Jaar van recht en gerechtigheid

Correspondent Hennah Draaibaar, eindredacteur Harmen Boerboom en buitenlandredacteur Wim Bunschoten houden in de aanloop naar het Decembermoorden-proces vanuit Paramaribo een weblog bij.



Door Hennah Draaibaar



Paramaribo, 27 november - Het is een prachtig gezicht als de kerk aan de Koreastraat in Paramaribo langzaam vol loopt. Het is 25 november, onafhankelijkheidsdag in Suriname. Srefidensi is het Surinaamse woord. De kerkgangers hebben zich erop gekleed. De ouderen met een anjisa, (gesteven hoofddoek die in verschillende modellen gevouwen kan worden) vrouwen met kleurrijke panji's ( omslagdoek) en kinderen die gekleed zijn in de kleuren van de Surinaamse vlag.



Om klokslag acht uur loopt pater Choennie achter de misdienaars de kerk in. Terwijl de gemeente zingt neemt hij zijn plaats in achter de kansel waar een grote Surinaamse vlag voor hangt. "Het is de laatste zondag van het kerkelijk jaar", zegt pater Choenni tegen de gemeente. Een jaar van recht en gerechtigheid.



De woorden zouden heel goed kunnen slaan op het acht december strafproces. Na 25 jaar moeten 25 verdachten zich vrijdag 30 november melden bij de speciaal voor hen ingerichte rechtbank. Maar volgens pater Choenni heeft zijn preek vandaag niets met deze actualiteit te maken. 

Hoewel hij een uitgesproken mening heeft over deze "donkere dag" in de geschiedenis van Suriname, vindt hij de onafhankelijkheidsdag niet het moment om hier over te spreken. Na de dienst loopt hij naar buiten om de kerkgangers de hand te schudden en ze een gezegende week toe te wensen. Hij neemt er de tijd voor.

Muziek

De muziek die uit de boxen dendert, is al van ver te horen. En door de microfoon hoor je de presentator die op zijn eigen typische wijze de zaal vermaakt in afwachting van Desi Bouterse. Een dag na de onafhankelijkheid staat de ex-legerleider en hoofdverdachte in de acht decembermoorden op het podium van zijn partijcentrum. Zijn goed opgekomen achterban joelt als hij zingend opkomt. Zwaaiend en omringd door mannen in militaire tenues. 



Hij heeft ook aandacht voor de goed vertegenwoordigde Nederlandse pers die hij meteen laat weten dat ze niet veel zullen horen over acht december. Wel haalt hij fel uit naar de minister van Justitie Chandrikapersad Santokhi die eerder als politiecommissaris het vooronderzoek naar de decembermoorden geleid heeft. "Je komt net kijken", roept hij. "Wij hebben je naar school gestuurd. Je hebt voor de inlichtingendienst gewerkt. Je hebt coke gesmokkeld", zegt Bouterse veelbetekenend. 



Volgens de oud-legerleider heeft de minister, die hij Sherrif noemt verschillende pogingen gedaan om hem te vermoorden. "Sheriff wil Bouterse elimineren, hij wil Bouterse doden", roept hij tegen zijn aanhangers.

Gerechtigheid

Voor pater Choennie moet er gerechtigheid plaatsvinden. Alleen dan zegt hij kan dit land verder. Maar kan er alleen gerechtigheid komen door een uitspraak van de rechter? Moet hij juist niet als geestelijk leider open staan voor vergeving? 



"Vergeving", zegt hij, "dat is iets waar anderen niet over kunnen beslissen. Dat kan alleen door de slachtoffers zelf gegeven worden of hun familie. Er is ook een volgorde. Vergiffenis vragen, boete doen en pas daarna kan vergeving volgen. Ik kan daar geen rol inspelen."

"Als ik de excuses van Bouterse begin dit jaar noem, schudt hij zijn hoofd en zegt dat dit geen vergiffenis vragen is. Tijdens een bijeenkomst met jongeren in maart dit jaar, had de oud-legerleider op de voor hem bekende manier, zijn excuses aangeboden aan de nabestaanden."



Choennie glimlacht: "Nee, dat is niet wat er bedoeld wordt met spijt. Dat doe je niet op die manier."

In de gaten

In Ocer gaat de meer dan twee uur durende toespraak van Bouterse verder. De NDP-voorman zegt goed op de hoogte te zijn van acties die Santokhi rond het strafproces onderneemt. "We houden de 150 mariniers die in Torarica zitten in de gaten hoor? En ik weet dat ze ons ook in de gaten houden".



Ook de Surinaamse president Ronald Venetiaan krijgt de volle laag. 'Je bent een verschrikkelijke boef', Je ministers stelen , liegen en bedriegen. 'En dan kijk je onschuldig door je grote bril. To hell met je tien schone vingers": verwijzend naar de reputatie die Venetiaan zou hebben. De integere man die geen fouten maakt.! 'Je denkt dat jij boven God bent. Je houdt je aan God noch gebod.' 



Aan 'oom Ro' (Venetiaan) geeft hij de boodschap mee om Spreuken 16 vers 18 te lezen. "Hovaardij gaat vooraf aan verderf en hoogmoed komt voor de val".



Als Bouterse het podium verlaat zingt hij een lied van de Surinaamse zanger Max Nijman. Ai Sranan Mi Moi, switi kondre. Suriname, mijn mooi en heerlijk land. De achterban stroomt naar het podium toe en probeert hem de hand te schudden. Ik heb dit al eerder gezegd ik sta hier niet dankzij de mensen, maar ondanks de mensen. En God's zegen rust op mijn werk".



Dan komt hij toch nog even terug. Om iedereen te bedanken die hem in deze periode is blijven steunen. Vooral de leiders van de jonge kerken waar hij regelmatig contact mee heeft. Ze blijven bidden voor hem en voor Suriname. 

Angst

Pater Choennie hoopt dat met het acht december strafproces ook de angst onder de mensen wordt weggenomen. 25 jaar lang zijn mensen bang geweest om te denken, te voelen en te praten: zegt hij. " Dat merk je bij de herdenkingsdiensten op 8 december. In het begin wilden mensen alleen maar luisteren en lieten ze anderen praten. Nu willen ze zelf het woord voeren".



En mag ik nog even terugkomen op vergeving? Als de families zover zijn, is het aan hen om te zeggen er is een rechts proces geweest ik heb er vrede mee. Maar eerst rechtvaardigheid. De nabestaanden hebben hier recht op. Suriname heeft hier recht op.

Deel deze pagina