De problemen tussen de verschillende Palestijnse groepen bestaan al jaren, maar escaleerden in januari 2006, met de verrassende verkiezingsoverwinning van Hamas. Voor het eerst in de geschiedenis van de Palestijnse strijd werd de Fatah-partij van wijlen Yasser Arafat voorbijgestreefd. Met als gevolg dat Fatah-president Mahmoud Abbas als staatshoofd moet samenwerken met een regering van Hamas, onder leiding van premier Ismail Haniyeh.
Dialoog of verzet
De spanningen tussen Fatah en Hamas spitsen zich vooral toe op de Gazastrook, de smalle strook langs de kust die Israël vorig jaar zomer heeft ontruimd, na een bezetting van bijna 40 jaar. De radicaal islamitische Hamasbeweging heeft hier zijn machtsbasis en staat lijnrecht tegenover Fatah, de partij die onder leiding van Yasser Arafat decennialang het verzet tegen Israël leidde.
Fatah heeft in de jaren 90 steeds meer de weg gezocht van een voorzichtige dialoog met Israël, om op die manier het uiteindelijke doel te verwezenlijken: een eigen Palestijnse staat, naast Israël.
De Oslo-akkoorden van 1993 betekenen een doorbraak in het uitzichtloze conflict. Maar na de moord op de Israëlische premier Rabin verzandt langzaam maar zeker de dialoog.
Veel teleurgestelde Palestijnen zien tot hun leedwezen dat het ideaal van een Palestijnse staat steeds verder uit het zicht raakt. Bovendien zien ze Fatah vooral als een corrupte bende, die onderling de baantjes verdeelt en veel te weinig doet voor de gewone burger. Steeds meer Palestijnen in Gaza keren zich daarom af van Fatah en lopen over naar Hamas.
Hamas heeft zich sinds zijn oprichting in 1987 juist wél gericht op de gewone burger. Met geld uit de islamitische wereld (Syrië, Iran) heeft Hamas vooral in Gaza een heel stelsel van sociale voorzieningen opgezet: scholen, ziekenhuizen, weeshuizen en een universiteit. Hamas is dan ook populair onder de straatarme bevolking.
Bovendien stelt Hamas zich veel radicaler op tegenover Israël. De islamitische beweging weigert Israël te erkennen en het geweld tegen de joodse staat af te zweren.
Machtsstrijd
Sinds het aantreden van de regering-Haniyeh is de situatie extra gecompliceerd, doordat Fatah en Hamas nu ook de politieke macht delen. Want als Fatah-president heeft Mahmoud Abbas te maken met een premier van Hamas: Ismail Haniyeh.
Vanaf het begin is er een conflict over wie het bevel heeft over de Palestijnse politie en ordediensten. Die worden gedomineerd door Fatah-aanhangers, maar vallen onder het bevel van het ministerie van Binnenlandse Zaken, onder een Hamas-minister dus.
Vlak voor het aantreden van de Hamas-regering plaatst president Abbas de politie en veiligheidsdiensten rechtstreeks onder zijn gezag. Hamas richt daarop zijn eigen gewapende politiedienst op. Daardoor is het mogelijk dat in de ene wijk van Gazastad agenten van Hamas patrouilleren en in de andere wijk de politie van Fatah.
Buitenland
De controverse tussen Hamas en Fatah heeft ook gevolgen voor de relaties met het buitenland en de financiële situatie van de Palestijnse regering.
In het westen staat Hamas te boek als een terreurbeweging, die met geweld de staat Israël omver wil werpen. Om die reden hebben de Europese Unie, de Verenigde Staten en Rusland na het aantreden van de Hamas-regering de geldkraan dichtgedraaid. Ook weigert Israël de belastinggelden uit te betalen, die het namens de Palestijnse Autoriteit heeft geïnd.
President Mahmoud Abbas geldt als gematigd, hij wil zo snel mogelijk vredesbesprekingen met Israël. Hij heeft de steun van Israël, de Verenigde Staten en de Europese Unie.
Abbas heeft voortdurend geprobeerd om met Hamas tot een vergelijk te komen. Om zo in elk geval de financiële steun uit Europa en Amerika veilig te stellen.
Hamas blijft echter halsstarrig weigeren Israël te erkennen. Premier Haniyeh heeft wél diverse malen gezinspeeld op een langdurig bestand met Israël, om op die manier de oprichting van een Palestijnse staat mogelijk te maken.
Maar Israël, de EU en de VS blijven bij hun eis dat Hamas het geweld moet afzweren en Israël onvoorwaardelijk moet erkennen.
Deel deze pagina
»
»
»