De Amerikanen waren de Koude Oorlog voortvarend begonnen. Zij hadden de afgeladen koelkasten, de brede auto's en de Bom om het allemaal te beschermen. Maar ineens schoot Rusland hen voorbij de ruimte in. Een technologisch Pearl Harbor.
NASA-ingenieur Homer Hickam beschrijft hoe hij als 14-jarige de Spoetnik over zijn huis zag vliegen: "Mijn hele leven gebeurden belangrijke dingen altijd ergens anders. Maar de Spoetnik kon ik met mijn eigen ogen zien vanuit mijn achtertuin."
Twee oceanen aan weerskanten konden de VS niet langer beschermen, zoals in WOII.
Ongestoord
Keer op keer vloog de Rode kunstmaan ongestoord over Amerikaans grondgebied. Om alles nog eens extra in te wrijven publiceerde de Russische staatskrant Pravda een tabel van tijden wanneer de Spoetnik over Amerikaanse steden zou vliegen.
Volgens toekomstig president Johnson was het slechts een kwestie van tijd voordat de Russen "bommen gooien uit de ruimte zoals kinderen stenen op auto's gooien vanaf een viaduct".
Vier dagen voor de lancering van Spoetnik, toen duidelijk werd dat Rusland intercontinentale raketten had, liet president Eisenhower alle atoombommenwerpers continue in de lucht blijven, om meteen terug te kunnen slaan bij een aanval.
Inhaalslag
Maar de president had ook door dat militaire macht alleen niet meer voldoende was. Als de Russen geëvenaard moesten worden, zou de hele maatschappij een mentaliteitsverandering moeten ondergaan.
Zoals de New York Times het omschreef werd de Koude Oorlog niet uitgevochten met geweren, maar met linialen. Alleen de naam van een nieuwe wet maakte dat al duidelijk: de Nationale Veiligheid Onderwijswet. Vooral op het gebied van wiskunde en scheikunde werden miljoenen geïnvesteerd: beurzen, studentenleningen, schoolmateriaal. Allemaal voor de volgende generatie wetenschappers.
Kapunik
Ook werd het Amerikaanse satellietprogramma versneld, met desastreuze gevolgen. Onder die druk mislukten twee lanceringen van het satellietproject. In plaats van de inmiddels achterhaalde naam Vanguard ("voorhoede"), werd er smalend gesproken over "Kaputnik".
Toch zijn de experts het erover eens dat de schrik van Spoetnik uiteindelijk precies de motivatie opleverde die het zelfgenoegzame Amerika nodig had. Amerika had weer een doel. De maan moest koste wat kost bereikt worden vóór de Russen.
Zonder Spoetnik was het Apollo-maanprogramma nooit van de grond gekomen.
»
»
»