Van Rhodesië tot Zimbabwe

Vanaf 1890 wordt Rhodesië, zoals Zimbabwe voorheen heette, bestuurd door de British South Africa Company. In 1923 krijgt het land een eigen regering en een parlement, waarvoor alleen de rijke blanken stemrecht krijgen. 

Begin jaren zestig wil de Britse regering Rhodesië zelfstandigheid verlenen, op voorwaarde dat de zwarten ook politieke rechten krijgen. 

Maar dan roept de blanke Rhodesische regering onder leiding van premier Ian Smith in 1965 zonder overleg met Londen eenzijdig de onafhankelijkheid uit. Een zwarte opstand en een veertien jaar lange bloedige burgeroorlog zijn het gevolg. In 1979 lijkt het erop dat de zwarte guerrillabewegingen de blanke regering zullen verslaan. Mede onder internationale druk geeft de regering toe. Tijdens onderhandelingen worden algemene verkiezingen afgesproken. Kort daarna verleent Groot-Brittannië 'haar kolonie' officieel onafhankelijkheid. 

Mugabe aan de macht
In 1980 wordt Canaan Banana de eerste president van een onafhankelijk Zimbabwe. Al gauw wordt hij gearresteerd op beschuldiging van homoseksualiteit en afgezet door de minister-president, Robert Mugabe. Mugabe heeft zijn positie te danken aan de leidende rol die hij en zijn partij ZANU speelden in de bevrijdingsoorlog.  De 15-jarige burgeroorlog heeft dan aan 30.000 mensen het leven gekost. Mugabes partij ZANU en Joshua N'Komo's ZAPU streden beiden voor het omverwerpen van het witte racistische regime van Ian Smith. Tijdens de bloedige oorlog zijn meer dan een miljoen mensen op de vlucht geslagen.  Aanvankelijk bloeit de economie onder het bewind van Mugabe op, maar aan het eind van de jaren tachtig en in de jaren negentig neemt de teleurstelling onder de bevolking toe. De armoede groeit, onderwijs en gezondheidszorg worden ernstig verwaarloosd, terwijl de regering zich verrijkt. 

Opkomst MDC
De onvrede komt tot uiting als een grondwetswijziging bij een referendum wordt verworpen. Het is de eerste politieke nederlaag voor Mugabe. Bovendien komt de oppositiepartij MDC, voorheen een regeringsgetrouwe vakbeweging, sterk op.  Bijna de helft van de landbouwgrond in Zimbabwe is in bezit van blanke boeren, terwijl deze groep maar één procent van de bevolking vertegenwoordigt. Na de komst van Mugabe komen door internationale afspraken alleen boerderijen van blanke boeren die hun land vrijwillig verkopen, in aanmerking voor herverdeling.  Mugabe wil zijn machtsbasis behouden, door meer zwarte boeren achter zich te scharen. Met harde hand worden de blanke boerderijen onteigend.  De landonteigeningsoorlog wordt aangevoerd door Chenjerai Hunzvi, de rechterhand van Mugabe. Hij wordt ook wel 'de Hitler van Zimbabwe' genoemd, vanwege zijn gewelddadige en eigenzinnige optreden. Met veel geweld vernielen oorlogsveteranen de blanke boerderijen en steken ze in brand. Boeren en hun personeelsleden worden slachtoffer van moord, mishandeling en ontvoering. Hunzvi overlijdt in juni 2001 op 51-jarige leeftijd aan de gevolgen van malaria. 

Spanning
In aanloop naar de verkiezingen in maart 2002 neemt de spanning in Zimbabwe toe. President Mugabe presenteert de huidige verkiezingsstrijd in zijn land als een nieuwe bevrijdingsoorlog. Waarnemers zeggen dat hij bezig is met een intimidatiecampagne tegen oppositie en media, maar de president is niet gevoelig voor de kritiek uit het Westen. Ondertussen wordt er op het land nauwelijks gewerkt en staat Zimbabwe aan de vooravond van een hongersnood. MDC-leider Tsvangirai is Mugabes belangrijkste uitdager. De kans dat deze wint via eerlijke verkiezingen is klein, zeker nu hij ervan wordt beschuldigd plannen te hebben om Mugabe te vermoorden. En inderdaad, de verkiezingszege gaat naar Mugabe en Tsvangirai vangt bot.  

De regering-Mugabe kondigt in 2005 'Operatie Murambatsvina' aan. Sloppenwijken, die de president een doorn in het oog zijn, worden op grote schaal met bulldozers 'opgeruimd'.  Honderdduizenden mensen worden dakloos. Sinds het einde van de jaren negentig zijn al zo'n drie miljoen mensen het land uit gevlucht, vooral naar Zuid-Afrika.

Geweld
In 2008 staan Mugabe en Tsvangirai bij de presidentsverkiezingen opnieuw tegen over elkaar. Tsvangirai krijgt de meeste stemmen, maar omdat hij niet de absolute meerderheid heeft behaald, is een tweede ronde noodzakelijk.  Maar dan trekt de MDC-leider zich terug vanwege geweld tegen aanhangers van zijn partij. Er worden oppositieleden vermoord en meer dan 200.000 mensen slaan op de vlucht voor de knokploegen van Mugabe. Tsvangirai zoekt zijn toevlucht tot de Nederlandse ambassade. Uiteindelijk, na maanden van kibbelen en interventie door de Zuid-Afrikaanse president Mbeki, bereiken de twee in september 2008 een akkoord om de macht te delen. Mugabe's ZANU-PF en Tsvangirai's MDC gaan een regering van nationale eenheid vormen. In grote lijnen komt het erop neer dat Zimbabwe wordt geleid door twee mannen, die allebei evenveel macht hebben. Mugabe blijft president en Tsvanigirai wordt premier met de bevoegdheden die daarbij horen. In het nieuwe kabinet krijgt de partij van Mugabe 15 ministers en die van Tsvanigirai 16. Maar als de ministersposten verdeeld worden, gaat het weer mis. Mugabe wijst de belangrijkste ministeries toe aan zijn eigen partij. Tsvangirai gaat daarmee in eerste instantie niet mee akkoord, maar na lang overleggen wordt er toch een regering samengesteld.

Cholera
Zimbabwe belandt ook nog in een economische crisis. Door hyperinflatie is de Zimbabwaanse dollar vrijwel waardeloos geworden. Voedsel wordt steeds schaarser en er breekt op grote schaal cholera uit. Omdat de watervoorziening en de gezondheidszorg nauwelijks meer werken, sterven duizenden mensen.  Regeringsleiders roepen Mugabe op om af te treden, omdat hij Zimbabwe in een humanitaire en financiële crisis zou hebben gestort. De president wil echter van geen wijken weten en stelt dat hij de crisis onder controle heeft.

Deel deze pagina

Nieuws

Video en Audio

  • » Chinees gered uit rivier Video Een 60-jarige Chinees was met zijn auto in een rivier gekomen in de provincie Hunan. De brandweer...26 mei 2012, 468 keer afgespeeld
  • » Butler paus aangeklaagd Video Een butler van de paus, Paolo Gabriele, is formeel aangeklaagd voor het illegaal in bezit hebben...26 mei 2012, 596 keer afgespeeld
  • » 134 miereneters onderschept in Thailand Video In Thailand heeft de douane meer dan honderd schubdieren, een soort miereneters, in beslag genomen.26 mei 2012, 909 keer afgespeeld

Meer video en audio