Donderdag 5 januari zond de NOS de documentaire Het schitterende scherm, 50 jaar Journaal uit. Een documentaire van Pieter Fleury op basis van meer dan vijftig uur archiefmateriaal, interviews met sleutelfiguren en registraties achter de schermen.
Fleury kreeg twee jaar geleden het verzoek van de hoofdredactie van het NOS Journaal om, geheel naar eigen inzicht, een documentaire te maken over het Journaal, ter gelegenheid van het 50-jarig bestaan.
Hij maakte een film waarin hij de kijker een reis door de tijd laat maken en snijdt thema's aan als het ontzag van het Journaal voor het Koningshuis, de afhankelijkheid van de Rijksvoorlichtingsdienst en de weinig kritische houding van de journalistiek ten opzichte van de politiek tijdens de Koude Oorlog.
Selectie
Zijn centrale vraag is steeds: "Hoe komt de nieuwsselectie van het Journaal tot stand en welke overwegingen en beperkingen spelen daarbij een rol?" Zijn conclusie is dat het Journaal de afgelopen 50 jaar regelmatig heeft gebalanceerd op de scheidslijn van selectie en (zelf)censuur.
Zo laat hij zien hoe de berichtgeving van het Journaal in de beginjaren werd beïnvloed door de omroepverenigingen. Ook gaat hij in op de overheidsbemoeienis op de berichtgeving rond de Greet Hofmans-affaire.
Fleury sprak met alle (nog levende) hoofdrolspelers uit de afgelopen 50 jaar, waaronder Ed van Westerloo, Peter Brusse, Gerard van der Wulp, Nico Haasbroek, Joop van Zijl, Rien Huizing en Fred Emmer.
Moord
Maar Het schitterende scherm gaat niet alleen over het verre verleden. Tijdens het draaien van de documentaire werd cineast Theo van Gogh vermoord en dat heeft de film sterk beïnvloed, aldus Fleury.
"Het was een tijd waarin de maatschappelijke verwarring ook de redactie van het Journaal overspoelde, en ik kon dat van dichtbij met de camera volgen. De dilemma's die een rol speelden bij de verslaggeving van de moord en de hele nasleep ervan, heb ik heel uitvoerig in beeld kunnen brengen."
Fleury deed dit onder meer door een redacteur van Marokkaanse afkomst te volgen die de Journaalredactie was komen versterken.
Fleury wil met zijn film de kijkers bewust maken van de manier waarop het Journaal het nieuws presenteert: "De kijker krijgt via het Journaal niet de rauwe feiten voorgeschoteld en zeker niet alle achtergronden en nuances. Er is altijd sprake van selectie en het is altijd enigszins gepolijst. Dat is niet erg, het kan zelfs niet anders, maar ik vind het wel belangrijk dat nieuwsconsument zich daarvan bewust is."
»
»
»