»
Henning Melber
Foto: Dag Hammerskjöld Foundation Door redacteur Eefje Rammeloo
Het bevrijdingsleger Polisario gaat woensdag weer praten met Marokko over de toekomst van de Westelijke Sahara, dat ook wel de laatste kolonie in Afrika wordt genoemd. Polisario moet oppassen dat het niet dezelfde fouten maakt als andere Afrikaanse vrijheidsstrijders uit het recente verleden.
"Ze willen dat het volk de macht krijgt, maar dat volk is opgegroeid met de Marokkaanse cultuur", zegt Henning Melber. Hij is directeur bij de Dag Hammarskjöld Foundation in Zweden. Dat instituut, genoemd naar de voormalige Zweedse VN-secretaris-generaal en Nobelprijswinnaar, houdt zich bezig met ontwikkelingsvraagstukken.
Melber is één dag in Nederland om afspraken te maken over het Africa Yearbook, waaraan hij meeschrijft. Melber bracht een groot deel van zijn leven door in Namibië, als kind van Duitse immigranten. Hij begon zijn carrière als journalist en werd later een vrijheidsstrijder bij SWAPO, de Namibische onafhankelijkheidsbeweging die later in de regering kwam.
Hij zag het fout gaan in Namibië. In een kamer van het Afrika Studie Centrum in Leiden legt hij uit: "Ze zeggen dat ze Namibië bevrijd hebben, maar waarvan?"
Macht
Afrikaanse vrijheidsstrijders waren succesvol. Ze eisten de macht op, vaak gesteund door Europese solidariteitsbewegingen. Toen ze die macht hadden, ging het mis. "De strijd tégen onderdrukking, kan ook de strijd zijn vóór emancipatie", meent Melber.
Maar tegenwoordig is van emancipatie en gelijkheid nog altijd geen sprake. "De bevrijders imiteerden hun onderdrukkers, ze zorgden vooral goed voor zichzelf. De mensen voor wie ze zeiden op te komen, zijn nog net zo slecht af als vóór de 'bevrijding'."
Melber vindt het 'pijnlijk' om te zien hoe die westerse solidariteitsbewegingen zich in de jaren zestig en zeventig inzetten voor vrijheid van zwarte Afrikanen. "Ze dachten dat ze het morele gelijk aan hun zijde hadden."
Het Westen weet zich geen houding te geven. In 1994 sloeg de Engelse koningin Robert Mugabe tot ridder. Melber: "Om hem te belonen voor zijn verlichte aanpak van de post-koloniale ontwikkeling." De koningin heeft hem het ridderschap overigens weer afgepakt na de laatste, uit de hand gelopen verkiezingen in 2008.
Taboe
Wat er na de onafhankelijkheidstrijd gebeurde, is nog altijd een taboe. En Henning Melber probeert dat taboe te doorbreken. Hij ziet het als een soort morele plicht: het spijt hem, zegt hij, dat hij in de jaren tachtig niet beter doorvroeg toen zijn vrienden bij SWAPO verdwenen. Hij vroeg het wel, maar hij kreeg geen antwoord. Sommige vrienden zag hij nooit meer terug.
In Zuid-Afrika gebeurde hetzelfde. Melber: "Dat het ANC óók mensen executeerde kwam naar buiten in de Waarheids- en Verzoeningscommissie, maar Mbeki weigerde het rapport."
Makkelijk praten
Melbers kritiek wordt in Namibië niet gewaardeerd. "Mijn vrienden bij SWAPO vinden dat ik makkelijk praten heb: als witte, liberale bourgeois. Ik heb het immers altijd goed gehad. Maar ze vragen zich ook oprecht af waar ik het over heb."
"Als er wordt geklaagd dat de Namibische president de staatshelicopter gebruikt voor privéreisjes, dan komt er een officiële verklaring dat er helemaal geen privéreisjes zijn. De president is immers 24 uur per dag, 7 dagen per week president."
Helemaal begrijpen zal hij de Afrikaanse politiek nooit, net zomin als zij zijn kritiek in Namibië begrijpen. "Ik weet niet of zo'n officiële verklaring een goed teken is, of dat ik me juist nog meer zorgen moet maken."
Deel deze pagina
»
»
»