkering uit Europese calamiteitenpotjes. Woensdag vergadert de Europese Commissie trouwens over de mogeijkheid van en helpende Europese hand. Bij eurocommissaris Almunia is tot nu toe nog geen enkel verzoek binnengekomen van een euroland voor goedkeuring van extra staatssteun aan de luchtvaart.
Medicijnen en sperziebonen
En dan hebben we het alleen nog maar gehad over het vervoer van mensen. Maar er wordt ook van alles vervoerd via de lucht. Bloemen, groenten, kleding, machines, electronica, post, pakjes, reserveonderdelen voor machines en apparaten, medicijnen, vaccins, donororganen, om maar 's wat te noemen.
Voor veel Nederlandse bedrijven en transporteurs betekent het vooral dat magazijnen en opslagloodsen vollopen. Da's op zich meer lastig dan een strop. Voor de bloemen, groente- en fruitsector ligt het allemaal delicater want die waar kun je maar heel beperkt goed houden. Inmiddels zijn partijen bloemen al van koelruimtes op Schiphol teruggehaald, in het binnenland afgezet (tegen dumpprijzen), of doorgedraaid. Maar ook bloemen uit Kenia, sperziebonen uit Egypte en kiwi's uit Nieuw-Zeeland komen ons land niet binnen en dat zouden we kunnen merken in de supermarkt.
De verladersorganisatie EVO schat de schade voor het Nederlandse bedrijfsleven op enkele tientallen miljoenen euro's per dag. 'Nederland wordt als distributieland bij uitstek harder getroffen dan andere landen' zegt Joost van Doesburg.
Post
Bij post en pakjesvervoerder TNT landden donderdag nog net op tijd twee grote Boeing vrachtvliegtuigen uit Azië op de luchthaven van Luik. Die post is vervolgens niet met vliegtuigen maar met de eigen vrachtwagenvloot uitgereden in Europa.
Het alternatief van wegvervoer is voor meer transporteurs nu een mooie kans. Idem voor de spoorwegen, taxibedrijven en ferrymaatschappijen. Zo stond bij P&O Ferries en Stena Lines de telefoon roodgloeiend. Stena Lines-directeur Pim de Lange denkt 4000 à 5000 extra passagiers te vervoeren, wat 'tonnen aan extra omzet' oplevert.
Totale schade
Voor de industrie kan het soms ook vervelend uitpakken want die zit bijvoorbeeld te wachten op de bestelde onderdelen en leunt zwaar op just-in-time-delivery, waarbij onderdelen in een strak tijdschema aangevoerd worden. Een schema dat nu overhoop geschopt is.
Met de voorzichtige hervatting van het vliegverkeer zijn we er nog niet. De aandelenkosten van de grote luchtvaartmaatschappijen doken maandag omlaag. Vandaag krabbelen ze voorzichtig een beetje op. Beleggers zijn er nog niet helemaal gerust op.
Het gaat ook dagen duren voordat de boel weer volgens normale schema's vliegt. De kosten lopen dus ook de komende dagen nog verder op. Volgens analist Ineke Valke van TGB Investments lijken de gevolgen voor de Europese economie in het tweede kwartaal naar verwachting beperkt te blijven tot zo'n 0,1% van het Europese bbp. Oftewel 2,2 miljard euro is in rook opgegaan. Maar dan moeten er natuurlijk geen nieuwe IJslandse aswolken meer opdoemen.
Deel deze pagina
»
»
»
»
»
»
»