'Van Gogh was geen geniale gek'

Een speciale expositie is te zien in de Royal Academy of Arts in Londen.» Een speciale expositie is te zien in de Royal Academy of Arts in Londen. Foto: Sandy Verhoeve / NOS

Een unieke combinatie van de schilderijen en de brieven van Vincent van Gogh is vanaf dit weekend te zien in de Royal Academy of Arts in Londen. De brieven zijn afgelopen jaar in Nederland al beschikbaar gemaakt voor het grote publiek.

In Londen is een aantal van de originele brieven te zien en te lezen. Ze hangen in glazen platen tussen de meesterwerken die vanuit de hele wereld zijn ingevlogen. Een groot deel van de werken komt uit privébezit. Die twee elementen samen bieden een uniek beeld van de wereldberoemde schilder.

Doordacht
"Van Gogh was geen geniale gek, maar een man die juist zeer doordacht z'n schilderijen opbouwde", vinden conservator Ann Dumas van de Royal Academy en haar Nederlandse evenknie Leo Jansen van het Van Gogh Museum in Amsterdam.

"Hij maakte veel schetsen die nauwkeurig overeenstemden met de uiteindelijke schilderijen. Ook al kon hij razendsnel schilderen, iets waar Van Gogh zelf prat op ging, het toont aan dat hij nauwgezet te werk ging." 

Ook uit de brieven, vaak gericht aan zijn broer, komt een intelligente en uiterst welbespraakte Van Gogh naar voren. Dat beaamt ook Leo Jansen, een van de drie Nederlandse conservatoren die heeft meegeholpen bij de samenstelling van de Londense Van Gogh-tentoonstelling.

Gek
Het predicaat geniale gek, komt voort uit zelfverminking. Van Gogh sneed zijn eigen oor af en pleegde uiteindelijk zelfmoord. Maar volgens Ann Dumas betekent dat niet dat hij ook daadwerkelijk gek was. "Van Gogh leed aan toevallen. Maar na die periodes van diepe depressies, krabbelde hij meestal weer op. Wat bleef was een extreme angst voor de volgende toeval", aldus Dumas. 

Op tentoonstelling staan teksten uit de brieven groot op de wand geschreven. In alle originele talen waarin Van Gogh schreef: Frans, Nederlands en Engels. "Zijn Engels was erg goed", zegt Dumas.

Hij gebruikte dat niet in de brieven aan zijn broer, maar in correspondentie met z'n contacten in Londen." Van Gogh woonde enkele  jaren in de Britse hoofdstad en werkte er in een galerie.

Dickens
Schilderijen met Londen als decor zijn er niet. Wel deed van Gogh er inspiratie op voor het leven van alledag. Zo was hij gegrepen door de spotprenten in de kranten van die tijd. En vond hij gevoelsmatig veel aansluiting bij woorden en prenten uit de boeken van Charles Dickens.

In een brief aan kunstenaar Anthon Gerard Alexander schrijft hij: "mijns inziens is er geen een schrijver die zóó zeer schilder en tekenaar is als Dickens."

Europeaan
Van Gogh reisde veel door Europa. Ook dat komt in de tentoonstelling goed naar voren. Hij paste zich meestal snel aan z'n omgeving aan. Misschien was het uit nood geboren, want heimwee kende Van Gogh zeker.

Maar ook strijdlust was hem niet vreemd of zoals hij het zelf zegt in een brief aan zijn broer Theo: "In plaats van bezwijken aan heimwee, zeg ik tegen mezelf: iemands land of geboortegrond is overal." 

Deel deze pagina

Audio

  • Expositie over Van Gogh in Londen Is het mogelijk om nog iets nieuws te leren over Vincent van Gogh, een van de bekendste en meest bestudeerde kunstenaars ter... wereld? De Royal Academy of Arts in Londen denkt van wel. Deze week is daar een nieuwe expositie over de Nederlandse meester te zien. Met schilderijen van collecties uit de hele wereld. Ook brieven van Van Gogh zijn te lezen.
  • Interview met Leo Jansen over Dickens Correspondent Arjen van der Horst praat met Leo Jansen van het Van Gogh Museum in Amsterdam over de invloed van Londen op Van Gogh.

Video en Audio

Meer video en audio