In Birma wordt geprotesteerd tegen het militaire regime. De achtergrond van de demonstraties in vraag en antwoord.
Waarom wordt er geprotesteerd in Birma?
Demonstranten protesteren tegen het beleid van de junta. Het land, dat officieel Unie van Myanmar heet, en vroeger Birma, wordt geleid door een militaire juntaregering. Zij zwaait de scepter sinds 1962, toen militairen de macht grepen en een dictatuur begonnen.
De junta doopte het land om tot Myanmar, naar de Birmese naam voor het land 'Myanma Naingngandaw'. De naam Birma wordt internationaal nog wel gebruikt en ook door onder anderen dissidenten. Dat is een Engelse verbastering van de oorspronkelijke naam Myanmar.
In 1974 werd het land een éénpartijstaat. Bij de eerste vrije verkiezingen in 1990 won de National League for Democracy van Aung San Suu Kyi, maar de juntaregering erkende de uitslag niet. Aung
San Suu Kyi is onder huisarrest geplaatst en een aantal van haar aanhangers is gevangen gezet.
Wat was de directe aanleiding?
Op 15 augustus besloot de regering de prijzen van diesel en benzine te verdubbelen. De prijs van lpg steeg zelfs vijf maal. De prijsverhoging trof het volk doordat deze leidde tot een verhoging van de kosten van openbaar vervoer, rijst en bakolie.
Voorstanders van de democratie begonnen de demonstraties. Op 19 augustus marcheerden ongeveer 400 mensen door de straten van de belangrijkste stad van Birma, Rangoon. Het was de grootste demonstratie in jaren.
Wat is de rol van de monniken?
Birma is een hoofdzakelijk boeddhistisch land. Er zijn honderdduizenden monniken in het land. Zij hebben er een belangrijke maatschappelijke positie en staan hoog in aanzien. De junta heeft ook altijd geprobeerd de monniken te vriend te houden, onder andere door hen subsidies te geven om tempels te verbouwen.
De monniken hebben zich massaal aangesloten bij de demonstraties voor democratie nadat ordetroepen op 5 september een vreedzame bijeenkomst in de stad Pakokku met geweld hadden uiteengeslagen. Daarbij raakten ten minste drie monniken gewond. Ze gaven de regering tot 17 september om zich ter verontschuldigen, maar excuses bleven uit.
Sinds het verlopen van de gestelde deadline zijn telkens protesten gehouden, die steeds massaler worden. Inmiddels gaat het al niet meer om excuses, maar is het een roep om democratie geworden.
Is het voor het eerst dat wordt geprotesteerd tegen de junta?
Ook in augustus 1988 werd gedemonstreerd. Dit kwam voort uit het besluit van de regering in 1987 om de munt te devalueren zodat velen hun spaargeld als sneeuw voor de zon zagen verdwijnen. Generaal Ne Win wilde een aantal soorten papiergeld afschaffen, zodat alleen nog briefjes van 45 en 90 in omloop waren. Die getallen zijn immers deelbaar door 9, zijn geluksgetal.
De protesten begonnen onder studenten. Meer en meer monniken en burgers sloten zich aan. Het hoogtepunt was op 8 augustus 1988. Toen demonstreerden honderdduizenden mensen tegen het beleid van de junta. Die stuurde troepen om het protest met geweld te bedwingen.
Soldaten schoten in het wilde weg met hun automatische wapens op demonstranten. Andere actievoerders werden in vrachtwagens weggevoerd en nooit meer teruggezien. In totaal zouden zo'n 3000 mensen zijn omgekomen.
Wat is het verschil met '88?
Over de protesten die nu plaatsvinden komt veel meer informatie naar buiten door de nieuwe technologie. Er zijn meer foto's en bijvoorbeeld filmpjes die stiekem met een mobiele telefoon zijn gemaakt. Webloggers brengen die beelden naar buiten, waarmee internet tot een politiek instrument is gemaakt.
Hoe reageert de junta?
Er werd vooral gedaan alsof er niets aan de hand was. Het staatsjournaal zegt wel dat er monniken zijn die protesteren, maar die zouden worden 'misbruikt' en gemanipuleerd door de buitenlandse media. Een krant toonde op de voorpagina een foto van een monnik die een aalmoes aanneemt van een militair, alsof alles koek en ei is tussen de de geestelijken en ordetroepen.
Naarmate de protesten langer duurden liet de junta wel de tanden zien en werd gedreigd met militair ingrijpen. Dat is dus ook gebeurd.
Hoe reageert de wereld?
De Verenigde Staten hebben nieuwe sancties aangekondigd omdat de mensenrechten worden geschonden. Ook zullen economische sancties worden aangescherpt.
China is de belangrijke bondgenoot en wapenleverancier van de junta van Birma. De landen hebben wederzijdse economische belangen. Zo heeft China de gas- en oliereserves en het tropisch hardhout van Birma hard nodig voor de explosief groeiende economie.
Eerder dit jaar sprak China zijn veto uit in de Veiligheidsraad tegen een resolutie waarin het militaire regime van Birma werd veroordeeld. Wel probeert het land de generaals in Birma over te halen om democratische hervormingen door te voeren.
»
»
»