Door eindredacteur Piet van Asseldonk
Net als vorig jaar zendt NOS-Evenementen ook dit jaar een speciaal oranjejaaroverzicht uit dat de hoogtepunten en dieptepunten van gebeurtenissen rond het Oranjehuis nog eens voor het voetlicht haalt. Dit 'koninklijk' jaaroverzicht is te zien op woensdag 23 december om 20.30 uur op Nederland 1; meteen na het 20.00 uur Journaal dus.
U kunt de uitzending ook hier volgen en later terug zien.
Kritiek
Uit dit jaaroverzicht zal nog eens zonneklaar blijken dat 2009 voor koningin Beatrix en voor prins Willem-Alexander een enerverend jaar is geweest. Ze hebben ondervonden hoe snel applaus kan omslaan in kritiek.
Na de aanslag van Karst T. op Koninginnedag in Apeldoorn worden ze uitbundig geprezen om hun standvastige houding en om hun meeleven met de slachtoffers van dit drama. Uniek is het moment tijdens de dodenherdenking op 4 mei in Amsterdam waar de koningin een spontaan applaus krijgt.
Maar een paar maanden later al is dit beeld compleet veranderd en zijn zowel Beatrix als Willem-Alexander het onderwerp van brede kritiek in parlement en media. Zelfs de Oranjeverenigingen kraken een kritische noot.
Bezuinigen
De koningin krijgt in de Tweede Kamer het verwijt dat haar inkomen (toelage) in 2010 zal stijgen terwijl het passender geweest zou zijn, zo zeggen de leiders van een groot aantal politieke partijen, als de vorstin in deze tijden van economische neergang met haar volk zou mee bezuinigen.
En de kroonprins komt serieus onder vuur te liggen vanwege zijn plan om in het straatarme Mozambique een luxe vakantievilla te bouwen. Onder druk van de publieke opinie laat hij uiteindelijk weten van dit plan af te zien, maar het kwaad is al geschied.
Openlijk wordt de vraag gesteld - ook al omdat hij eerder via een rechtszaak publicatie van vakantiefoto's van hem en zijn gezin liet verbieden of Willem-Alexander 'eigenlijk wel klaar is om zijn moeder op te volgen als koning van Nederland'.
Publiek debat
De verwikkelingen rond het Nederlands vorstenhuis en de manier waarop daar door publiek, politiek en pers dit jaar op gereageerd is, illustreren nog eens dat kritiek op de Oranjes al lang niet meer als taboe of ongepast geldt.
Precies als andere personen en instanties in de samenleving wordt hen frank en vrij de maat genomen. De tijden van autoriteitenvrees zijn voor de leden van ons vorstenhuis definitief voorbij en de hier en daar wat grimmiger en ruwer geworden publieke omgangsvormen in het publieke debat laten ook hen niet langer ongemoeid.
Daar komt bij dat nieuws over het Koninklijk Huis altijd op brede aandacht kan rekenen. De media zijn er dan ook als de kippen bij om onmiddellijk en massaal ruimte te maken voor elk nieuwsfeit en elk nieuwtje dat de Oranjes tot onderwerp hebben.
Ceremonieel koningschap
Al lang niet meer is Oranjenieuws voorbehouden aan de verstrooiende pers en de roddelbladen. Serieuze media besteden tegenwoordig ruimschoots aandacht aan alles wat met het koningshuis te maken heeft.
Die nieuwe werkelijkheid - in 2009 wel heel manifest! stelt hoge eisen aan de manier waarop de minister-president zijn politieke verantwoordelijkheid voor leden van het Koninklijk Huis invult én aan de manier waarop openheid en voorlichting over het reilen en zeilen van met name koningin en kroonprins worden georganiseerd.
Beatrix, Willem-Alexander en Maxima zijn 2009 niet zonder (publicitaire) kleerscheuren doorgekomen. Dat leidde er toe dat de roep om een ceremonieel koningschap een koningschap ontdaan van elke politieke rol en betekenis opnieuw is gaan klinken.
Premier Balkenende heeft resoluut duidelijk gemaakt dat hij en zijn kabinet die weg niet willen inslaan. Maar het Oranjejaaroverzicht 2009 laat zien dat kritiek op positie en rol van koningshuis en monarchie in ons land intussen gemeengoed geworden zijn.
Bekijk hier het Oranje-jaaroverzicht van 2008
Deel deze pagina
»
»
»
»
»
»
»
»
»