De Duitsers hebben op 27 september de leden van de Bondsdag, zeg maar de Duitse Tweede Kamer, gekozen. Er zijn minimaal 598 zetels te verdelen, maar dat aantal kan fluctueren (daarover later meer).
Het Duitse kiesstelsel is uniek in de wereld. Het is een combinatie van het evenredigheidstelsel (zoals we dat in Nederland kennen) en het districtenstelsel (vergelijkbaar met het Britse kiessysteem). Het komt erop neer dat Duitsers bij de verkiezingen twee stemmen kunnen uitbrengen.
Erststimme en Zweitstimme
Duitsland is verdeeld in 299 kiesdistricten. Met hun Erststimme kunnen de Duitsers een stem uitbrengen op een kandidaat in hun kiesdistrict. Hier geldt het principe van winner takes it all. De kandidaat met de meeste stemmen wint de zetel voor dat district. Zo'n zetel heet in Duitsland een Direktmandat. Zo wordt de helft van het totale aantal zetels verdeeld.
De kiezers brengen hun tweede stem (Zweitstimme) uit op een landelijke partijlijst. Hier geldt het evenredigheidsprincipe. Als een partij 10 procent van het aantal stemmen heeft gehaald, dan krijg je in totaal 10 procent van het totale aantal zetels.
Zweitstimmen zijn bepalend
Er liggen nu twee resultaten op tafel. Eerst wordt gekeken naar de Zweitstimmen die een partij heeft gehaald. Hiermee wordt het totale aantal zetels van een partij bepaald. Die zetels worden verdeeld onder de verschillende partijkandidaten. De kandidaten met een Direktmandat (via de Erststimmen) krijgen als eerste een zetel. De zetels die overblijven, worden toegekend aan de kandidaten die het hoogst op de landelijke lijst staan en geen Direktmandat hebben.
Voorbeeld 1:
Er zijn 100 zetels te verdelen. Partij A haalt volgens de Zweitstimme 10 procent van de stemmen en wint acht Direktmandaten. Het totale aantal zetels dat partij A krijgt is dus tien. Acht daarvan gaan naar de kandidaten met een Direktmandat. Wat overblijft, gaat naar de twee kandidaten die het hoogst op de landelijke lijst staan en geen Direktmandat hebben.
Überhangmandaten
De kiezers hoeven niet twee keer op dezelfde partij te stemmen. Hierdoor kan het gebeuren dat een partij via de Erststimmen meer zetels heeft dan waar het volgens de Zweitstimmen recht op heeft.
Voorbeeld 2:
Er zijn 100 zetels te verdelen. Partij B wint 28 Direktmandaten en haalt 25 procent van de Zweitstimmen. Partij B heeft dus slechts recht op 25 zetels. Toch hoeft partij B de drie extra zetels die ze heeft gewonnen met Erststimmen, niet in te leveren. Deze zetels heten Überhangmandaten. Ze worden toegevoegd aan het totale aantal van 598 Bondsdagzetels. Zo kan het aantal Bondsdagzetels dus fluctueren. Op dit moment telt de Bondsdag 611 parlementariërs.
Kiesdrempel
Duitsland kent een kiesdrempel van 5 procent. Dit is bedoeld om extreme splinterpartijen uit het parlement te weren. Als je dus minder dan 5 procent van de Zweitstimme haalt, dan vervallen die zetels.
Hier geldt wel een uitzondering. Een partij die minimaal drie Direktmandaten wint en minder dan 5 procent van het aantal Zweitstimmen, mag toch de zetels behouden.
Deel deze pagina
»
»
»