Israël kiest vandaag een nieuw parlement. Net als bij vrijwel alle voorgaande verkiezingen is veiligheid het belangrijkste thema, en dan dit jaar vooral de vraag hoe Israël moet omgaan met de Hamas-regering in de Gazastrook.
De oorlog in de Gazastrook is dan weliswaar voorbij, maar een bestand tussen Israël en Hamas is er nog steeds niet. Beide partijen hebben los van elkaar slecht een staakt-het-vuren afgekondigd. Maar de strijd kan elk moment weer oplaaien.
Dat is precies wat Benjamin ' Bibi' Netanyahu, leider van de rechtse Likud-partij wil. Hij wil de Israëlische acties in de Gazastrook voortzetten om de Hamas-regering definitief ten val te brengen. Verder wil hij ook het vredesproces met de Palestijnen staken. Netanyahu ziet niets in een Palestijnse staat.
Netanyahu was al eens premier van Israël, tussen 1996 en 1999. Zijn regeerperiode kenmerkte zich door interne ruzies in zijn kabinet en een haperend vredesproces. Na zijn aftreden leek de politieke loopbaan van Netanyahu voorbij, maar tussen 2003 en 2005 was hij minister van Financiën onder premier Sharon.
Toen Sharon Likud in 2005 verliet, bleef Netanyahu achter met de rechtervleugel van de partij. Likud leek uitgespeeld in de Israëlische politiek, maar Netanyahu's harde taal over de oorlog in de Gazastrook maakte hem weer salonfähig.
Dezelfde oorlog heeft ook Defensie-minister Ehud Barak geen windeieren gelegd. Zijn partij steeg in de peilingen, als waardering voor de harde aanpak van Hamas, maar waarschijnlijk zal Barak Likud en de Kadima-partij van minister van Buitenlandse Zaken Tzipi Livni voor moeten laten gaan.
Barak, de meest onderscheiden militair van Israël, volgde in 1999 Netanyahu op als premier. Hij sloot in 2000, onder leiding van president Clinton, bijna een vredesakkoord met de Palestijnse leider Arafat. De beroemde onderhandelingen op Camp David (met de lachende Barak en Arafat in de deuropening) mislukten op het laatste moment. Kort daarna brak de bloedige tweede intifada uit. Het geweld van die opstand bracht Barak ten val.
Daarna was het de beurt aan Ariel Sharon om Israël te leiden. Begin 2006 verdween hij van het toneel door zijn coma. Kadima was daarna het platform voor de huidige premier Olmert. Maar die werd vorig najaar aan de kant geschoven als partijleider na een reeks van corruptieschandalen.
Sindsdien wordt Kadima geleid door Tzipi Livni. Zij afficheert zich als een politica met schone handen, anders dan de mannen die al een keer premier zijn geweest, en geen veiligheid hebben gebracht in Israël.
Aanvankelijk gold Livni als de rijzende ster van Kadima. Toch slaagde Livni er eind vorig jaar niet in om een nieuwe regering te vormen, waardoor de huidige vervroegde verkiezingen nodig waren. Livni's populariteit daalde verder naarmate het Israëlische publiek haar beter leerde kennen. Ze wordt nu gezien als koud en afstandelijk.
Politiek gezien staat Livni het dichtst bij Ehud Barak. Ook zij wil onderhandelen met de Palestijnen over een vredesregeling, maar tegelijkertijd Hamas hard aanpakken.
--------------------------------------------------------------
D
Tzipi Livni
Tzipi Livni kan na Golda Meir (1969-1973) de tweede vrouwelijke premier van Israël worden. Livni's kansen zagen er vorig jaar september goed uit toen zij Ehud Olmert opvolgde als leider van de grootste regeringspartij, Kadima.
Maar in de eerste maanden van haar leiderschap verloor Livni veel van haar glans. Haar optreden tijdens de Gaza-oorlog kenmerkte zich - in de ogen van veel Israëliërs - niet door daadkracht.
Anders dan haar vader die ook in de Knesset zat, is Tzipi Livni redelijk gematigd. Ze hangt de twee-staten-oplossing aan en dat betekent dat ze wil onderhandelen met de Palestijnen. Tijdens de campagne zei ze zelfs dat ze wil praten met Arabische landen die Iran, net als Israël, als het grootste gevaar in de regio zien.
Ehud Barak
Het was de afgelopen twintig jaar een komen en gaan van Ehud Barak in de Israëlische politiek. In 1999 won Barak de verkiezingen en loste hij Benjamin Netanyahu af als premier.
Hij sloeg direct een andere koers in. Wilde Netanyahu nauwelijks met de Palestijnen overleggen, Barak deed dat wel. Het leidde in 2000 tot wekenlange gesprekken met de Palestijnse leider Arafat, onder leiding van president Clinton.
De beelden van de twee mannen die elkaar graag als eerste Camp David willen laten binnengaan, zijn wereldberoemd geworden. Maar ondanks de ogenschijnlijke vriendschappelijke sfeer tussen de twee mannen, lukt het ze niet om een overeenkomst te bereiken.
Barak zou van plan zijn geweest om Oost-Jeruzalem op te geven, Arafat zou dan het Palestijnse 'recht op terugkeer' hebben moeten laten vallen. Maar Arafat weigerde en dus keerde Barak met lege handen naar huis. Kort daarna brak de tweede intifada uit en verdween Barak van het politieke toneel.
Hij keerde in 2007 terug en werd minister van Defensie en vice-premier onder de Kadima-premiers Sharon en Likud. Onder Baraks leiding voerde Israël drie weken oorlog in Gaza.
Of die oorlog als een succes wordt beschouwd door de Israëlische bevolking is onduidelijk. Daarmee is ook de positie van Barak als leider van de Arbeidspartij onzeker. In de peilingen staat hij achter op zijn rivalen Netanyahu en Livni. Avigdor Lieberman zit hem op de hielen.
Benjamin Netanyahu
De leider van de Likud-partij is terug van weggeweest. Hardliner Benjamin Netanyahu en zijn rechte Likud verdween naar de achtergrond toen Ariel Sharon Likud verliet. Hij nam een grote schare gematigde volgelingen mee, waardoor waardoor Netanyahu met de rechtervleugel achterbleef. Likud was niet meer de brede volkspartij die het eens was.
Op het politieke toneel speelde Likud de afgelopen jaren geen rol van betekenis. Maar de voor Israël matig verlopen oorlog in Libanon en de aanhoudende raketbeschietingen uit de Gazastrook maakten de harde standpunten van Netanyahu en de zijnen weer salonfähig.
In tijden van oorlog verlangt de Israëlische bevolking harde taal van stevige leiders en dat is precies van 'Bibi' al jaren biedt. Hij was eind jaren negentig al eens premier. In die periode voerde hij vrijwel geen onderhandelingen met de Palestijnen, tenzij hij daartoe gedwongen werd door de Amerikanen.
Avigdor Lieberman
Bevindt Benjamin Netanyahu al fors aan de rechterkant, Avigdor Lieberman gaat nog een flinke stap verder. De leider van de Yisrael Beiteinu (Israël Ons Thuis) richt zijn pijlen niet zo veel op de Palestijnen als wel op de Arabieren binnen de landsgrenzen van Israël. Zo'n twintig procent van de inwoners van Israël is Arabisch.
En dat is Lieberman een doorn in het oog. Hij wil van de Arabieren af door de grenzen van Israël opnieuw te trekken. Gebieden met grote Arabische minderheden worden afgesneden van Israël en komen onder Palestijns bestuur.
De Arabieren die overblijven moeten in de plannen van Lieberman een eed van trouw afleggen aan de staat Israël. Doen zij dat niet, dan verliezen zij hun burgerrechten.
Deze plannen kwamen Lieberman op verwijten van racisme te staan. Maar daar trekt de ruwe Lieberman zich weinig van aan.
Lieberman is afkomstig uit Moldavië en spreekt met een zwaar Russisch accent. Hij achterban bestaat grotendeels uit de één miljoen Russische immigranten in Israël.
Shas-leider?
»
»
»