Het conflict tussen Israël en de Palestijnen sleept zich al tientallen jaren voort, zonder dat er een oplossing in zicht komt. Dat komt vooral omdat Israël en de Palestijnen maar geen compromissen kunnen sluiten over een aantal centrale strijdpunten. Een kort overzicht van de belangrijkste geschilpunten.
Veiligheid
Sinds de oprichting in 1948 heeft Israël vele oorlogen gevoerd tegen zijn Arabische buurlanden om zijn bestaan veilig te stellen. Voor een definitieve vredesregeling in het Midden-Oosten eist Israël absolute veiligheid. Ook wil Israël dat de Arabische landen en de Palestijnen de staat Israël officieel erkennen. Israël sloot alleen met Egypte en Jordanië akkoorden waarin de staat Israël werd erkend. De andere Arabische landen hebben zich altijd zeer ambivalent uitgelaten over Israël. Landen als Marokko, Tunesië en Saudi-Arabië hebben niet officieel maar wel de facto erkend. Syrië zou Israël nog steeds het liefst van de kaart vegen.
Grenzen
Nauw verbonden met het veiligheidsvraagstuk is de kwestie van de grenzen van de staat Israël. Hoe lopen die precies? De enige officieel erkende grenzen liggen vast in het VN-verdelingsplan uit 1948. Maar sinds de onafhankelijkheidsoorlog van dat jaar is Israël feitelijk groter. VN-resolutie 242 roept Israël op zich terug te trekken van de Westelijke Jordaanoever en de Gazastrook. Na de Oslo-akkoorden van 1993 zijn bepaalde gebieden op de Westelijke Jordaanoever en de hele Gazastrook daadwerkelijk in Palestijnse handen gekomen. Maar sinds het begin van de tweede intifadah is het Israëlische leger regelmatig nadrukkelijk aanwezig op de Westelijke Jordaanoever en op de Gazastrook. Van een daadwerkelijke terugtrekking is dus geen sprake.
Jeruzalem
Sinds 1967 beschouwt Israël Jeruzalem als zijn 'eeuwige en ondeelbare hoofdstad'. De Palestijnen claimen Arabisch Oost-Jeruzalem als hoofdstad van een toekomstige Palestijnse staat. In de loop van de geschiedenis zijn er veel plannen gesmeed over de toekomst van de Heilige Stad. In veel van die plannen krijgt Jeruzalem een internationale status onder toezicht van de Verenigde Naties. Het conflict over Jeruzalem heeft een sterke religieuze component. De Tempelberg in de oude stad is voor zowel joden als moslims een heilige plaats. Hierdoor is de strijd om Jeruzalem één van de kernproblemen van het conflict in het Midden-Oosten.
Vluchtelingen
De oorlogen in 1948 en 1967 brengen grote Palestijnse vluchtelingenstromen op gang naar Jordanië, Libanon, Syrië en andere landen in de Arabische wereld. Volgens de Verenigde Naties leven er nu zeker 3,8 miljoen Palestijnen onder vaak slechte omstandigheden in vluchtelingenkampen. De Palestijnen eisen de terugkeer van deze vluchtelingen. Israël weigert dat, enerzijds omdat terugkeer van de vluchtelingen het joodse karakter van de staat zou bedreigen, anderzijds omdat er simpelweg geen ruimte is om alle vluchtelingen op te vangen. Bovendien heeft Israël de beperkte ruimte nodig om joden van over de hele wereld in staat te stellen zich in Israël te vestigen.
Nederzettingen
Na de Zesdaagse Oorlog van 1967 begint Israël met de bouw van nederzettingen in bezet gebied. Sindsdien hebben zich er bijna 200.000 veelal religieuze joden gevestigd, vooral op de Westelijke Jordaanoever, in veel mindere mate de Gazastrook. In de vredesplannen die door de jaren heen zijn gepresenteerd, wordt Israël telkens opgeroepen de bouw van nieuwe nederzettingen te staken en of de nederzettingen te ontmantelen. Israël geeft hier nooit gehoor aan totdat premier Sharon in 2004 een eenzijdig terugtrekkingsplan presenteert voor de Gazastrook. Het plan stuit in Israël op veel weerstand, maar het lukt Sharon, na diverse politieke crises, uiteindelijk zijn plan aanvaard te krijgen door het parlement. De historische ontmanteling van de nederzettingen in de Gazastrook staat gepland voor de zomer van 2005. Maar gemakkelijk zal de ontruiming van de Gazastrook niet worden voor Sharon, die inmiddels is uitgemaakt voor landverrader. Rechtse en religieuze joden hebben aangekondigd zich tot op het laatst te zullen verzetten tegen de terugtrekking uit wat zij beschouwen als een deel van het bijbelse Israël.
»
»
»