» Günter Wallraff Uitgeverij Ambo Anthos Door correspondent Wouter Meijer
Meer dan twintig jaar was het stil rond Günter Wallraff. Hij leefde in Duitsland en daarbuiten alleen nog voort als legende: als de man die zich als de Turkse gastarbeider Ali had vermomd om misstanden in de Duitse industrie aan de kaak te stellen. En die onder een schuilnaam als verslaggever van de Bild-Zeitung had gewerkt, die als alcoholist in een kliniek had gezeten en als chemicus in napalm had gehandeld. Maar na het boek en de film over het leven van "Ali" werd het stil.
Tot twee jaar geleden, toen een nieuwe serie artikelen begon te verschijnen, die nu zijn gebundeld in het boek Aus der schönen neuen Welt / Heerlijke nieuwe wereld.
De titel is natuurlijk ironisch bedoeld: de wereld lijkt wel nieuw en modern maar er is nog veel onrecht. Bijvoorbeeld in de call centers waar hij onder een valse naam en met een vermomming gaat werken. Daar wordt met grove leugens telefonische verkoop bedreven. Het personeel staat onder zware psychische druk om zoveel mogelijk mensen over te halen iets te kopen.
In een andere actie vermomt Wallraff zich als zwarte om te ontdekken hoe racistisch veel Duitsers zijn. Soms gebeurt dat met gevaar voor eigen leven, zoals in de scene waar hij in een trein vol extreem-rechtse voetbalsupporters stapt.
En minstens zo gevaarlijk is het leven als arbeider in de aftandse fabriek waar afbakbroodjes voor de supermarktketen Lidl worden gemaakt: enorme werkdruk, schimmel op de muren en de machines zijn zo aftands dat ze een voortdurende bedreiging zijn voor de arbeiders.
Beroemdheid
Wallraff is natuurlijk een beroemdheid geworden, zijn gezicht en zijn nasale, Keulse stem verraden hem af en toe. Meestal zijn de mensen die hem in vermomming herkennen bewonderaars. Ze verraden hem niet.
Maar zijn beroemdheid heeft ook voordelen, vertelt hij. Hij krijgt veel brieven van mensen die hem wijzen op misstanden, meestal op hun werk. Hij kan niet overal zelf op af, maar als hij een geval zwaar genoeg vindt dan belt hij wel eens een directeur op. "Heel rustig en beleefd, dan zeg ik: U spreekt met Günter Wallraff, ik heb het volgende gehoord over uw bedrijf. Doet u daar alstublieft iets aan." En het werkt, zonder dreigen, zijn naam alleen al boezemt vrees in.
Kritiek is er altijd ook geweest, op de methode: waarom moet je je als zwarte vermommen, je kunt toch ook aan zwarten vragen hoe het is? En op de eenzijdige moralistische houding. De arme werknemers worden mishandeld, de bazen zijn gemene bloedzuigers. En hij is erg overtuigd van het heilzame effect van zijn werk. Allerlei wetten en verbeteringen zijn volgens hem direct te herleiden tot zijn onthullingen. Zo is er na de publicatie van zijn verhaal over call centers een strengere wet gekomen om de rechten van consumenten te verbeteren.
Eeuwige rust
Günter Wallraff is nu 67, maar hij wil nog niet ophouden. "De eeuwige rust krijgen we nog lang genoeg," zegt hij. Hij wil niet vertellen wat zijn volgende project is, wel dat het zich voor de verandering eens in de hogere regionen van de maatschappij zal afspelen. Ook daar is vast nog veel te ontdekken, wat je niet te zien krijgt als je van tevoren zegt wie je bent.
Wallraff blijft zijn principe trouw uit zijn bekendste boek: "Je moet je verkleden om de samenleving te ontmaskeren."
Deel deze pagina
»
»
»