Het wordt tot ergernis van de Polen vaak over het hoofd gezien, maar de revolutie van '89 begon toch echt in hun land. Op 6 februari schoof vakbond Solidariteit aan tafel bij de communistische regering. De beroemde 'ronde tafel' leidde tot de eerste half-vrije verkiezingen in Polen op 4 juni 1989. Die verkiezingen werden door Solidariteit glansrijk gewonnen en dat leidde, zeker in de ogen van de Polen, de turbulente ontwikkelingen van het omwentelingsjaar 1989 in.
In dat jaar kregen ook de Polen hun vrijheden terug. Vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en godsdienstvrijheid werden weer ingevoerd. Onder de eerste niet-communistische premier Tadeusz Mazowiecki in Polen sinds de Tweede Wereldoorlog, werd ook de planeconomie succesvol omgevormd tot een vrije markteconomie.
Speelbal
Polen is vaak de speelbal geweest van grote mogendheden. In de negentiende eeuw was het land verdeeld door de Pruisen, Russen en Oostenrijkers. Na een hereniging in 1918 hielden de nazi's vreselijk huis in Polen. Er kwamen naar schatting 5 miljoen mensen om het leven.
Na de oorlog lag het grondgebied van Polen een stuk westelijker op de kaart dan voorheen. Aan oostzijde kwamen grote gebieden in handen van de Sovjet-Unie en aan de westzijde kreeg satellietstaat Polen grondgebied van Duitsland.
De communistische partij kreeg de monopoliepositie in het land. Verschillende dictators volgden elkaar op. In de jaren zeventig begon de bevolking in opstand te komen. De vakbeweging Solidariteit werd opgericht door Lech Walesa.
Verbod
Solidariteit speelde een belangrijke rol in het verzet tegen de communistische regering. In dit verzet werkten intellectuelen, arbeiders en de katholieke kerk samen. De beweging werd in 1981 gelegaliseerd en dwong de communisten tot het doen van concessies. Aan het eind van dat jaar werd de staat van beleg afgekondigd en Solidariteit werd verboden.
Na verschillende stakingen vanwege de diepe economische crisis werd in 1989 de vakbeweging weer gelegaliseerd volgden de eerste half-vrije verkiezingen. De communisten kregen 50% van de zetels in het parlement. Solidariteit won het overgrote deel van de overige vrij verkiesbare plaatsen.
Polen werd een voorbeeld voor andere landen in het Oostblok, want de Sovjet-Unie greep hier niet in zoals bijvoorbeeld in Praag in 1968. De grote leider van Solidariteit, Lech Walesa werd in 1990 president van Polen.
Deel deze pagina
»
»
»