Door economisch redacteur André Meinema
Het jaarcijferseizoen loopt op z'n einde. Vandaag kwam een reeks bedrijven met jaarcijfers: een bouwer, twee banken, supermarkten, een verzekeraar, een havenbedrijf en een fabrikant van hightechmaterialen. Samen vormen ze een breed en gevarieerd palet van bedrijfsactiviteiten en markten waarop ze actief zijn, nationaal en internationaal. Ze geven op die manier een inkijkje in de economie.
De rode lijn in al die cijfers is dat 2009 een zwaar jaar was. Maar voor de meesten was het ook een jaar van beginnend herstel. Er is over de hele linie sprake van gedaalde omzet en gedaalde winst, tegenvallers en kostenbesparingen. Voor de één pakt het slechter uit dan voor de ander.
Voor Koninklijke BAM bijvoorbeeld, het grootste bouwbedrijf van Nederland, is het dramatisch. Op 16 februari gaf het bedrijf al een winstalarm, maar de cijfers zijn nog slechter dan verwacht. De omzet daalde met 5 procent naar 8,3 miljard euro. Dat lijkt nog mee te vallen, maar dat is vooral de uitloop van de goede bouwjaren daarvoor. Vanaf nu wordt het alleen maar minder.
Voetbalplaatjes
Dat zie je terug in de met 80 procent gekelderde winst. Een schamele 31 miljoen euro bleef er over. Het was slecht en wordt nog slechter in de bouw, het vastgoed, de projectbouw en de investeringen. En dus moet er geld bj. BAM gaat aandelen uitgeven, waarmee de bouwer 250 miljoen euro wil ophalen.
Een ander geluid hoor je bij supermarktconcern Ahold. Mensen blijven tijdens een crisis natuurlijk eten en drinken, wassen en tandenpoetsen. Alleen de prijs wordt belangrijker. In recessietijd koop je geen biefstuk maar een hamburger, en liever goedkopere huismerken dan duurdere A-merken.
Ahold heeft daarom zowel in de Nederlandse AH's als in de VS behoorlijk gestunt met de prijzen, al dan niet met behulp van voetbalplaatjes of ander acties. Dat heeft het concern geen windeieren gelegd, want omzet en marktaandeel gingen omhoog. De prijs die je ervoor betaalt is minder winst; die ging bijna 18 procent omlaag naar 894 miljoen euro.
Aflossen
Dan de financiële sector. Banken en verzekeraars hebben twee hele beroerde jaren achter de rug, met zware verliezen en in elkaar gestorte markten. Die zijn blij dat het minder slecht gaat, al durft niemand te zeggen dat het goed gaat, hoogstens gaat het wat beter.
Banken zijn hun leven eigenlijk niet zeker. Het economisch herstel is broos terwijl de economische crisis nog geld gaat kosten; heel wat bedrijven en particulieren zullen hun schulden niet kunnen aflossen. Banken moeten bovendien kleiner worden en minder risico's nemen. Ook dat kost geld.
Delta Lloyd ging in november naar de beurs. Ondanks de moeilijke omstandigheden is dat goed gegaan. Weliswaar moest de verzekeraar het jaar met een verlies van 124 miljoen euro afsluiten als gevolg van afwaarderingen en boekhoudregels. Maar, zegt Delta Lloyd, we mogen niet mopperen.
Spaargeld
Fortis Bank Nederland, de staatsbank die gaat fuseren met die andere staatsbank ABN Amro, boekte een nettowinst van 406 miljoen euro. Dat lijkt goed, zeker als je het afzet tegen de 18,5 miljard euro verlies in het rampjaar 2008. Maar de winst is bijna helemaal te danken aan twee eenmalige meevallers. En dat valt dan weer tegen.
De Rabobank heeft relatief gezien het minst last heeft gehad van de financiële crisis. De nettowinst kwam uit op 2,3 miljard euro. Weliswaar een daling met 17 procent, maar andere banken zouden hier graag voor tekenen.
Ook hier klinkt het dat de omstandigheden moeilijk waren. Toch zegt Rabobank dat ze in 2009 voor 61 miljard euro nieuwe kredieten hebben verstrekt, dat ze meer spaargeld wisten aan te trekken en meer hypotheken aan de man zijn gebracht.
Op de vlakte
Ten Cate, maker onder meer kunstgras en kogelwerend materiaal, meldt 18 procent minder omzet en een meer dan gehalveerde winst van bijna 30 miljoen euro. Ook Ten Cate heeft zich flink moeten aanpassen aan de wegvallende vraag en is er behoorljk op kosten bespaard.
In de maritieme wereld heeft sleep- en bergingsbedijf Smit zich redelijk staande gehouden met een winst die met 102 miljoen euro bijna hetzelfde is als in 2008. En dat is best knap als je weet dat de wereldhandel vorig jaar een flink knauw kreeg en het in havens een stuk rustiger werd.
Voor het lopende jaar houden de bedrijven zich op de vlakte of zeggen gewoon niks. De opluchting en het groeiend optimisme van eind vorig jaar, omdat de recessie officieel voorbij was en de economie uit het dal klom, heeft inmiddels plaatsgemaakt voor voorzichtigheid en terughoudendheid. We zijn er nog niet met dat economisch herstel.
»
»
»