De Tweede Wereldoorlog maakte in minder dan vijf jaar tijd een eind aan het Nederlandse koloniale bewind in Indonesië dat ruim drie eeuwen had geduurd. In Den Haag konden regeerders niet geloven dat het voorbij was. Ze hadden ook niet door hoezeer de Japanse bezetters tijdens de oorlog het onafhankelijkheidsstreven van de Indonesiërs hadden aangewakkerd.
Nederland meende de oude koloniale orde te kunnen herstellen door grootschalig militair ingrijpen. Den Haag meed het woord 'oorlog' en bedacht de term 'politionele actie'. Het werd het Nederlandse Vietnam in de tropische dessa's. De republiek Indonesië kwam na drie jaar als winnaar uit de strijd.
Verslaggever Jeroen Wielaert trok 60 jaar na de politionele acties naar Djakarta en sprak met een drietal Indonesische veteranen. In deel 2: Alwin Nurdin, voormalig stafofficier, nu belangenbehartiger van veteranen.
Eén van de jonge Indonesische revolutionairen was Alwin Nurdin. Hij had als Indisch kind een goede Nederlandse scholing genoten. Door de oorlog kon hij de hbs niet voltooien. Hij kreeg les van Japanse docenten. Republikeinse propaganda, bedoeld voor de vorming van een Groot Oost-Azië. Na de Japanse capitulatie was het goed voor binnenlands Indonesisch gebruik. Tegen de oude Nederlandse kolonialen.
Nurdin (1926) houdt zich tegenwoordig in Djakarta bezig met de belangen van de veteranen. Ze zijn een bijna vergeten groep, zestig jaar nadat ze de basis legden voor Indonesisch zelfbestuur. De hedendaagse jeugd heeft er nagenoeg geen weet meer van.
Eigen benen
Nurdin, in zijn kantoor boven een modern winkeluitgaanscentrum: "De Japanners leerden de jongelui van toen dat de tot dan toe gekoloniseerde volken eigenlijk op eigen benen konden staan. We spraken er niet over, we maakten het mee. De overgang van de koloniale periode was een culture shock voor ons."
Haat tegen Nederlanders koesterde hij niet. "Haat? Ik geloof niet dat je dat kunt zeggen. Ik heb er lang over nagedacht. Ik kan me verplaatsen in de gedachtewereld van de Nederlanders. Mijn vrienden op de hbs waren allemaal Hollanders. Het is onmogelijk om over haat te spreken."
Nurdin kan wel begrijpen waarom luitenant gouverneur-generaal Van Mook en generaal Spoor zo'n agressieve houding aannamen. "De mensen vergeten dat de Japanse bezetting maar heel kort is geweest. Het land werd zomaar holderdebolder in een revolutionaire- en oorlogssfeer gegooid. De Hollanders kwamen na 3,5 jaar terug in Indonesië en konden zich niet voorstellen dat het zachtaardige volk dat ze hadden achtergelaten, plotseling veranderd was in een opstandige bende die niets meer van de Nederlanders wilde weten."
Superieur
Het Nederlandse leger was veruit superieur, maar het kon niet winnen, hoewel er veel meer Indonesische soldaten sneuvelden (150.000) dan Nederlandse (5000).
Nurdin: "De Nederlanders maakten dezelfde fout, of deden uit noodzaak wat Napoleon had gedaan met zijn veldtocht naar Moskou. Het achterland was onvoldoende gedekt. Wij hadden het volk mee. Anders hadden we het nooit kunnen doen. In een guerilla-oorlog wint degene die het het langst volhoudt. Ik ben het niet eens met Nederlandse officieren en collega's die zeggen: 'we hebben nooit van jullie verloren, jullie hebben ons nooit verslagen, we hebben ons nooit aan jullie overgegeven'. Dan zeg ik: 'dat is wel zo, maar toch hebben wij de oorlog gewonnen'."
Theorie
Nurdin heeft er een militaire theorie voor: "Nota bene van de Amerikanen, die nu weer dezelfde fout maken in Irak. Hij luidt: de guerillastrijders winnen door niet te verliezen en het leger verliest door niet te winnen. Dat wil zeggen: zolang er nog een groep guerillatroepen bestaat die acties kan uitvoeren en niet onderworpen is, winnen die dus. Dat was de situatie na de tweede politionele actie."
Hoe beoordeelt Nurdin de Indonesisch-Nederlandse relatie anno 2007? "Nederland is in mijn ogen niet meer en niet minder dan andere Europese landen waarmee we in een goede verstandhouding leven. Volgens mij hoe Nederland ons ook wil helpen - moet het eerst bij onszelf beginnen. Wij moeten onszelf eerst kennen, onszelf eerst sterk maken, want anders kan iedere hulp van buiten in de verkeerde richting gaan."
In verkeerde zakken, met alle corruptie? Nurdin: "Dat is letterlijk gezegd, misschien. Ik bedoel: we moeten eerst met onszelf in het reine komen, voordat we hulp van anderen kunnen accepteren."
»
»
»