» Belangstellenden verzamelen zich op het sportveld bij de gevangenis Foto: Lucas Waagmeester/NOS Door correspondent Lucas Waagmeester
In het Zuid-Afrikaanse Paarl, bij Kaapstad, is de vrijlating van Nelson Mandela herdacht. Duizenden ANC-aanhangers en oud-vrijheidsstrijders kwamen naar de Victor Verster-gevangenis, waar Mandela vandaag precies 20 jaar geleden met gebalde vuist in de lucht naar buiten liep. Mandela zelf, inmiddels 91 jaar oud, voelde zich vanochtend niet goed genoeg, hij was er niet bij.
Bij de gevangenispoort werd een 'walk to freedom' gelopen, een herhaling van de wandeling die Mandela 20 jaar geleden maakte door de hekken van zijn laatste gevangenis. Als symbool voor de vrijlating en de bevrijding van het apartheidsregime maakten andere oud-gevangenen en ANC-leiders van nu die wandeling opnieuw.
Herinneringen
Mandela is slecht ter been, zijn gezichtsvermogen is matig en hij heeft vaak moeite zijn aandacht erbij te houden, zeggen mensen die hem nog regelmatig zien. Vorig voorjaar verscheen hij voor het laatst in het openbaar, op een verkiezingsbijeenkomst van het ANC. Dat was in Johannesburg. Veel aanhangers uit de omgeving van Kaapstad hadden gehoopt vandaag nog een glimp van hem op te vangen.
ANC'ers haalden vanochtend buiten de poort van de Victor Verster-gevangenis herinneringen op. "Ik kom uit Transkei, de geboortestreek van Mandela, maar ik had in 1990 geen geld om naar Kaapstad te komen. Nu ben ik er wel", zei een man in geel ANC T-shirt. "De vrijlating was het gelukkigste moment van mijn leven. Hij is onze redder, onze heilige."
Toespraak
Al om acht uur stroomden de eerste belangstellenden het sportveld buiten de gevangenismuur op, in afwachting van Nelson Mandela. Maar rond tienen werd duidelijk dat hij niet zou komen.
Vanavond is Mandela waarschijnlijk wel aanwezig bij de 'State of the Nation'-toespraak van president Zuma, in het parlement in Kaapstad. Die jaarlijkse toespraak wordt grotendeels gewijd aan de herdenking van de vrijlating van Mandela.
Onderhandelen
Dat moment is voor veel Zuid-Afrikanen hét symbool geworden voor het einde van de onderdrukking en vernedering van de apartheid. Mandela zat meer dan 27 jaar in de gevangenis. Door een grote opstand in de jaren 80 en internationale druk voelde de apartheidsregering zich gedwongen met hem te onderhandelen over een overgang van het apartheidssysteem naar een democratie.
Nadat Mandela vrijkwam in 1990, duurde het nog vier jaar voor de eerste algemene verkiezingen werden georganiseerd. Mandela's ANC won met grote meerderheid en hij werd de eerste zwarte president van Zuid-Afrika.
Deel deze pagina
video
video
video
»
»
»