Door correspondent Geert Groot Koerkamp
De Russische televisie, kort voor de parlementsverkiezingen van 2 december. Op het tweede kanaal begint de uitzending 'Speciale Correspondent' met, volgens de programmabladen, een onderwerp over totalitaire sekten.
Een actueel thema, nu ergens in de Russische provincie een groep mensen zich heeft ingegraven in afwachting van het einde der tijden dat ergens in mei volgend jaar moet aanbreken.
Wie met belangstelling had uitgezien naar het programma komt bedrogen uit. Flarden van het Amerikaanse volkslied weerklinken en we horen de stem van verslaggever Arkadi Mamontov, die een half uur lang omstandig probeert aan te tonen dat de oppositie in Rusland niet meer is dan een handvol marionetten die vanuit Washington worden bediend.
Eenzelfde scenario
De eerdere omwentelingen in Servië, Georgië, Oekraïne en Kirgizië maken allemaal deel uit van eenzelfde scenario. Volgende in de rij is Rusland, betoogt Mamontov.
De onverwachte programmawijziging is een directe reactie op de demonstraties van de oppositie in diverse Russische steden. De grootste waren in Moskou en St. Petersburg, waar de politie fel optrad en verschillende oppositieleiders zijn aangehouden. Oud-schaakkampioen Garri Kasparov kreeg vijf dagen cel. Een ander liep een botbreuk op door de harde klappen van de oproerpolitie.
Het televisienieuws laat mondjesmaat beelden zien. In Petersburg, waar het protest in de kiem werd gesmoord en een grote politiemacht het verkeer ontregelde, heet het dat demonstranten de weg hadden versperd, waardoor twee ziekenauto's er niet langs konden.
Anti-propaganda
Daarna dus, als toetje, een herhaling van Mamontovs al in september uitgezonden hoogstandje van anti-propaganda, die er bij veel Russen in gaat als koek. "Heb je het gezien?," zegt een kennis maandagochtend. "De Amerikaanse coördinator van de revoluties is in Rusland aangekomen." En dat zegt iemand die zelf niets moet hebben van de Kremlin-partij en traditioneel op een oppositiepartij stemt.
Op televisie kan de oppositie tegen president Poetin zich niet verdedigen. Op de vier belangrijkste centrale zenders is, zo blijkt uit onderzoek, negentig procent van de nieuwsuitzendingen gewijd aan president, regering en de partij van Poetin, Verenigd Rusland.
Alle andere partijen en bewegingen moeten het doen met de resterende tien procent. Alternatieve standpunten komen niet aan de bak. Er is geen plaats voor debat, voor discussie, voor twijfel.
Coulant
In de regio's is het niet anders. Journalisten staan onder grote druk. Een krant in Samara kan niet meer verschijnen wegens een al te coulante houding ten aanzien van de oppositie. In Petersburg zit een 64-jarige journalist vast die zich kritisch heeft uitgelaten over de president.
En de laatste weken voor de verkiezingen is de politie in het hele land, van Europees Rusland tot de Oeral en Siberië, druk doende met het in beslag nemen van honderdduizenden pamfletten, kranten en folders die reclamemateriaal van de oppositie bevatten. Hetgeen bij de geïnteresseerde burger de nieuwsgierigheid naar de inhoud van die kennelijk verboden materialen alleen maar aanwakkert.
»
»
»