Kazachen uit Tour

Door Geert Groot Koerkamp 



'Ter meerdere eer en glorie van Kazachstan', luidt het motto van de film waarmee de Britse komiek Sacha Baron Cohen in de rol van verslaggever Borat Sagdijev uit Kazachstan bovenal een weinig vleiend portret schetst van het hedendaagse Amerika. Het Kazachstan van Borat is een achterlijk oord ergens aan de rand van de wereld. Dat beeld wil de regering van Kazachstan, in werkelijkheid territoriaal één van de grootste landen ter wereld en gelegen in het hart van Azië, dolgraag corrigeren. 



Aleksandr Vinokoerov – 'Vino' voor zijn aanhang - is het Kazachse antwoord op Borat. Hij verdedigt de eer en glorie van zijn land op de fiets en leidt, gehuld in de nationale kleuren van Kazachstan, de wielerploeg Astana. Die ploeg is weer vernoemd naar de nieuwe hoofdstad van het land, die onlangs pompeus zijn tiende verjaardag vierde. 



De Kazachse overheid heeft via staatsbedrijven als de luchtvaartmaatschappij Air Astana flink geld gestoken in Vino's team. Hij heeft bovendien de persoonlijke zegen van Danial Achmetov, voormalig premier en nu minister van defensie, maar ook president van de nationale wielerfederatie en, naar men zegt, in het verleden zelf een verdienstelijk coureur. 



Kazachstan mag dan geen wielernatie zijn, Vino is veruit de populairste sportman van het land. Zijn portretten hangen in de straten van de hoofdstad. En veel Kazachen die voordien warm noch koud werden van zoiets als de Tour de France, leefden via de media toch mee met de verrichtingen van de 33-jarige held. Vino was immers de gedoodverfde winnaar van de Tour. Dat hij nu lelijk van zijn voetstuk is gevallen is een flinke domper. 'Toch blijft Vino mijn held,' houdt een van zijn teleurgestelde fans verbeten vol. 



Vino is natuurlijk niet het enige weerwoord op Borat. Kazachstan is al enkele jaren bezig met een grootschalige promotiecampagne om het eigen imago op te vijzelen. Dat betekent paginagrote advertenties in kranten als de Herald Tribune en reclamespots op CNN. Kazachstan propageert zichzelf als een snelgroeiende economie met flinke voorraden fossiele brandstoffen, strategisch gelegen tussen China, Rusland en Europa. 



Maar het land wil meer, bijvoorbeeld het voorzitterschap van de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa) in 2009. Dan moet het wel de wereld ervan overtuigen dat het bewind van president Noersoeltan Nazarbajev affiniteit heeft met democratie, en dat is niet makkelijk. 



Nazarbajev bestuurt Kazachstan al sinds de nadagen van de Sovjet-Unie en lijkt niet van plan de teugels uit handen te geven. De recent door hem doorgevoerde grondwetswijzigingen geven hem het recht zo lang als hij wil herkozen te worden. Een eerlijke stembusstrijd voor de parlementsverkiezingen van volgende maan is een illusie. En de nog altijd niet opgeloste moord op oppositieleider Sarsenbajev anderhalf jaar geleden blijft een schaduw werpen op het heersende regime in Astana.