De strijd in Iran gaat niet alleen tussen president Mahmoud Ahmadinejad en zijn uitdager Mir Hossein Mousavi. Iran kent een ingewikkelde machtsstructuur waarbij vele partijen een rol spelen. Een overzicht.Opperste leider ayatollah Ali Khamenei
Ayatollah Ali Khamenei, de opvolger van Ruhollah Komeini, is veruit de machtigste man van Iran. Zonder zijn goedkeuring gebeurt er feitelijk niets in Iran. Khamenei heeft het laatste woord bij wetgeving die mogelijk omstreden is of tegen de islamitische grondslagen van het land.
Khamenei benoemt de hoogste rechter van het land, de helft van de twaalf leden tellende Raad van Hoeders, de voorgangers voor de vrijdaggebeden en de directeuren van de staatsradio en -televisie. Hij bevestigt de verkiezing van een nieuwe president die aan hem verantwoording schuldig is.
Ali Khamenei was één van de leidende figuren van de Revolutie van 1979 en een vertrouweling van Khomeini. Voordat hij de machtigste man van Iran werd, was Khamenei president van 1981 tot 1989.
President Mahmoud Ahmadinejad
Mahmoud Ahmadinejad was betrokken bij de Revolutie van 1979 en was één van de oprichters van de studentenvakbond die de Amerikaanse ambassade in Teheran bezette in 1979. Ahmadinejad zelf zegt dat niet één van de gijzelnemers is geweest die het ambassadepersoneel vasthield voor 444 dagen.
Ahmadinejad was in 2005 de eerste niet-geestelijke die president werd in Iran sinds de Revolutie. Hij versloeg verrassend de hervormingsgezinde favoriet Ali Akbar Hashemi Rafsanjani.
Ahmadinejad staat bekend als hardliner in zowel binnenland als buitenland. In het binnenland wil geen verdere vrijheden toestaan aan bijvoorbeeld vrouwen. Ahmadinejad haalde zich de woede van het westen op zijn hals met zijn ontkenning van de Holocaust en zijn voornemen om Israël van de kaart te vegen. Ook weigert Ahmadinejad openheid te geven over het Iraanse atoomprogramma, waarvan het westen vermoedt dat dat gebruikt wordt om kernwapens te maken.
Ahmadinejad wordt gesteund door de arme en religieuze delen van de bevolking, al dan niet op het platteland. In Teheran is hij niet bijzonder geliefd, en ook de geestelijkheid in de religieuze stad Qom heeft bedenkingen over Ahmadinejad.
Oud-premier Mir Hossein Mousavi
De uitdager van zittend president Ahmadinejad is zelf onderdeel van de elte in Iran. Hij was één van de Founding Fathers van de Islamitische Revolutie in 1979. Hij zou betrokken zijn geweest bij de gijzeling op de Amerikaanse ambassade. Hij was van 1980 tot 1989 premier van het land. Daarna verliet hij de politiek om pas in 2009 weer terug te keren als gematigd presidentskandidaat.
In de jaren negentig was hij wel adviseur van de hervormingsgezinde president Khatami. Deze laatste trok zich terug als kandidaat ten gunste van Mousavi. Tijdens de campagne werkte Mousavi nauw samen met oud-president Rafsanjani die nog altijd veel invloed heeft in Iran door zijn lidmaatschap van diverse hoge adviesraden.
De hervormers
De hervormers in Iran zijn een groep van politieke activisten en organisaties die van hoog tot laag in Iran pleitten voor meer vrijheid, meer vrouwenrechten en meer democratie. Dankzij een hoge opkomst van de hervormingsgezinde Iraniërs kon Mohammed Khatami president worden in 1997. Khatami kreeg echter maar weinig voor elkaar door tegenwerking van de conservatieve krachten in Iran.
Bekende hervormers zijn: Mir Hossein Mousavi, Mohsen Mirdamadi, Hadi Khamenei, Mohsen Aminzadeh, Mostafa Tajzadeh, en Mohammed Khatami.
De geestelijkheid
De geestelijkheid domineert Iran. De religieuze Raad van Experts benoemt de Opperste leider en controleert zijn beleid en kan hem in theorie verwijderen uit zijn functie. De Raad van Experts wordt momenteel geleid door Ali Akbar Hashemi Rafsanjani, die te boek staat als conservatief, maar pragmatisch. Rafsanjani steunt Mir Hossein Mousavi.
De geestelijkheid controleert verder alle wetten op het islamitische gehalte. De laatste jaren heeft de geestelijkheid hervormingsgezinde activisten en journalisten laten opsluiten.
De Revolutionaire Garde en het leger
De Revolutionaire Garde is de sterke arm in Iran. De garde werd opgericht kort na de Revolutie van 1979. De garde, die 125.000 manschappen telt, wordt geleid door ayatollah Khamenei en beheert onder meer Irans strategische wapens. De invloed van de Revolutionaire Garde in Iran, is enorm, ook in de economie van Iran.
Baseej-milities
Lagere veiligheidsdiensten in Iran zijn de militias, die gecontroleerd worden door de Revolutionaire Garde. De grootste en beruchtste is de Baseej die ongeveer 90.000 agenten omvat. Daarnaast zijn er nog één miljoen reseristen. De Baseej wordt ingezet in tijden van onrust.
»
»
»
»
»
»
»
»
»