Dit artikel is gepubliceerd op 10 juni, twee dagen voordat Iran naar de stembus ging.
De presidentsverkiezingen in Iran van aanstaande vrijdag zijn onverwacht spannend. President Mahmoud Ahmadinejad heeft felle tegenstand gekregen van oud-premier Mir Hossein Mousavi. Hij doet het goed onder de jongeren in Iran, die een groot deel van de bevolking uitmaken. Als Mousavi de stem van de jongeren weet te winnen, is de kans groot dat hij de nieuwe president wordt.
Vier jaar geleden was de zege van ultraconservatieve Mahmoud Ahmadinejad bij de presidentsverkiezingen in Iran voor iedereen een grote verrassing, net als in 1997 de overwinning van de hervormer Mohammad Khatami iedereen verbaasde. Lang leek Ahmadinejads herverkiezing een uitgemaakte zaak, maar daar wordt nu aan getwijfeld.
Wacht Iran vrijdag bij de presidentsverkiezingen een nieuwe verrassing? In 2005 twijfelde niemand er aan: Akbar Hashemi Rafsanjani zou de nieuwe president worden. Deskundigen in binnen- en buitenland verklaarden de stembusgang een uitgemaakte zaak.
Maar niemand had rekening gehouden met de toenmalige burgemeester Ahmadinejad van Teheran. Met steun van het platteland en de armen versloeg hij de grote favoriet. Veel mensen waren teleurgesteld in de hervormers en hadden genoeg van de corruptie.
Platteland
De afgelopen vier jaar werkte Ahmadinejad hard aan zijn herverkiezing. Hij reisde stad en platteland af met zijn regering. Overal deelde hij geld uit. Niet alleen voor huisvesting en werkgelegenheid, ook voor zaken als een sporthal en nieuwe wegen. Toch kwam hij lang niet alle beloftes na. Maar hij wist te steun van de bevolking te behoudebn door het nationalistische vuur op te stoken met zijn nucleaire programma.
Ahmadinejad kon zo veel geld uitgeven dfoor de hoge olieprijs van de afgelopen jaren. Iran is een grote olieproducent en verdiende goed aan de olie. De president gaf het geld met bakken tegelijk uit. Daar zat ook een keerzijde aan. De inflatie groeide, net als de kosten voor het levensonderhoud en de werkloosheid.
De olieprijs zakte ook weer en daarmee de inkomsten. De president moest maatregelen nemen om zijn begroting op orde te krijgen. Dat maakt geen enkele politicus populair. Zijn tegenstanders verwijten Ahmadinejad dat hij te weinig heeft gedaan om de werkloosheid te bestrijden en de inflatie heeft laten oplopen.
Daarnaast groeide de weerstand tegen zijn voortdurende retorische gevechten met het westen. Iran kreeg sancties opgelegd door de Verenigde Naties. omdat Ahmadinejad weigert het kernprogramma stil te leggen.
Desondanks leek een tweede ambtstermijn voor Ahmadinejad in het verschiet te liggen. Zo geniet hij de steun van Opperste Leider Ali Khamenei, de machtigste man van het land. Die gaf onlangs nog in weinig bedekte termen aan dat Ahmadinejad het beste kan worden herkozen.
Roet in het eten
Nu dreigt Mir Hossein Mousavi echter roet in het eten te gooien. Deze wat saaie en weinig charismatische man is plotseling de hoop van de hervormers geworden. Hij weet tot veler verrassing honderdduizenden jongeren op de been te brengen. Hij belooft vrouwen meer rechten, valt het economische en buitenlandse beleid van Ahmadinejad aan en hekelt acties van de autoriteiten tegen studenten.
Oud-premier Mousavi lijkt te gokken op het electoraat dat Khatami zo verrassend aan de macht bracht. Bijna tweederde van de ruim zeventig miljoen Iraniërs is jonger dan dertig jaar. Hoe zij gaan stemmen is nog onduidelijk. Betrouwbare peilingen zijn er niet.
Waarnemers verwachten dat het tot een tweede ronde zal komen tussen Ahmadinejad, die nog steeds populair is onder armen en op het platteland, en Mousavi. De beide andere presidentskandidaten, de hervormingsgezinde Mehdi Karoubi en de conservatief Mohsen Rezai, lijken weinig kans te maken. In de tweede ronde zou de opkomst onder jongeren en vrouwen een doorslaggevende rol kunnen spelen, zo voorspellen waarnemers.
»
»
»