» Protesten tegen het ineenstorten van de IJslandse economie, vorig jaar januari Foto: AFP Door redacteur Marc Bessems
De IJslandse bevolking zegt zaterdag naar alle verwachting massaal 'nee' tegen het Icesave-akkoord dat IJsland, Nederland en Groot-Brittannië vorig jaar sloten. De IJslanders mogen zich in een referendum uitspreken, omdat hun president in januari weigerde het wetsvoorstel over de terugbetaling van 1,3 miljard euro aan Nederland en 2,5 miljard euro aan Groot-Brittannië te bekrachtigen.
Die bedragen schoten Nederland en Groot-Brittannië eind 2008 voor om ongeveer 340.000 gedupeerde Britse en Nederlandse spaarders van de failliete spaarbank Icesave te compenseren. Volgens peilingen is driekwart van de 225.000 stemgerechtigden tegen het akkoord.
Bubbelbad
In een bubbelbad op het dakterras van het gemeentelijke zwembad in Reykjavik is het referendum het gesprek van de dag. De terugbetalingsregeling waarover het referendum gaat, is niet populair.
"Zo'n twintig criminelen", zegt een gezette vijftiger in een hoekje van het bad, "zijn verantwoordelijk voor het instorten van Icesave en onze economie". De badgast doelt op de topbankiers uit de tijd dat IJslands financiële bubbel nog niet was gebarsten. "Die gasten moet je hebben. Ik heb niets gedaan en dan zou ik moeten opdraaien voor hun misdaden?"
Hij gaat tegen het akkoord stemmen, zoals naar verwachting de overgrote meerderheid van de IJslanders. Economen en buitenlandse media waarschuwen IJsland voor een eventuele afwijzing van het Icesave-akkoord. Het land zou zijn geloofwaardigheid verliezen, geen enkele investeerder zou nog geld willen besteden aan wanbetalers en het land zou in een isolement geraken.
"Ach", zegt een andere heer met snor in het bubbelbad. "Wij liggen al dik duizend jaar ver weg van de rest van de wereld midden in de Atlantische Oceaan. We zijn wel gewend aan een isolement." En met die constatering breekt de badgast het gesprek af, knijpt zijn neus dicht en gaat kopje-onder in het bubbelbad.
EU-lidmaatschap
Als het voorstel inderdaad wordt verworpen, dan blijft de in augustus vorig jaar aangenomen wet van kracht, waarin IJsland bepaalde dat het de schuld tussen 2016 en 2024 naar eigen draagkracht in ieder geval deels zal aflossen. De Nederlandse en Britse regeringen gingen toen niet akkoord met die constructie en zullen dat ook nu niet doen.
De afgelopen weken onderhandelden delegaties uit de betrokken landen nog wel koortsachtig over een akkoord. Maar dat leverde niets op, hoewel premier Sigurdardottir zich vandaag nog optimistisch toonde over een overeenkomst op het laatste moment. Ze zei dat ze niet van plan was op te stappen als het referendum op een afwijzing uitdraait.
Een akkoord over terugbetaling blijft noodzakelijk om de internationale positie van IJsland te verbeteren. Broodnodige leningen van Scandinavische landen en het Internationaal Monetair Fonds (IMF) zijn door de impasse over Icesave op de lange baan geschoven. Daarnaast dreigen de Nederlanders en de Britten de toetreding van IJsland tot de Europese Unie te vertragen zolang er geen duidelijkheid over de kwestie is.
Veel IJslanders zien het EU-lidmaatschap inmiddels niet meer zitten. Volgens een recente opiniepeiling is meer dan de helft van de bevolking tegen de toetreding van de eilandstaat tot de unie. Dat is twee keer meer dan na de uitbraak van de financiële crisis in oktober 2008.
Deel deze pagina
video
video
video
»