'Klimaathype' is misschien wel het nieuwe woord van 2007. Een jaar of tien geleden moest er nog intensief gelobbied worden voor enige aandacht voor het broeikaseffect, maar dit jaar worden we overspoeld door Live Earth-concerten en klimaatrapporten. Is het klimaat een enorme hype geworden? We vroegen het een hoogleraar milieukunde, een mediasocioloog en de directeur van Shell Nederland.
Lucas Reijnders, hoogleraar milieukunde aan de Universiteit van Amsterdam:
De theorie dat de door de mens veroorzaakte uitstoot van CO2 tot opwarming van het klimaat kan leiden is meer dan honderd jaar oud. De laatste 50 jaar is op dit gebied veel wetenschappelijk onderzoek gedaan en volgens dit onderzoek staat de theorie als een huis.
De uitstoot van broeikasgassen, zoals CO2, is de enige plausibele verklaring voor een wereldwijde temperatuurstijging met ongeveer 0.6 graden Celsius, die de afgelopen eeuw is opgetreden. De wetenschappelijke discussie gaat er nu voornamelijk over hoe groot de toekomstige opwarming precies zal uitpakken. De klimaatverandering zelf begint inmiddels behoorlijk in het oog te lopen.
Uit het beschikbare onderzoek kan men afleiden dat klimaatverandering de komende decennia zal toenemen. Om een verdere opwarming te voorkomen moet de uitstoot van broeikasgassen waarschijnlijk met meer dan 80 procent omlaag. Ondanks alle verdragen en politieke discussies vertoont de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen echter nog steeds een stijgende lijn.
Hoewel verlaging van de uitstoot van broeikasgassen nu hoog op de wereldwijde agenda staat, is het twijfelachtig of we de opwarming van het klimaat onder de 2 graden kunnen houden. En het wegebben van de door de mens veroorzaakte klimaatverandering is waarschijnlijk een kwestie van millennia. 'Hype' is zo ongeveer de slechtst denkbare term voor deze situatie.
Peter Vasterman, mediasocioloog aan de Universiteit van Amsterdam:
"De klimaatverandering is geen hype maar de berichtgeving erover af en toe wel. De mogelijke opwarming van de aarde is een serieus probleem waar duizenden wetenschappers over de hele wereld mee bezig zijn. Langzamerhand groeit er een zekere consensus over oorzaken en gevolgen.
Maar er is ook veel onzekerheid en controverse. Op politiek niveau worden besluiten genomen om in de toekomst de CO2 uitstoot te verminderen in de hoop daarmee de klimaatverandering bij te sturen. Kortom, een ernstig probleem dat serieuze aandacht verdient van de media.
Die is er ook in ruime mate. Maar af en toe ontstaat een mediagolf die alle kenmerken heeft van een mediahype. Dagen- soms wekenlang zijn de media in de ban van de klimaatverandering. We zien telkens dezelfde clichébeelden van de smeltende poolkappen, ijsberen op slinkende ijsschotsen, overstromingen, woestijnen en stormschade.
En we horen telkens dezelfde boodschap: het is allemaal de schuld van de klimaatverandering. Of het voorjaar nu kouder is (zoals vorig jaar), dan wel warmer (zoals dit jaar), of het nu minder regent (april dit jaar) of juist veel meer (augustus vorig jaar), alles komt door de klimaatverandering en het is de schuld van menselijk ingrijpen.
Er verschijnen weemoedige reportages op de tv over de elfstedentocht die nooit meer verreden zal worden, de laatste is immers alweer tien jaar geleden. Dat er tussen 1963 en 1984 ook geen enkele elfstedentocht plaatsvond krijgt geen aandacht, want dat past niet in het beeld dat het klimaat de laatste jaren op hol is geslagen.
Dat is kenmerkend voor een mediahype: alles wat het centrale thema lijkt te bevestigen krijgt veel aandacht, terwijl de rest onderbelicht blijft. En temidden van alle opwinding kan bijna alles wel als een 'bewijs' voor de klimaatverandering dienen.
Dit simpele doemscenario gaat ten koste van de nuance, van alle wetenschappelijke slagen om arm en de complexiteit van het klimaat. Kenmerkend voor mediahypes is ook weer de vluchtigheid: na een paar dagen of weken is het allemaal weer voorbij en dienen zich weer nieuwe hypes aan.
Rein Willems, president-directeur Shell Nederland:
"Voor Shell is klimaatverandering geen hype, maar een serieus onderwerp. Bij ons bedrijf is het CO2- en klimaatdebat al gevoerd en we werken nu aan oplossingen. We spelen een belangrijke rol bij het aantonen van mogelijkheden om verantwoord met CO2 (en klimaat) om te gaan.
In dat kader investeert Shell al jarenlang in onderzoek, ontwikkeling en demonstratie op de terreinen van duurzame energie en CO2-reductie. Sinds 1990 hebben we al 15 procent minder CO2-uitstoot per jaar gerealiseerd."
»
»
»