Door Marijn Dorrestijn
Op 30 augustus gaan de burgers van het Saarland, Thüringen en Saksen naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. Die verkiezingen worden in Duitsland met grote interesse gevolgd. Zij zijn de laatste krachtmeting voor de Bondsdagverkiezing van 27 september.
Thüringen en Saksen zijn sinds de Duitse hereniging in 1990 vast in handen van de christendemocratische CDU van kanselier Merkel. Peilingen voorspellen een grote zegetocht voor Merkel en consorten. Volgens de laatste peiling komt de CDU in Saksen uit op 38 procent van de stemmen, in Thüringen op 34 procent.
Grootste 'concurrent' is in beide deelstaten Die Linke, die op 21 procent (Saksen) respectievelijk 24 procent van de stemmen (Thüringen) staat. Die Linke doet het in voormalig Oost-Duitsland traditioneel goed, overigens net als in het West-Duitse Saarland.
Extreem rechts
In Saksen wordt met veel spanning gekeken naar de extreemrechtse NPD. Die partij haalde bij de laatste verkiezingen in 2004 bijna tien procent van de stemmen en werd even groot als de sociaaldemocratische SPD; een politieke aardverschuiving. In de vijf jaar dat de NPD in het Saksische parlement zit, heeft het de deelstaat met regelmaat negatief op de kaart gezet.
Dieptepunt was de Holocaustherdenking in 2005, toen de NPD alleen Duitse oorlogsslachtoffers wilde herdenken en uit protest de vergaderzaal verliet. Op landelijk niveau kan de NPD geen rol van betekenis spelen, maar dat neonazi's in de Saksische grensstreek tot dertig procent van de stemmen halen, baart ook politiek Berlijn zorgen. In de peilingen staat de NPD op een procent of vijf; net genoeg om de kiesdrempel te halen.
Absolute meerderheid
Thüringen wordt al twintig jaar geregeerd door de CDU, die bij de verkiezingen in 1999 en 2004 zelfs een absolute meerderheid wist te behalen. Die lijkt de CDU dit jaar te verliezen, al blijft ze wel met afstand grootste partij. Minister-president Dieter Althaus geldt als verzwakt sinds hij vorig jaar zes van zijn negen ministers moest vervangen.
Met die verrassende ingreep wilde hij de neerwaartse trend in de peilingen doorbreken tevergeefs. Op nieuwjaarsdag veroorzaakte Althaus een skiongeluk, waarbij een 41-jarige vrouw om het leven kwam en hijzelf zwaar gewond raakte. Hij was vier maanden uit de roulatie.
Als de CDU in Thüringen inderdaad haar meerderheid kwijtraakt, is de verwachting is dat de partij zal inzetten op een coalitie met de liberale FDP. Van links hoeven de christendemocraten weinig te vrezen: de SPD wil alleen samenwerken in een links verband als ze groter wordt dan aartsvijand Die Linke. Daar ziet het voorlopig niet naar uit.
Lafontaine
Bijzondere aandacht is er ook voor het Saarland. De CDU regeert sinds 1999 in de op een na kleinste deelstaat en zal dat volgens peilingen nog minstens vijf jaar blijven doen. Veel spannender is hoe Die Linke het bij de verkiezingen zal doen. Lijsttrekker Oskar Lafontaine was van 1985 tot 1998 minister-president van het Saarland voor de SPD. in 1998 werd hij minister van financiën onder SPD-kanselier Schröder, maar hield het na een half jaar voor gezien uit onvrede over diens regeringsbeleid. In 2005 stapte Lafontaine over naar Die Linke, waarvan hij nu partijvoorzitter is.
Die Linke is een partij die in West-Duitsland nauwelijks voeten aan de grond krijgt, maar in het Saarland dankzij Lafontaine hoge ogen kan gooien. Die is daar nog steeds populair en kan volgens peilingen op bijna een vijfde van de stemmen rekenen. Dat zou een enorme opsteker zijn voor Die Linke: de partij slaagt er maar niet in om van de economische crisis te profiteren en stagneert in landelijke peilingen al maanden bij tien procent.
SPD
De sociaaldemocraten van de SPD profiteren ook niet van de economische crisis en lijken bij de deelstaatverkiezingen van 30 augustus geen grote rol te kunnen spelen. Het minst ongunstig staan de zaken ervoor in het Saarland, met 'slechts' tien procentpunten achterstand op de CDU. In Saksen en Thüringen slaagt de partij er waarschijnlijk niet in tweede kracht te worden; in de concurrentie met Die Linke delft de SPD het onderspit.
De SPD-lijsttrekkers krijgen in hun moedeloze missie steun van prominente partijbonzen uit Berlijn. Partijvoorzitter Müntefering en kanselierskandidaat Frank-Walter Steinmeier treden op bij grote manifestaties in Thüringen en Saksen, maar ook zij staan er desastreus voor. De Genossen konden wel eens een akelige nazomer krijgen.
Steinmeier is in ieder geval optimistisch. Op vragen over peilingen antwoord hij steevast dat hij niet kijkt naar cijfers van gisteren. De grote ommekeer komt volgens hem na de deelstaatverkiezingen van zondag. Die zijn daarom extra spannend: op keiharde uitslagen valt niets af te dingen. Dan wordt duidelijk hoe de SPD er echt voor staat, of Die Linke de slag om rood kan winnen en of de CDU haar stevige positie in het oosten kan behouden. Zondagavond om zes uur weten we meer.
Deel deze pagina
»
»
»