» Vredesbemiddelaar Betty Bigombe krijgt de Geuzenpenning uitgereikt uit handen van Joke Brandt Foto: ANP Door buitenlandredacteur Liesbeth Tjon A Meeuw
Vanmiddag is in de Grote Kerk in Vlaardingen de Geuzenpenning uitgereikt aan de Oegandese vredesbemiddelaar Betty Bigombe. Als onderhandelaar is ze één van de weinige mensen die één van de wreedste rebellen in Afrika heeft ontmoet: Joseph Kony, leider van het beruchte Verzetsleger van de Heer (LRA). Zijn rebellen zijn verantwoordelijk voor het vermoorden, verkrachten en verminken van tienduizenden mensen.
De Geuzenpenning wordt jaarlijks uitgereikt aan mensen of organisaties die zich inzetten voor de strijd voor democratie. In het verleden ontvingen onder andere Artsen Zonder Grenzen en Václav Havel de onderscheiding.
De LRA terroriseerde jarenlang de bevolking van Noord-Oeganda. Duizenden kinderen zijn in die periode ontvoerd en als vechtmachines ingezet voor de kruistocht van Kony. Onder de gruweldaden van het LRA: het afhakken van armen en benen van tegenstanders.
In een poging een eind te maken aan zijn terreur heeft Betty Bigombe Kony een aantal keren heeft opgezocht in de Afrikaanse jungle, het domein van de rebellenleider.
Risico
Het is één van de moeilijkste dingen die ze ooit moeten doen, zegt Bigombe nu. Met een groepje mensen de jungle ingaan om Kony aan de onderhandelingstafel te krijgen. Of ze er heelhuids van af zouden brengen, was de grote vraag.
Ze riskeerden gegijzeld of gemarteld te worden. Bij de eerste keer plasten enkelen in hun broek van angst. "Ik was daar voor de mensen die zoveel leed is aangedaan", legt de Oegandese uit. "Als dit er voor nodig was dan moest het maar gebeuren."
Duivel
Bigombe kon geen vat krijgen op de LRA-leider. Kony is volgens haar een persoon met vele gezichten. "Hij kon als een dolle te keer gaan, alsof alsof er een duivel in hem zat. Maar als ik alleen met hem sprak dan was hij kalm en hadden we het zelfs over kwesties die speelden zoals de onzekerheid over zijn veiligheid."
Kony noemde haar zelfs 'moeder' in zijn inheems taal. Ze wist niet of dat een psychologisch spel van hem was of dat hij het echt meende.
Aandacht
De vredesonderhandelingen met de rebellen hebben tot op de dag van vandaag geen navolging gekregen. Kony heeft het vredesakkoord nooit getekend en de LRA is na een zwaar militair offensief uitgeweken naar de buurlanden van Oeganda. De rebellen zaaien nu dood en verderf in Zuid-Soedan en Congo.
Ook het arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof heeft Kony niet tegen kunnen houden. Bigombe hoopt dat Nederland in samenwerking met andere landen een legercommando stuurt om hem in de jungle te traceren en naar het gerecht in Den Haag te brengen.
Met deze Geuzenpenning krijgt Bigombe weer aandacht voor de zaak.
Deel deze pagina
»