Margaret Thatcher

Door: redacteur Lisa Jap-A-Joe

'The Iron Lady' . De IJzeren Dame. Zo kent de wereld de Britse oud-premier Margaret Thatcher. Tijdens de Koude Oorlog kreeg ze die bijnaam voor haar standvastige optreden tegen de Sovjet Unie. Een vrouw die de geschiedenisboeken ingaat als de eerste vrouwelijke Britse premier en één van de meest invloedrijke politici van de 20^e eeuw.

Thatcher werd op 13 oktober 1925 geboren als Margaret Hilda Roberts in het Engelse Grantham. Haar vader was kruidenier. Thatcher studeerde in Oxford tijdens de Tweede Wereldoorlog en werkte lange tijd als chemicus, maar schoolde zichzelf daarna om tot advocate.

Lagerhuis

Een vriend spoorde haar aan om de politiek in te gaan. Ze werd in 1949 lid van de Conservatieven en werd al snel gekozen tot Member of Parliament in het Lagerhuis, volksvertegenwoordiger voor het kiesdistrict Dartford. Haar verkiezing kreeg veel aandacht in de media, omdat ze de jongste Conservatieve vrouwelijke kandidate ooit was.

In 1951 trouwde Margaret Roberts met de welvarende zakenman Denis Thatcher. Twee jaar later kreeg het stel een tweeling, Carol en Mark. In de jaren 60 had Thatcher verschillende banen binnen de Conservatieve partij. Zo was ze onder meer onderminister en woordvoerder.

In 1970 werd Thatcher minister van Onderwijs onder premier Edward Heath. Onder zijn leiding maakte de Conservatieven zichzelf niet populair bij het volk, omdat zij enkele economische maatregelen ongedaan maakten. De partij verloor de verkiezingen van 1974.

'Iron Lady'

Als reactie op het verlies was Thatcher vastberaden om de Conservatieve partij om te vormen. Daarmee won ze populariteit en werd ze gekozen tot partijleider. Als oppositieleider uitte ze felle kritiek op het communisme van de Sovjet Unie, waarna ze door de Sovjet pers 'The Iron Lady' werd genoemd.

In 1979 wonnen de Conservatieven de verkiezingen. En Thatcher werd als partijleider ook minister-president. Bij haar aantreden citeerde ze St. Franciscus van Assisi:

"Mogen we eenheid brengen waar onenigheid is. Mogen we juistheid brengen, waar er fouten zijn.

"Mogen we vertrouwen brengen, waar er twijfel is. En mogen we hoop brengen, waar er wanhoop is".

Thatcher was voorstander van privatisering, het loskoppelen van bedrijven van de staat en hervorming van handelsmaatschappijen. Onder haar regering werden tientallen verliesleidende kolenmijnen gesloten, wat van tijd tot tijd leidde tot stakingen en hevige rellen tussen stakers en de politie. De werkloosheid steeg enorm.

Maar Thatcher zorgde er ook voor dat de Britse economie sterk groeide en de inflatie daalde. Ze  verlaagde de belastingen en bezuinigde op allerlei maatschappelijke uitgaven. Ook won Groot-Brittannië onder haar bewind de Falkland-oorlog. Thatcher werd met een ruime meerderheid herkozen bij de verkiezingen van 1983.

Internationale betrekkingen

Hoewel Groot-Brittannië wel lid was van de Europese Gemeenschap, zag Thatcher in de jaren 80 geen heil in verdere Europese integratie. Zij zocht echter toenadering tot de Verenigde Staten en president Ronald Reagan. Beiden wantrouwden het communisme en waren voorstanders van een vrije markt-economie. Thatcher  stond dan ook achter de Glasnost en Perestrojka van Sovjet-leider Mikhail Gorbatsjov, de hervormingen in de Sovjet Unie.



In 1987 werd Thatcher voor de derde keer gekozen tot minister-president. Maar er waren interne conflicten binnen de Conservatieve partij. Niet iedereen was het eens met Thatcher's plannen voor de belastingen en de rem op verdere integratie van Groot-Brittannië in Europa. In 1990 trad Thatcher af en werd opgevolgd door de nieuwe Conservatieve partijleider John Major, die onder Thatcher minister van Financiën was.

Na haar benoeming tot barones van Kesteven, in het noorden van Engeland, verruilde Thatcher het Lagerhuis voor het Hogerhuis. Ze hield zich bezig met internationale betrekkingen, schreef boeken en gaf speeches over de hele wereld.

Thatcher in debat over Europa in het Lagerhuis

Gezondheid

In 2003 overleed haar man, Sir Denis Thatcher. Bij zijn begrafenis hield ze een toespraak: "Minister-president zijn is een eenzame baan. Dat hoort het eigenlijk ook te zijn – je kunt niet leiden als je midden in de menigte staat. Maar doordat Denis bij me was, was ik nooit alleen. Wat een man. Wat een echtgenoot. Wat een vriend".

Ook haar eigen gezondheid verslechterde. In 2002 kreeg ze van de dokter het advies om geen speeches meer te houden. Ze had namelijk meerdere beroertes gehad. Thatcher verscheen nog wel bij openbare gelegenheden, zoals bij haar 80-jarige verjaardag in 2005. Daarbij waren ook koningin Elizabeth II en premier Tony Blair aanwezig. In augustus 2008 werd bekendgemaakt dat Thatcher aan dementie leed. 

In Groot-Brittannië zal ze altijd worden geroemd als invloedrijke, standvastige premier. Ze is geridderd door koningin Elizabeth II. In 2007 kreeg zij haar eigen bronzen standbeeld in het Britse parlement. Bij de onthulling zei ze: "Ik had liever gehad dat het van ijzer was. Maar brons is ook goed...het zal niet roesten".