Dieren in de ruimte

Het hondje Laika, dat als eerste dier rond de aarde cirkelde, is de bekendste van een hele rij andere honden, chimpansees, spinnen, muizen en katten die als experiment de ruimte in werden gestuurd. Zo wilde men ontdekken of de ruimtereis met gewichtloosheid ook voor mensen te doorstaan was.



Eigenlijk ging al een aantal andere dieren Laika (vertaald 'Blaffer') voor de lucht in, maar deze voormalige straathond werd zo beroemd omdat ze in 1957 ongeveer een week in haar Sputnik 2 in leven zou zijn gebleven, wat haar voorgangers niet lukte.



Een aantal aapjes - vooral resusaapjes - en muizen was al begin jaren vijftig met Duitse V2's door Amerika gelanceerd, met wisselend succes. Door verstikking, ontploffing van de raket of niet werkende parachutes overleefde een aantal aapjes het niet.

Fabeltje

In 2002 werd echter bekend dat het verhaal van Laika een fabeltje was. De hond liet al enkele uren na de lancering het leven door stress en oververhitting, nog voordat de vierde omloop rond de aarde ten einde was. Daarna cirkelde ze nog 2570 keer om onze planeet en verbrandde met haar ruimtevaartuig in de atmosfeer op 4 april 1958.



De Russen waren overigens al niet van plan het beest levend terug te laten komen. Kort na take-off maakten ze bekend dat Laika in de ruimte moest sterven. Er was daarom gif in haar eten gedaan.



Minder beroemd zijn Bars and Lisichka, die op 28 juli 1960 op 28,5 seconden na de lancering ontploften in hun raket. Ook Pchelka en Muschka volbrachten hun missie niet; hun ruimtevaartuig verbrandde bij terugkeer in de atmosfeer.



Een gelukkiger einde was er voor soortgenoten Belka en Strelka, die ook in 1960 de ruimte in werden gestuurd, samen met een konijn, 42 muizen, twee ratten en een aantal vliegen. Ze verbleven een dag in de ruimte en keerden ongedeerd terug. Strelka kreeg later zes gezonde pups, waarvan er één cadeau werd gedaan aan de dochter van president J.F. Kennedy.



Zes andere honden overleefden hun ruimte-experiment ook.

Doodshoofdaapje Gordo

Na de 'succesvolle' vlucht met Laika liep Amerika ook weer warm voor experimenten met dieren. Op 13 december 1958 werd het doodshoofdaapje Gordo gelanceerd. Hij overleefde de tocht omhoog en naar beneden, maar door een defect aan zijn ruimteschip kwam hij niet levend naar buiten. Daarna volgden Able en Baker, Sam en Miss Sam om verschillende uitrustingen van het ruimtevaartuig te testen.



Chimpansees kwamen in beeld in 1961. Ham, genaamd naar het Holloman Aerospace Medical Center waar de dieren leefden, moest als eerste mensaap bewijzen dat hij aan boord verschillende taken kon uitvoeren en gewichtloosheid kon doorstaan.



Aangezien de raket te hard ging, moest Ham 1,7 minuut langer dan gepland gewichtloosheid doorstaan, waardoor dit op 6,6 minuten uitkwam. Toch lukte het Ham zijn taakjes uit te voeren en keerde hij gezond en wel terug. Bij terugkeer op aarde at hij een appel en een halve sinaasappel.

Plezier

De eerste chimpansee die in een baan rond de aarde werd gebracht was Enos. In 1961 vloog hij onze planeet rond in de Mercury-Atlas 5. Volgens getuigen sprong Enos bij terugkomst op aarde van plezier in de lucht, rende hij rond in zijn ruimtevaartuig en schudde hij de handen van degenen die hem uit zijn raket kwamen bevrijden.



De vlucht van Enos was de generale repetitie voor de volgende Mercury lancering in 1962. Toen zou John Glenn als eerste Amerikaan om de aarde cirkelen.



Ook katten moesten eraan geloven. De Fransen stuurden de zwart-witte Parijse straatkat Felix in 1963 de ruimte in. Hij had elektrodes in zijn hoofd om de zenuwimpulsen te meten. Felix overleefde het avontuur, maar voor de volgende kat liep het slechter af.



Hierna volgden wereldwijd nog tests met onder meer apen, honden, muizen, ratten, cavia's wespen, kevers en kikkervisjes.

Schildpad

Het eerste dier dat verder de ruimte in werd gestuurd was een schildpad. Het beest werd op 14 september 1968 gelanceerd door de Russen. Hij ging de maan rond samen met vliegen en meelwormen. 



Hierna zagen ook nog onder andere garnalen, boomkikkers, salamanders, vissen, slakken, krekels, spinnen, bijen, mieren, kakkerlakken en schorpioenen het heelal van dichtbij.



De laatste dieren die op ruimtereis gingen waren beerdiertjes. Deze gesegmenteerde diertjes van ongeveer een millimeter kwamen eind september 2007 terug van hun ruimtevlucht. Ze werden als eerste dieren blootgesteld aan de open ruimte en kwamen ongedeerd weer terug op aarde.



Ook al was hun functie in de ruimte misschien nog zo van belang, wie aan dieren in de ruimte denkt, zal toch vooral Laika op het netvlies krijgen. Eigenlijk heel oneerlijk, want de eer voor de allereerste dieren in de ruimte is voor een stel fruitvliegjes. Die werden door de Amerikanen in 1947 in een V2-raket 170 kilometer de lucht in gestuurd en kwamen gezond en wel weer op aarde.