Er ligt een klein beeldje op de maan. Een grove weergave van een ruimtevaarder in zijn ruimtepak. Het is niet te zien of het om een man of een vrouw gaat, Rus of Amerikaan. "De verloren astronaut."
Het beeldje werd stiekem achtergelaten door de bemanning van de Apollo 15. In alfabetische volgorde staan er de 14 astronauten en kosmonauten op die tot 1971 het leven lieten.
De lijst is te kort. De bemanning van Apollo 15 wist toen nog niets van een aantal slachtoffers die waren gevallen in het Sovjet ruimteprogramma, die waren verzwegen als staatsgeheim. Zo ontbreekt Valentin Bondarenko, het eerste ruimtevaartslachtoffer ooit.
Simulator
De 24-jarige Bondarenko was aan het oefenen in een simulator, toen hij onverhoeds een met alcohol gedrenkt watje op een gloeiende plaat gooide.
Omdat de simulator gevuld was met zuivere zuurstof, ontbrandde de capsule in een oogwenk. Bondarenko kwam zwaar verbrand uit de capsule, en overleed korte tijd later.
De Sovjets hielden het ongeluk geheim. Hadden ze dat niet gedaan, dan was een soortgelijk ongeluk met de Apollo 1 misschien niet gebeurd.
Gesmolten
Gus Grissom was een legendarische astronaut. De eerste mens die twee keer in de ruimte vloog. Hardwerkend, stoïcijns en een uitstekend piloot. In vertrouwen had hij al te horen gekregen dat hij de eerste mens de maan zou worden.
Maar op 27 januari 1967 ging het mis. Samen met Ed White en Roger Chaffee doorliep hij een training aan boord van de Apollocapsule, toen een kortsluiting brand veroorzaakte. Omdat hun vluchtluik met twaalf schroeven vast zat, kon geen van hen ontsnappen.
Tegen de tijd dat het luik van buiten geopend was, waren ze alledrie dood. Hun ruimtepakken waren aan de stoelen vast gesmolten.
Tegenzin
Nog geen drie maanden later verloor Vladimir Komarov het leven tijdens de terugkeer naar aarde aan boord van zijn Sojoezcapsule. De eerste dode in de ruimte zelf.
De missie was al vanaf het begin af aan geplaagd door mankementen, maar de politici wilden een glorieuze vlucht met het nieuwe ruimtevaartuig presenteren voor de verjaardag van Lenin.
Met tegenzin ging Komarov de ruimte in. Bij zijn terugkeer naar de aarde merkte hij dat het fout ging. Radioamateurs pikten een geagiteerd communicerende Komarov op tijdens zijn terugkeer. De parachute weigerde te openen, Komarov sloeg na een vrije val van vier kilometer te pletter.
Ventiel
Komarov had zijn dood dan misschien zien aankomen, de terugkeer van de Sojoez 11 leek vlekkeloos te zijn verlopen. De parachutes werkten, evenals de aandrijving, de capsule landde op de juiste plek.
Alleen was het contact met de bemanning verbroken vlak na de terugkeer in de dampkring. Eerst werd gedacht dat de communicatie was uitgevallen, maar bij het openen van het ruimtevaartuig bleken Vladislav Volkov, Viktor Patsajev en Georgi Dobrovolski dood te zijn.
Een miniem ventiel was opengesprongen en de zuurstof was in no-time weggelekt. Als een van de drie zijn vinger op het gat had gelegd, was het zuurstofverlies tegengaan.
Na de ramp met de Sojoez 11 moesten kosmonauten voortaan hun ruimtepakken aan in de capsule.
Na de Sojoez 11 verloren de Russen nooit meer een mens in de ruimte. De Amerikanen kregen nog twee keer een ramp met een space shuttle te verwerken.
Silo
De laatste woorden die werden opgenomen aan boord van de Challenger kwamen van piloot Michael Smith: "Uhoh." Vlak daarna explodeerde de space shuttle en werd elk contact verbroken.
Zeven astronauten kwamen om door de ramp, veroorzaakt door een lekkende brandstof tank. Voor het eerst verloor NASA mensen tijdens een missie.
De reddingsoperatie kwam pas na een uur op gang, omdat NASA moest wachten totdat alle brokstukken uit de lucht waren gedwarreld. Lang niet alle onderdelen konden uit de Atlantische Oceaan gevist worden. Zelfs jaren later spoelden nog enorme stukken van de shuttle aan.
Die delen werden toegevoegd aan de raketsilo op Cape Canaveral waar ook de andere delen begraven liggen.
Piepschuim
De resten van het ruimteveer Columbia, dat in 2003 tijdens de landing verging, liggen opgeslagen op de vijftiende verdieping van het Spaceshuttle Assemblage Gebouw op het Kennedy Space Center in Florida.
NASA leent ze nog regelmatig uit aan wetenschappers om onderzoek te doen naar het effect van hitte op deze materialen.
Voor de Columbia bleek een gat in haar hitteschild fataal. Tijdens het opstijgen was een onbetekenend stuk piepschuim tegen het schild gevolgen. Zelfs als de bemanning ervan geweten had, hadden ze er niets aan kunnen doen. Zeven astronauten kwamen om het leven.
"We zijn gewend aan het begrip ruimte," sprak president Reagan in zijn toespraak na de Challengerramp. "En misschien vergeten we dan dat we nog maar net begonnen zijn. We zijn nog altijd pioniers. Deze mensen waren pioniers."
»
»
»