» Verkiezingsposter in Bagdad Foto: AFP Door correspondent Nicole le Fever
"We moeten niet vergeten waar het land vandaan komt", zegt Ad Melkert, speciaal VN-gezant voor Irak. Hij is voorzichtig optimistisch in de aanloop naar de Iraakse parlementsverkiezingen van 7 maart. De Irakezen kunnen kiezen uit 6000 kandidaten.
"Er is hier echt een politiek debat gaande. Een echte competitie voor de stem van de kiezer." En dat is opmerkelijk als je kijkt naar de geschiedenis van het land, zegt Melkert. "In dit land heeft afgelopen decennia alles in het teken gestaan van oorlogen, sancties en dictatuur. Verwacht niet dat van de een op de andere dag alles volkomen anders is."
Bemiddeling
Het landsbestuur zetelt in de zwaar beveiligde internationale zone. Tussen hoge muren afgesloten van de stad. Ook de Verenigde Naties zitten hier. De landenorganisatie verdween jarenlang uit Irak na een aanslag op het VN-gebouw in 2003. Daarbij vonden 22 mensen de dood, onder wie de leider van de VN-missie in Irak, Sergio Viero de Mello. Op het terrein van de VN staat een monument met daarop de namen van de doden. De VN tracht nu weer een bemiddelende rol te spelen.
Verzoening blijft de allerbelangrijkste opgave, aldus Melkert. "Maar het moet van de Irakezen zelf komen: met verkiezingen, met het goed functioneren van instellingen, met het verbeteren van levensstandaard, met het normaliseren van het leven (...). Dat is in een aantal opzichten gaande maar het zijn drie stappen vooruit en weer twee stappen terug."
Eerder werden de verkiezingen maanden uitgesteld door problemen rond de kieswet. Nu werpen conflicten rond de kandidatenlijst een schaduw over de democratische vooruitgang die men wil boeken. Een speciale commissie onderzocht de achtergronden van alle kandidaten. Als banden met het oude regime werden vastgesteld, volgde diskwalificatie. 500 mensen werden op een zwarte lijst geplaatst. Op deze lijst staan een aantal populaire soennitische politici. Zij beschuldigen de in meerderheid sji'itische commissie ervan af te rekenen met de concurrentie en niet met het verleden. Melkert kan zich deze kritiek in een aantal gevallen voorstellen.
"We moeten niet onderschatten hoe belangrijk het is voor een land in nieuwe fase zoals Irak, om af te rekenen met het verleden. Dat is in Oost-Europa gebeurd, dat is ook in Nederland gebeurd. Dat is op zichzelf legitiem. Maar hoe je dat doet is natuurlijk erg gevoelig."
Boycot?
Het hoofd van de VN-missie in Irak is niet bang dat partijen uit onvrede met de gang van zaken de verkiezingen zullen boycotten. Eerder boycotten soennitische politici verkiezingen. Het leidde tot soennitische ondervertegenwoordiging in de macht. Men zal die fout niet nog eens maken, denkt Melkert. Hij verwacht ook dat veel mensen van hun stemrecht gebruik zullen maken.
Hij maakt zich zorgen over de bemoeienis van buurlanden van Irak. Iran tracht sji'itische politici te beïnvloeden, soennitische buurlanden doen hetzelfde met partijen van hun geloofsgenoten. De vooruitgang heeft meer kans van slagen als men Irak zijn eigen gang laat gaan.
Melkert: "Het ontwikkelen van de democratie is een groot avontuur. Met grote vooruitgang ten opzicht van waar het begon. Maar democratie is een lange weg. Voor elk land."
»
»
»