»
Foto: eworm / Flickr / Creative Commons 2.0 by-nc-sa Door literair redacteur Jef van Gool
De jury van de Libris Literatuur Prijs heeft voor het eerst meer Vlaamse dan Nederlandse schrijvers genomineerd. Vier van de zes genomineerden zijn Vlaming. De jury koos vier romans en twee verhalenbundels.
Opvallend genoeg werden de nominaties voor een vergelijkbare prijs in België, de Gouden Uil, vorige week juist gedomineerd door Nederlanders. Daar bleef Tom Lanoye als enige Vlaming over. Hij dingt, net als Mensje van Keulen, mee naar beide prijzen.
Grof geweld
Veel van de 206 romans die in aanmerking kwamen voor de Libris Literatuur Prijs 2010, hebben een vorm van ontheemding als thema, aldus de jury onder voorzitterschap van AkzoNobel-topman Hans Wijers. De shortlist werd vandaag in de Nieuwe Kerk in Amsterdam bekendgemaakt.
Dat gevoelens van ontheemding en rusteloosheid meestal niet het goede in de mens naar boven halen, is af te leiden uit een ander veelvuldig terugkerend thema: moord en doodslag. De jury telde het afgelopen jaar heel wat doden op papier, waarbij "grof, buitensporig en sadistisch geweld niet wordt geschuwd".
Verder stelt de jury vast dat de tendens van genrevermenging ook in 2009 verder heeft doorgezet. De grens tussen fictie en non-fictie, tussen verhaal en beschouwing, noemt ze flinterdun. Haar shortlist koos ze op basis van een onbetwistbaar hoog niveau in taal, stijl en compositie. Op basis dus van literaire criteria die de vraag naar het werkelijkheidsgehalte overstijgen.
De Libris-jury koos deze zes boeken:
'Terug naar Walden' van Walter van den Broeck
Als Ruler Marsh, al jarenlang de rijkste man ter wereld, het gevoel heeft dat hij wordt 'geroepen', daalt hij af uit zijn New Yorkse wolkenkrabber en vertrekt op een ongewisse tocht, die hem onder meer naar Antwerpen voert. Daar ontmoet hij het hoertje Kitty dat hij vergezelt naar Wallem, haar Kempense geboortedorp. Als blijkt dat zijn eigen voorouders daar vandaan komen, begrijpt hij wat hem heeft geroepen. Het jonge zusje van Kitty doet hem beseffen dat de door hem beoogde val van het gehate kapitalisme ook gewone mensen treft. "Een serieuze en actuele schelmenroman, vol verrassende wendingen," aldus de jury, "een crisisroman waarvan Hoop het slotwoord is", oordeelde de jury.
'Kleine dagen' van Bernard Dewulf
In De Morgen, de krant waarvan hij tot vorig jaar redacteur was, schreef Bernard Dewulf verhaaltjes over zijn gezin. In het bijzonder over de gewone dingen in het leven van zijn jonge kinderen, een meisje en een jongen. Nu ze zijn gebundeld in 'Kleine dagen', blijkt hoezeer ze zijn geschreven met de pen én de blik van de dichter. De diepzinnigheid van deze elegant verwoorde miniaturen zit volgens de jury aan de oppervlakte. "Voor wie de moeite neemt goed te kijken, is die diep genoeg."
'Ruw' van Marie Kessels
Minutieus, met een groot stilistisch vermogen en zonder ook maar ergens larmoyant te worden roept Marie Kessels in 'Ruw' de wereld op van een jonge vrouw die na een ongeval blind is geworden en moet proberen met deze beperking toch weer een soort van bewegingsvrijheid te vinden. Geleid door haar andere zintuigen gaat zij 's nachts door de stad zwerven, wat een eigen "edel en prachtig" universum voor haar opent, met zijn eigen onbegrensde mogelijkheden. Ook het leren van braille ervaart ze als een fascinerende verkenningstocht. "Een prachtige roman over eenzaamheid en blindheid," aldus de jury, die tevens "een lofrede is op de zintuigen én een pleidooi om langzamer te leven én te lezen".
'Een goed verhaal' van Mensje van Keulen
In de zes verhalen van deze bundel bestaan volgens de jury twee tegenstrijdige werkelijkheden naast elkaar: de tastbare werkelijkheid, wat mensen doen en zeggen, en de innerlijke werkelijkheid, wat ze voelen en denken. "Innerlijk woedt een storm, uiterlijk is alles kalm en onder controle." Mensje van Keulen is een meester van het korte verhaal, een sublieme chroniqueur van de menselijke eenzaamheid die "zonder pathos, in een dwingend realisme dat bijt en wringt de menselijke wanhoop beschrijft".
'Sprakeloos' van Tom Lanoye
Nadat de moeder van Tom Lanoye door een beroerte was getroffen, leed ze aan een vorm van afasie. Woorden bestierven in haar mond, wat haar razend maakte en op den duur van elke realiteit onthecht. Aan 'Sprakeloos' is af te zien hoe moeilijk het schrijven Lanoye is gevallen. Als hartverscheurend portret van zijn moeder dat toch niet zonder humor kon, moest hij een balans vinden tussen tragedie en komedie. De stilte waardoor zij, een flamboyante amateur-actrice, werd getroffen, zette hem aan tot een explosie van taal. "Een indringend boek dat leest als een klaagzang, een eerbetoon en krakende vloek ineen," aldus de jury.
'De bewaker' van Peter Terrin
In deze vierde roman van Peter Terrin bewaken twee mannen in een garage de enige toegang tot een flatgebouw waar alleen de allerrijksten wonen. Buiten komen ze niet, contact met anderen hebben ze ook niet. Ze speculeren dat er een oorlog gaande is of dat er een kernramp is geweest. De komst van een derde bewaker zet alles in beweging, met noodlottige gevolgen. "Hoe verwarrend de fictieve wereld waarin de personages zich bewegen ook is, de lezer herkent in deze bladzijden als in een filigram zijn eigen reële wereld, met bewakingscamera's, geüniformeerde ordehandhavers en beveiligde woonzones," schrijft de jury.
In NOVA is vanavond te zien hoe de zes genomineerde auteurs zelf het nieuws vernemen. Op maandag 10 mei is, eveneens in NOVA, live te volgen wie de prijs wint. Die wordt tijdens het traditionele galadiner uitgereikt in het Amstel Hotel in Amsterdam.
De winnaar ontvangt een geldbedrag van in totaal 52.500 euro. Elk van de genomineerden ontvangt vandaag al een bedrag van 2.500 euro.
Deel deze pagina
»
»
»