Door Sander Warmerdam
Ave Maria, kwart voor 6 's ochtends. De zon komt op. Het voelt als een spookstad. Alleen niet in de traditionele betekenis. Waar bij echte spooksteden de bewoners zijn weggetrokken omdat er geen droog brood meer viel te verdienen, zijn de huizen in Ave Maria onbewoond omdat de reis naar deze stad nog moet beginnen.
De appartementen en winkels in quasi-Italiaanse stijl zijn gebouwd rond het centrale plein - La Piazza. De huizen omarmen het omposante oratorium, het onbetwiste middelpunt van de stad. Recht er tegenover ligt de campus van Ave Maria University. De huizen staan nog leeg. Klaar om de mensen te ontvangen. Een maagdelijke stad is misschien een betere aanduiding.
Als het aan de stichter van de stad in Florida ligt, blijft de stad onbevlekt. In een enthousiaste toespraak voor een zaal geïnteresseerden beloofde hij een aantal jaar geleden dat dit een stad zou worden "waar we al het commerciele onroerend goed zullen controleren. Er zal dus geen pornografie worden verkocht. We zijn de baas over de kabeltelevisie. Onze drogisterijen zullen geen condooms verkopen of andere voorbehoedsmiddelen verspreiden."
Nederigheid
Aan het woord was Tom Monaghan. De man die werd geboren in een arm gezin in Michigan, mislukte als priester en daarna Domino's Pizza liet uitgroeien tot een internationale keten met een miljoenenomzet. Hij had letterlijk alles. Tot hij in 1991 het licht zag.
"Trots", las hij in een hoofdstuk van de schrijver C.S. Lewis, "is de ergste zonde, het grootste kwaad". Dit slaat op mij, besefte Monaghan en hij verkocht al zijn vliegtuigen, zijn auto's, zijn helikopter, zijn eiland en tenslotte in 1998 - voor 1 miljard dollar - zijn levenswerk Domino's. Hij had een nieuw doel in zijn leven: nederig zijn en het ware katholicisme verspreiden.
In de ogen van Monaghan is de kerk na het Tweede Vaticaans Concilie veel te ver afgedreven van de juiste leer. Om te strijden tegen de oprukkende goddeloosheid en afgedwaalde klatholieke gelovigen weer op het rechte pad te brengen stichtte hij, allereerst, Ave Maria University.
Ave Maria Town
Aanvankelijk opende de katholieke universiteit haar deuren in Michigan. Maar toen daar geen ruimte voor uitbreiding was sloot Monaghan een deal met een projectontwikkelaar in het zuiden van Florida.
De katholieke filantroop kreeg een fors stuk land kado om de universiteit te bouwen en in ruil gingen beide partijen investeren in een bijbehorende stad: Ave Maria Town. Monaghan's droom om een voorbeeldstad te bouwen was weer een stap dichterbij gekomen.
Staand op het plein van Ave Maria noemt historicus Joseph Ravelli van de Florida Gulf Coast University het project een voorbeeld van een religieuze utopie - "de wens om op aarde een samenleving te stichten die de normen en waarden in de praktijk brengt die verloren zijn gegaan of alleen in de Hemel van nature gegeven zijn." City of God, schrijft de Amerikaanse pers over het algemeen, zonder nuance.
Seks en geweld
Potentiële inwoners die zijn afgekomen op de open dag kunnen zich wel vinden in de gedachte achter de stad. Velen willen weg uit de drukke stad, vol seks en geweld. "Ik wil hier wonen omdat het rustig is", zegt Dianne, "ik wil wonen op een plek waar ik de buren en de mensen in de straat bij naam ken en die mijn geloof delen. Niet zo onpersoonlijk als in Miami."
In dat licht kan Ave Maria worden gezien als een fort te midden van een amorele wildernis. "Ik ben ervan overtuigd dat de duivel te veel macht heeft gekregen in de moderne wereld", vertelt Monaghan al lopend door de straten van zijn schepping. De grijze man lijkt breekbaar, spreekt zacht. "We zullen binnen korte tijd een van de grootste en belangrijkste leveranciers van priesters zijn op het westelijk halfrond."
Monaghan heeft tussen de 200 en 250 miljoen dollar gestoken in Ave Maria University (450 miljoen als je het dorp erbij rekent). De universiteit verwacht komend jaar 600 studenten te onderwijzen. Het doel is om ooit meer dan 5000 studenten op te leiden.
Nieuwsgierig
Vanaf het begin van het project zijn mensen nieuwsgierig geweest naar de verrijzenis van de katholieke nederzetting uit de drassige grond van Zuidwest-Florida. "Hoe gaat het met Ave Maria?", vroeg de kersverse paus Benedictus XVI aan een van de decanen van de universiteit toen die bij hem om bezoek was.
Maar de opmerkingen van Monaghan over pornografie en voorbehoedsmiddelen trokken ook de aandacht van de ACLU, de Amerikaanse beschermers van burgerlijke vrijheden. Becky Steele van de ACLU wijst op de scheiding van kerk en staat en mogelijke discriminatie van homoseksuelen.
"Het is nog te vroeg om te zeggen of er sprake is van een overtreding van de grondwet maar we houden ze scherp in de gaten." En dat doen meer mensen. Op het internet houdt Avewatch.org elke stap van Monaghan in de gaten.
Projectontwikkelaar Blake Gable noemt al die kritiek voorbarig en onzinnig. "We houden ons aan de wet. Dit is een stad voor iedereen. Dit is geen katholieke stad", verzucht Gable. Zo te horen voor de zoveelste keer.
Katholiek
Maar lopend door Ave Maria, waar de straten namen hebben als Johannes Paulus II Boulevard, Assissi Avenue en Annunciatie Rondgang en het oratorium als een zon alle aandacht naar zich toetrekt, lijkt die verdediging van Gable onzinnig. Uiteraard kan de stad zich niet hardop katholiek noemen, anders krijgen ze problemen met de wet. Maar het is duidelijk dat het karakter katholiek is. En dat veel katholieken zich aangetrokken voelen tot de stad.
Maar ook bedrijven. Onlangs maakte het medische bedrijf Arthrex bekend dat het zijn fabriek verhuist naar Ave Maria. Honderden banen verhuizen mee. Uiteindelijk zullen er zo'n 11.000 huizen worden gebouwd. De 70-jarige Monaghan hoopt dat het begin is van nog veel meer moois- als de mensen er maar in geloven.
En dat lijken ze te doen. Vlak voordat we Ave Maria verlaten na de televisieopnames voor onze reportage, stopt er een rode auto. Een vrouw stapt uit, samen met haar dochter van een jaar of zes, zeven. Ze is duidelijk een paar straten te vroeg afgeslagen.
"Is de open dag van het katholieke dorp nog aan de gang? We waren te laat omdat het noodweer was bij ons, 25 mijl verderop. Het regende en stormde, verschrikkelijk. Toen we in de auto stapten was de hele lucht zwart. Onderweg ook. Behalve op één plek. Boven Ave Maria was de lucht blauw. Blauw als de jurk van Maria. Is dat geen wonder? I think it's a miracle."
Deel deze pagina
»
»
»