Getuigenis van Heidy de Miranda, weduwe van slachtoffer

Vier vrouwen en een man stonden gisteren centraal tijdens de 24ste zitting van het strafproces rondom de Decembermoorden. De vier vrouwen zijn echtgenoten van vier mannen die vermoord zijn op 8 december 1982. Nu, 27 jaar later, mogen ze hun verhaal vertellen aan de krijgsraad die al meer dan twee jaar bezig is met het proces. De getuigen zijn op verzoek van het OM naar Suriname gekomen. Ze weten in detail te vertellen hoe de donkere dagen rond 8 december 1982 eruit zagen.

Door correspondent Hennah Draaibaar

"De doodsangst straalde je tegemoet", vertelt Heidy de Miranda. Ze is de ex-vrouw van Frank Wijngaarde, één van de slachtoffers van 8 december. "Ik heb nog nooit lijken gezien die er zo angstig uitzagen."

Tijdens het verhoor vertelt ze hoe ze de lijken van vijf slachtoffers, waaronder die van de vader van haar kinderen, heeft gezien. "De lichamen lagen allemaal op britsen. Ik trok een wit laken van het lichaam weg en ik zag een brede snee op zijn voorhoofd. Ik zag dat met een scherp voorwerp vlak in de punt van zijn oog was gesneden tot onder aan de kaak. Zijn neus was duidelijk doorgesneden en met twee krammetjes vastgezet. Zijn haar was door bloed helemaal zwart gekleurd."

Volgens De Miranda had ze alle tijd om te kijken, omdat er voor het mortuarium veel onrust was. "De mensen die buiten stonden wilden allemaal naar binnen. De militairen die binnen de wacht moesten houden, waren daarom allemaal naar buiten gelopen. Ik hoorde ook schoten."

Schotwonden
De Miranda klinkt zelfverzekerd als ze haar verhaal doet. Maar, zo vertelt ze later, het valt haar zwaar. Ze heeft nog nooit aan haar kinderen verteld hoe zij hun vader in het mortuarium aantrof. "Ik heb daar zeker tien minuten gestaan. Ik zag een schotwond in zijn slaap. Op zijn borst heb ik vijf schotwonden geteld. Gaten van 1 centimeter doorsnee. Ik probeerde hem op zijn buik te keren, want het verhaal was dat ze tijdens hun vlucht neergeschoten waren. Ik heb op zijn rug geen schotwonden gezien. Zijn schouders waren gaaf."

Als de aanklager haar vraagt of ze gelooft dat de mannen tijdens de vlucht zijn doodgeschoten, wordt ze emotioneel en zegt: "Meneer de Auditeur Militair, ik ben wiskundige en ik zou zeggen, laten we het proefondervindelijk vaststellen. Geeft u mij een bullenpees, een scherp mes en een pistool. Ik kies iemand met grijs haar."

Ze wijst naar Irwin Kanhai, de advocaat van Desi Bouterse. "Ik snijd vervolgens zijn gezicht open en zijn neus eraf, ik sla hem zo hard dat zijn grijze haar rood kleurt van het bloed en schiet hem vijf gaten in zijn borst. Als hij dan nog in staat is om op te staan en weg te rennen, dan geloof ik dat ze op de vlucht zijn doodgeschoten."

Waarschuwingen
De impact van 8 december op de totale samenleving wordt nog duidelijker als ze vertelt dat ze verschillende keren gewaarschuwd is door haar zus, Ingrid Theemen. "De militairen loeren op hem", had ze gezegd. En zij kon het weten. Zij was en is nog steeds de vrouw van Imro Theemen, een kopstuk van de PALU, de politieke partij die nauw gelieerd was aan de militairen en nu ook verdachte is in het proces.

De Miranda verklaarde dat haar zus haar kort voor de moorden had gezegd dat het beter was als Wijngaarde zijn kritische verhalen achterwege zou laten. Maar Frank Wijngaarde geloofde niet dat het zo ver zou komen. Hij had ook vrienden in het kamp van de militairen. Die zouden hem die bescherming geven. "In het ergste geval kunnen ze me oppakken en doodschieten", had hij gekscherend gezegd.

"De moorden hebben niet alleen in mijn familie gezorgd voor een enorme scheuring. De hele samenleving was verscheurd. Na 1982 was je of pro of contra. Iets anders bestond er niet. Ik zeg altijd dat er een virtuele Berlijnse Muur door Suriname heen liep. Je werd gedwongen om partij te kiezen."

'Families kijven, families blijven'
Heidy de Miranda ziet haar zuster Ingrid nu nog zelden. "We hebben jarenlang niet meer met elkaar gesproken. Toen mijn moeder ziek was heb ik haar gebeld en is ze gekomen. Nu zorgt ze heel goed voor mijn zieke vader. Dat vind ik belangrijk. Als ik haar vraag of haar zus ooit aan haar gevraagd heeft om niet te getuigen zegt ze: 'daar geef ik geen antwoord op. Families kijven, families blijven.'" 

Het gaat haar uiteindelijk niet eens om de straf die de daders krijgen. Dat maakt ze duidelijk als ze aan het eind van haar verhoor de rechter vraagt om nog een verklaring voor te lezen. "Ik sta hier niet uit rancune, maar ik wil dat de waarheid naar buiten komt. Mijn kinderen en kleinkinderen horen nog steeds dat hun vader en grootvader een landverrader was. En dat als hij niet was vermoord, er anderen gesneuveld zouden zijn. Die leugens, die moeten eindelijk voorbij zijn."