Voor de leek is het soms niet meer te volgen. De klimaatonderhandelingen lijken soms een aaneenschakeling van klimatologisch abacadabra. Nu gaat het wel over wetenschap, maar om u een beetje te helpen in het jargon: hier een soort klimaat-abc.
Adaptatie
Het aanpassen aan klimaatverandering. Voorbeelden daarvan zijn: het bouwen van dijken, je voorbereiden op extreme weersomstandigheden, bijvoorbeeld betere afvoer van regenwater tijdens stortbuien. Of, in een steeds droger klimaat: overgaan van het houden van koeien op het houden van kamelen. De arme landen hebben veel geld nodig voor adaptatie.
BAP
Balie Actie Plan. Dat zijn de afspraken die gemaakt zijn tijdens de grote VN-klimaatconferentie op Bali in 2007. De plannen van toen moeten nu in Kopenhagen leiden tot een akkoord of verdrag.
Biomassa
Biomassa is al het organisch materiaal aan het oppervlak van de aarde. (dood en levend) Voorbeelden: houtsnippers, koolzaad, dierlijke mest, gft. De term wordt gebruikt in verband met het produceren van biobrandstoffen. Bij de verbranding van organisch materiaal komt veel energie vrij en het hoeft niet eerst in iets anders te worden omgezet. Het is duurzaam; tijdens de productie van biomassa wordt evenveel CO2 opgenomen als er later (bij verbranding) wordt afgestaan.
Broeikaseffect
De aarde wordt verwarmd door de zon. De atmosfeer kaatst een deel van de zonnestralen terug, de ruimte in. Een ander deel bereikt het aardoppervlak en verwarmt de aarde. Ook die warmte wordt weer teruggekaatst, maar een deel wordt tegengehouden door zogeheten 'broeikasgassen'. Broeikasgassen zijn natuurlijke gassen als waterdamp en CO2 die een warme deken om de aarde heen leggen. Dat effect is het broeikaseffect.
Zonder het natuurlijke broeikaseffect zou het ijskoud zijn op aarde. -18 graden, in plaats van de huidige +15. Dus moeten we eigenlijk blij zijn met het broeikaseffect. Maar volgens de klimatologen is het evenwicht nu verstoord; de mens heeft de afgelopen eeuw extra broeikasgassen in de atmosfeer gepompt, waardoor het opwarmende effect is versterkt.
Broeikasgassen
Broeikasgassen zijn gassen die bijdragen aan de opwarming van de dampkring. Dit zijn de belangrijkste:
Kooldioxide (CO2): het bekendste en belangrijkste broeikasgas. (zie CO2)
Methaan (CH4) draagt wereldwijd voor ongeveer 20 procent bij aan het versterkte broeikaseffect. Een grote bron van methaan is de veeteelt. Andere bronnen: vuilstortplaatsen, rijstbouw, moerassen en olie- en gaswinning.
Lachgas (N2O) is een gasvormige stikstofverbinding. De uitstoot is relatief klein, maar één molecuul N2O blijft wel 150 jaar in de atmosfeer. Het broeikaseffect is daardoor 310 keer sterker dan dat van koolstofdioxide. Lachgas is half natuurlijk: het komt vrij uit bodem en water, maar ook bij de verbranding van fossiele brandstoffen, bij de productie van kunststoffen en in de landbouw.
CCS
Carbon Capture en Storage; oftewel in gewoon Nederlands: CO2-afvang en opslag. Het broeikasgas CO2 kan in de industrie of bijvoorbeeld bij elektriciteitscentrales worden afgevangen en ondergronds worden opgeslagen. Dan komt er dus niet meer in de lucht. De techniek staat nog een beetje in de kinderschoenen en de meningen erover lopen nogal uiteen; de een ziet het als dé oplossing voor het klimaatprobleem, anderen vinden dat nog niet bewezen is dat het een definitieve en veilige oplossing is.
Zie: co2afvangenopslag
CDM
Clean Development Mechanism. Een regeling die voorkomt in het Kyoto Protocol. Landen die hun uitstoot moeten verminderen mogen die doelstelling ook zien te bereieken door de uitstoot in arme landen te verminderen. Redenering hierachter is dat het niet uitmaakt waar ter wereld je iets doet om klimaatverandering tegen te gaan: alle kleine beetjes helpen. Voorbeelden van CDM is bijvoorbeeld: een rijk land steekt geld in een project voor windenergie in een arm land. Volgens Natuur en Milieu wordt er nogal de hand mee gelicht: http://www.snm.nl/page.php?pageID=88&itemID=5525
COP 15
Alle VN-conferenties hebben een nummer. COP betekent Conference of Parties. En het is de 15e keer dat zo'n conferentie plaats vindt. Tegelijkertijd zijn er in Kopenhagen ook andere groepen bij elkaar, bijvoorbeeld de partijen die vergaderen over het Kyoto Protocol dat in 2012 afloopt. Zij heten dan weer CMP5: "Conference of the Parties serving as the meeting of the Parties to the Kyoto Protocol" en inderdaad- voor de vijfde keer bijeen.
CO2
Koolstofdioxide (CO2): het bekendste en belangrijkste broeikasgas. CO2 is in wezen onschuldig. Het komt van nature in de lucht voor; is onzichtbaar en reukloos, en maakt deel uit van een natuurlijke kringloop. Het overschot aan CO2 ontstaat door verbranding van fossiele brandstoffen zoals olie, gas en kolen. (zie verder broeikaseffect)
CO2 credits of 'carbon credits'; uitstootrechten
Bedrijven die CO2 uitstoten kunnen dat alleen doen als ze uitstootrechten hebben. Elk uitstootrecht is goed voor 1 ton CO2-uitstoot. Als het bedrijf méér CO2 wil uitstoten, dan moet het op de vrije markt extra CO2-rechten aankopen. Een uitstootrecht kostte in 2008 nog rond de 20 à 25 euro per stuk, maar inmiddels ligt die waarde zelfs onder de 15 euro. (mede door de economische crisis) zie ook: emissiehandel
Emissie: zie uitstoot
ETS/emissiehandel
Afkorting die wordt gebruikt voor het systeem van Europese emissiehandel. Europa heeft sinds 2005 een systeem van emissiehandel ingevoerd. Bedrijven en energieleveranciers kregen een plafond opgelegd voor de hoeveelheid CO2 die ze mogen uitstoten. Bij het begin kregen bedrijven de uitstootrechten gratis toegekend.
Elk uitstootrecht staat voor 1 ton CO2-uitstoot. Als het bedrijf méér CO2 wil uitstoten, dan moet het op de vrije markt extra CO2-rechten aankopen. Bedrijven die investeren in groene energie kunnen hun teveel aan uitstootrechten verkopen.
De meeste bedrijven hebben momenteel genoeg uitstootrechten, mede door de economische crisis en dus werkt deze stimuleringsmaatregel niet zo goed
Maar volgens analisten zal dat later weer veranderen.
IPCC
Intergovernmental Panel on Climate Change, oftewel: het klimaatpanel van de Verenigde Naties. Ongeveer eens in de 5 jaar komt dat panel met een rapport.
Doel is om de internationale politiek te voorzien van wetenschappelijke informatie over klimaatverandering. Bij de opstelling van de rapporten van het IPCC zijn wereldwijd duizenden wetenschappers betrokken. De Nederlandse áfdeling' is het PCCC: Platform Communication on Climate Change (Klimaatportaal).
Joint Implementation (JI)
Joint Implementation. JI is een vorm van CDM (zie CDM) voor industrielanden onderling. Zo kan het bijvoorbeeld goedkoper zijn om een nieuwe elektriciteitscentrale voor biomassa te bouwen in Oost-Europa dan in Nederland.
Mitigatie
Zo worden de maatregelen genoemd om klimaatverandering tegen te gaan, door de hoeveelheid broeikasgassen in de lucht te verminderen. Voorbeelden zijn: minder uitstoten, CO2-afvang en -opslag of het tegengaan van ontbossing. (bomen nemen nl. CO2 op, hak je ze om dan komt er weer meer CO2 in de lucht).
Ppm
Letterlijk: parts per million. Een op de miljoen deeltjes dus. (vergelijk met procent: een op de honderd en promille: een op de duizend) De term wordt gebruikt om uit te drukken hoeveel Co2 er in de lucht zit. Dus het aantal deeltjes CO2 in 'een ruimte' met 1 miljoen andere luchtmoleculen. De atmosfeer van de aarde bevat tegenwoordig ongeveer 390 ppm koolstofdioxide (jan 2009). Deze concentratie neemt jaarlijks toe. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door het grootschalige gebruik van fossiele brandstoffen, maar ook ontbossing speelt een rol. Voor het begin van de industriële revolutie was de concentratie ongeveer 280 ppm.
Reductie
Het terugbrengen van de uitstoot van broeikasgassen. De CO2-reductie vormt de basis voor het klimaatbeleid. Afspraken dus over hoeveel minder een land zal uitstoten. Dat soort afspraken zijn al in Kyoto gemaakt. Maar nu moeten er nieuwe reductie-afspraken worden gemaakt. Voor Kopenhagen is flink hoog ingezet: alle geïndustrialiseerde landen moeten emissiereducties opgelegd krijgen van tenminste 25 tot 40 procent. Alle overige landen moeten de groei van hun uitstoot beperken met 15 tot 30 procent.
Uitstoot/emissie
Met uitstoot wordt bedoeld: het in de lucht brengen van broeikasgassen. Meestal wordt dat door de mens veroorzaakt: wij stoten CO2 uit als we autorijden bijvoorbeeld. Maar ook koeien zijn beruchte uitstoters: zij ademen methaan uit en laten winden waar methaan in zit.
REDD
Weer een Engelse afkorting: Reduced Emissions from Deforestation and forest Degradation. Vertaald: verminderde uitstoot die wordt veroorzaakt door ontbossing en landdegradatie. Als landen afspreken om de ontbossing in hun land tegen te gaan, zouden ze daarvoor beloond moeten worden. Bomen nemen CO2 op uit de lucht. Tijdens de klimaatonderhandelingen op Bali in 2007 is al afgesproken om in de toekomst ook het voorkómen van ontbossing en mogelijk het voorkomen van bosdegradatie en bosherstel te belonen via CO2-credits. (zie CO2-credits).
UNFCC
United Nations Framework Convention on Climate Change. Is de VN-organisatie die in 1992 is opgericht ten behoeve van wereldwijde emissiereductie van broeikasgassen in de strijd tegen klimaatverandering. Het staat sinds 1996 onder leiding van de Nederlander Yvo de Boer. Op dit moment zijn 192 landen lid van de UNFCC. Het UNFCC neemt de rapporten van het IPCC als leidraad voor de onderhandelingen. (zie IPCC)
»
»
»