De autoriteiten in Iran maken het de internationale media in toenemende mate moeilijker om verslag te doen van de gebeurtenissen naar aanleiding van de verkiezingen van 12 juni. Daarom volgt de NOS het nieuws uit Iran zo goed als het gaat via websites als Facebook, Twitter, Flickr en YouTube. Die fungeren als primaire nieuwsbron voor burgers in Iran en de rest van de wereld, en als platform om demonstraties te organiseren, of die nu voor of tegen de zittende president Ahmadinejad zijn.
Vrijdag 26 juni
22.00 uur Het lukt nog steeds om beelden vanuit Iran snel op het net te plaatsen. Deze beelden zijn van vandaag en laten de groene ballonnen zien die vanmiddag in heel Iran protest werden opgelaten.
20.35 uur #Madyar meldt dat Mohammad Mostafaie, een belangrijke advocaat en mensenrechtenactivist in Iran, is opgepakt. verder is er nog steeds geen nieuws over de verschillende bloggers en twitteraars die de afgelopen dagen zijn opgepakt.
20.00
uur Hoewel niet iedereen het een is met aandacht voor de dood van Michael Jackson op #iranelection weten sommigen het toch te combineren. Deze compilatie van foto's van het protest van de afgelopen dagen in Iran met daaronder de hit 'Beat it' van de Jackson verscheen vanmiddag op YouTube.
16.10 uur Veel twitteraars verwijten de westerse media een gebrek aan aandacht voor de situatie in Iran in verband met de dood van Michael Jackson. Twitteraars die de dood van de zanger melden op #iranelection wordt een gebrek aan respect voor de demonstranten in Iran verweten.
Sinds een aantal dagen zijn verschillende twitteraars stilgevallen. De tweets van #persiankiwi verdwenen twee dagen geleden. In één van de laatste tweets stond dat ze zich gedwongen zagen te vertrekken, ze waren bang dat als één van hen opgepakt zou worden, die persoon gemarteld zou worden en de namen van de andere twitteraars zou vrijgeven. Ze wisten nog niet of ze internettoegang zouden hebben op het adres waar ze zijn ondergedoken. Inmiddels is #persiankiwi2 verschenen, maar het is niet duidelijk of het om de zelfde personen gaat. Andere twitteraars waarschuwen dat de tweets niet te vertrouwen zijn. De toon is veranderd; de oproepen om door te gaan en te demonstreren zijn harder geworden.
#Change_for_Iran verdween al eerder, op 20 juni, maar kwam na vijf dagen weer terug. Hij zegt dat hij door de Basij is mishandeld en enige tijd niet kon lopen. Sinds gisteren is hij opnieuw verdwenen na de aankondiging dat hij niet langer in Teheran verblijft en dat hij pas terug zou gaan als hij weer zou kunnen lopen.
Donderdag 25 juni
22.10 uur: Twitteraar Oxfordgirl zegt dat oud-president Khatami Iran een "waardige natie noemt die op moet staan. Kansen als deze zijn te zeldzaam om te laten lopen."
21.12 uur: De BBC heeft de arts geïnterviewd die Neda nog probeerde te redden nadat zij werd doodgeschoten. Arash Hejazi vertelt dat hij één meter van Neda vandaan stond toen zij werd geraakt. Direct na de inslag van de kogel bleef Neda nog enkele seconden overeind staan. Ze keek naar haar borst, waar het bloed uitstroomde. Daarna verloor ze haar evenwicht en schoten Hejazi en haar muziekleraar haar te hulp. Hejazi voelde de schotwond en constateerde al snel dat Neda's aorta en mogelijk long was geraakt.
Nadat Neda met een auto naar een ziekenhuis was gebracht, hielden woedende omstanders een Baseej-militielid aan dat op een motor passeerde. Ze wisten hem te ontwapenen. Hajezi: "De man zei: 'Ik wilde haar niet doden, ik wilde haar niet doden'." Maar de menigte wist eigenlijk niet wat ze met de man aanmoest en liet hem daarom weer gaan. Bovendien wilde niemand hem naar de politie brengen, uit angst voor represailles. Hejazi vertelt dat iemand de ID-kaart van het Baseej-lid heeft en dat er foto's zijn genomen.
21.05 uur: Nieuwe video van de gebeurtenissen van gisteren. Erboven staat Baharestan en 24 juni, maar het is lastig na te gaan of de opnamen daadwerkelijk gisteren bij het parlement zijn gemaakt. In de video is wel duidelijk te zien dat betogers en oproerpolitie met elkaar vechten.
19.51 uur: Twitteraar Iranbaan meldt dat een groep mensen bij het graf van Neda is verjaagd door veiligheidstroepen. Iedereen die iets groens droeg werd direct opgepakt.
18.29 uur: Een Iraniër in Nederland meldt dat Iraniërs die foto's en video's uploaden licht geïrriteerd raken over de westerse media. De Iraniërs doen er alles aan om onder moeilijke en gevaarlijke omstandigheden materiaal naar buiten te krijgen en vervolgens zeggen westerse media dat zij de beelden niet kunnen verifiëren, zo luidt de kritiek.
17.24 uur: Wat gebeurde er gisteren nu precies op Baharestan, het plein bij het parlement in Iran waar gisteren werd gedemonstreerd? Omstreeks half zes gistermiddag verschenen er tweets over een slachtpartij. Gewapende mannen zouden zelfs bijlen gebruiken om betogers uiteen te drijven en mensen van een voetgangersbrug duwen. Een vrouw zou op gruwelijke wijze in elkaar zijn geslagen.
Maar even snel als de tweets opkwamen verdwenen ze ook weer. Er volgden althans geen vervolgberichten. CNN pakte groot uit met een emotionele ooggetuige, maar later bleek dat die de gebeurtenissen 'van horen zeggen' had. Internationale persbureaus kwamen wat later met verhalen over rellen, maar die zouden niet zo ernstig zijn als de twitteraars beweerden. Bronnen in Iran bevestigden later op de avond aan de NOS dat er wel was gevochten bij het parlement, maar inderdaad niet zo hevig als de twitteraars beweerden.
De ooggetuige bij CNN:
Een YouTube-video die op 24 juni zóu zijn gemaakt op het Baharestanplein (waarschijnlijk was het in één van de zijstraten van het plein, de meeste Iraniers duiden de hele wijk aan als Baharestan):
Onderstaande foto's werden op 24 juni gepubliceerd op Flickr:
Conclusie? Het blijft moeilijk. Áls de foto's en video's daadwerkelijk gisteren zijn geschoten op of rond het Baharestanplein, dan lijkt er inderdaad te zijn gevochten, maar niet zo heftig als de twitteraars aanvankelijk beweerden. De twitteraars meldden als eerste dat er wat was gebeurd (waarschijnlijk een charge van de oproerpolitie), maar leken het gebruikte geweld te overdrijven. De internationale persbureaus meldden aan het eind van dag in hun samenvattingen wel gevechten, maar geen gewonden of doden. Overigens geldt nog steeds dat ook de internationale persbureaus moeite hebben met het verzamelen van de correcte informatie.
16.18 uur: Twitteraar Iranbaan meldt dat de dissidente groot-ayatollah Montazeri hard heeft uitgehaald naar de autoriteiten. "Ze hebben laffe aanvallen uitgevoerd op mannen en vrouwen van dit land en ze hebben ze vermoord. Iraanse steden zijn veranderd in vestingen."
12.40 uur: Twitteraar Change_for_Iran (30.368 volgers) is weer opgedoken. Sinds 20 juni had hij geen berichten meer achtergelaten. Change_for_Iran zegt een "bad incident" te hebben gehad met de Baseej, de beruchte vrijwillige veiligheidstroepen en momenteel niet in Teheran te zijn. Zodra hij "weer goed kan lopen" gaat hij terug naar de Iraanse hoofdstad. Verder heeft de twitteraar pijn in zijn nek en rug. Wat er precies is gebeurd met Change_for_Iran niet.
Woensdag 24 juni
22.04 uur: Oppositieleider Mousavi heeft vandaag overlegd met met leden van de vakbond van universitaire docenten. Onduidelijk is waar het overleg plaats had. Waarschijnlijk hebben Mousavi en de docenten de strategie voor de komende dagen besproken. Kort na het vertrek van Mousavi werden zo'n zeventig docenten opgepakt. Dit heeft de NOS vernomen van een bron in Teheran. De bron meldde verder dat het geweld op Baharestan minder is dan twitteraars eerder op de dag deden geloven. Veel mensen die wilden gaan demonstreren konden het plein bij het parlement niet bereiken omdat de omgeving vrijwel hermetisch was afgesloten.
21.47 uur: Twitteraar Persiankiwi zou wel eens in moeilijkheden kunnen zijn geraakt, meldt een weblog. De weblog meldt dat de tweets van persiankiwi (35.010 volgers) waren altijd hoopvol en strijdbaar, maar in de laatste tweets klinkt paniek door. In één van de laatste tweets zegt persiankiwi dat "we moeten gaan" en dat hij niet weet wanneer hij weer op internet is. Hij (als het een hij is, overigens) vervolgt dat ze één van ons gaan oppakken en gaan martelen en dat hij snel moet zijn. De volgende tweet is een dankwoord voor de steunbetuigingen en de vraag om de marteleren te herinneren. De laatste tweet van persiankiwi (op het moment van dit schrijven vier uur geleden) luidt: "Allah, you are the creator of all all must return to you - Allah Akbar."
21.36 uur: De Verenigde Staten heeft de uitnodigingen ingetrokken voor de 4th of July-vieringen (Amerikaanse Onafhankelijkheidsdag) die het enkele weken geleden had gestuurd aan Iraanse diplomaten. De uitnodigen waren worden niet meer verlengd. Niet dat het echt nodig was, want geen enkele Iraanse diplomaat had al een reservering gestuurd.
21.11 uur: De familie van Neda is het huis uitgezet. Dat meldt de Britse krant The Guardian, die nog 'een correspondent' in Iran heeft. "We weten alleen dat ze gedwongen werden om hun flat te verlaten", zegt een buurman in oost-Teheran.
Nadat de dood van Neda bekend was geworden, wilde de familie een rouwplechtigheid in de buurt houden. Maar de politie greep snel in. Ook mocht de familie geen rouwsymbolen aan het huis bevestigen, zoals gebruikelijk is. De volgende dag kwam de politie terug en werd de familie van Neda gedwongen het huis te verlaten. De buren krijgen sindsdien mysterieuze telefoontje waarin zij te verstaan om niet over Neda te spreken of te demonstreren.
21.05 uur: In Iran zijn bijna geen buitenlandse journalisten meer. En die er nog wel zijn, kunnen steeds moeilijker verslag doen. Informatie bereikt de buitenwereld vooral via sites als Youtube, Twitter en Flickr, maar de betrouwbaarheid daarvan blijft moeilijk te controleren.
Correspondent Nicole Le Fever sprak telefonisch met haar eigen bronnen in Iran. Zij willen vanwege hun veiligheid anoniem blijven.
20.58 uur: Een Iraniër in Nederland vertelt dat het mobiele telefoonverkeer weer mogelijk is. Aangeraden wordt om over te schakelen op andere systemen of om sms te encrypten.
20.10 uur: Onderstaande YouTube-video zou vandaag zijn gemaakt in de omgeving van het Baharestanplein, waar vandaag zwaar zou zijn gevochten.
18.30 uur: YouTube-video die vandaag zou zijn geschoten en geplaatst. Ze zien is hoe betogers stenen gooien.
16.50 uur: Twitteraars Iranbaan en Persiankiwi melden dat er stevig gevochten wordt op het Baharestanplein en op andere plaatsen in centraal Teheran. Er zou een vrouw zijn doodgeslagen. Bevestigd zijn deze berichten nog niet.
15.36 uur: Iranbaan meldt dat het metrostation bij het Baharestanplein, waar het parlement is, is gesloten. In de omgeving van het parlement zou veel politie zijn. De oppositie is van plan vandaag te betogen bij het parlement. In centraal Teheran doorzoeken politie en ordetroepen mobiele telefoons op foto's en video's.
13.36 uur: De oppositie verandert van strategie. Geen grote betogingen meer, maar bijeenkomsten in de bazaars van de steden. Ook wordt de betogers opgeroepen om geen groen meer te dragen zodat zij niet meer herkenbaar zijn voor de ordetroepen.
11.58 uur: Iraanse Republikeinse Garde waarschuwt media en websites die in de ogen van de garde onrust zaaien. Onder andere het Radio Zameneh wordt genoemd, dat uitzendt vanuit Amsterdam.
Het centrum tegen georganiseerde criminaliteit van Revolutionaire Garde verwoordde de waarschuwing als volgt:
"Het dappere, heldhaftige Iraanse volk, de huidige bewegingen in straten van Iran behoren tot een afwijkende en bedorven groep schooiers die de verkiezing en de discussie over wie de uiteindelijk winnaar is, gebruiken voor hun onwettige doeleinden. Deze activiteiten zijn tegen de islamitische normen en waarden en een groot gevaar voor de veiligheid en leven van de Iraniërs.
Ze zijn al jaren bezig met het bekokstoven van plannen tegen de Islamitische Republiek Iran en worden financieel en technisch ondersteund door Amerikaanse, Canadese en Engelse bedrijven. Daarnaast krijgen ze gehoor van bedorven media als radio Zamaneh, Radi Farda, BBC Persian etc. Jullie moedige jongeren in het centrum tegen georganiseerde criminaliteit zijn hard bezig documenten te achterhalen en verzamelen om het ware gezicht van deze onrustzaaiers te exposeren. Het gegoten bloed van onze martelaars versterkt ons in onze strijd tegen deze anti-islamitische propagandamakers."
09.35 uur: De invloedrijke Iraanse filmmaker Mohsen Makhmalbaf heeft Iraniërs in Europa opgeroepen om niet vermoeid te raken. De boodschap is in Italië opgenomen.
"Ik vraag alle Iraniërs in Florence en alle andere steden in Europa om niet vermoeid te raken. Laat je niet uit het veld slaan. Wees niet bang. Mensen die zich bloot stellen aan kogels zijn ook niet bang. Ze roepen allemaal 'Niet bang zijn! We zijn met elkaar!' (Dit is de leuze die de afgelopen week vaak werd geroepen door de betogers in Iran, red.) In de leuzen vind je wat we allemaal jaren hebben gemist. We zijn één volk. Maar we waren bang. Want de Iraanse zee was in druppels verdeeld. Deze dagen zijn alle druppels weer bij elkaar gekomen. De verdwenen zee is weer tevoorschijn gekomen. We hebben onze verenigde geest teruggevonden. Als we nu doorgaan met onze marsen tegenover de ambassades en als we lobby'en met parlementsleden, met ministers en met journalisten over het probleem van de Iraanse bevolking, zodat zij Ahmadinejad zien als de leider van de coup en niet als de president, dan zijn we al geslaagd!
Makhmalbaf roept verder op om aanstaande vrijdag over de hele wereld na zonsondergang wakes te houden.
Uiteraard kan de NOS slechts een selectie brengen van de gigantische hoeveelheid berichten (en geruchten) over Iran die overal op het internet verschijnen. We proberen het nieuws zo goed mogelijk te brengen, waarbij we - ter vergelijking met het nieuws op internet en om te checken - ook gebruik maken van de traditionele nieuwskanalen zoals de internationale persbureaus. (Alle tijden zijn Nederlandse tijden.)
Het eerste deel van Iran digitaal (van 18 t/m 23 juni) is hier te vinden.
»
»
»