Door redacteur Evert Kooij
De mistdeken die in de eerste uren van 2008 over Nederland hing dempte het vuurwerk dat die nacht de lucht in ging. Was dit een voorteken dat het geen feestelijk jaar zou worden en dat we te maken zouden krijgen met veel economisch onheil? Het werd niet zo begrepen. De economie liep lekker, de werkloosheid daalde nog steeds en de detailhandel meldde een recordomzet in de kerstweek.
Niet dat er helemaal geen wolkje aan de lucht was, want in de VS konden sinds de zomer van 2007 ineens veel huiseigenaren hun hypotheek niet meer betalen. Banken moesten verliezen nemen op leningen die op twijfelachtige gronden waren verstrekt. De kredietcrisis was geboren.
Dat we in Europa wat fallout mee zouden krijgen werd door niemand betwijfeld. Tegelijk waren de problemen nog ver weg.
Besmet
Dat bleef zo in de eerste maanden van 2008. Wel kwam de ellende dichterbij doordat ook Nederlandse geldverstrekkers waren besmet met het financiële virus uit de VS. Banken van naam moesten begin dit jaar voor honderden miljoenen euro's aan riskante beleggingen afschrijven.
Intussen kon je hier en daar al de optimistische voorspelling horen dat het ergste van de kredietcrisis achter de rug was. Economen, politici en beroepsvoorspellers hadden tot na de zomervakantie geen benul wat zich nog zou afspelen. Wat wel te denken gaf was het tumult midden in de zomer bij Fortis. De aandelenkoersen kelderden omdat aandeelhouders het vertrouwen in het concern waren kwijtgeraakt.
De miljoenennota die op de derde dinsdag van september naar buiten kwam ging er nog vanuit dat de economie volgend jaar zou groeien. Nederland staat er zo goed voor dat we een stootje kunnen verdragen, zeiden premier Balkenende en minister Bos van Financiën.
Prinsjesdag
Dat op Prinsjesdag het woord kredietcrisis vaak viel was onvermijdelijk. Immers de dag ervoor was de Amerikaanse zakenbank Lehman Brothers failliet gegaan, het grootste bankroet uit de Amerikaanse geschiedenis. Het was het begin van een kettingreactie in de financiële wereld; de aandelenmarkten maakten een ongekend grote val, banken werden geheel of gedeeltelijk genationaliseerd en iedereen zag nu wel in dat de kredietcrisis was ontaard in een diepe economische dip.
Het kabinet bleef lang volhouden dat Nederland de dans misschien wel zou ontspringen. Tegen het einde van het jaar konden ook de premier en de minster van Financiën er niet omheen: we staan aan de rand van de zwaarste recessie sinds de jaren dertig van de vorige eeuw. Het is vrijdag 5 december, de Sinterklaascadeautjes zijn ingeslagen maar nog niet uitgepakt. Minister-president Balkenende werpt een schaduw over het heerlijke avondje met een sombere beschouwing over de economie in de komende jaren.
Het Centraal Planbureau doet er na het Sinterklaasweekeinde nog een schepje bovenop met de voorspelling dat de Nederlandse economie volgend jaar driekwart procent zal krimpen, de werkloosheid stijgt de komende jaren met 200.000 personen en de overheid krijgt weer te maken met begrotingstekorten.
Koopkracht
Geluk bij een ongeluk: omdat de prijzen volgend jaar minder stijgen dan verwacht zal de koopkracht in 2009 groter zijn dan dit jaar. Dat is mooi meegenomen, maar huishoudens die veel geld hebben verloren op de beurs en degenen die zich zorgen maken over baan en huis denken iets verder.
»
»
»