Hillary Clinton en Ségolène Royal hebben zich in de strijd geworpen voor het hoogste ambt in hun land. Duitsland en Groot-Brittannië hebben al ervaring met een vrouw op nummer één. Buitenlandcorrespondenten Tim Overdiek, Margriet Brandsma, Saskia Dekkers en Wouter Kurpershoek over de opmars van vrouwen naar de politieke top.
Klaar voor het merk Clinton
Door Wouter Kurpershoek
Google "Hillary for President" en je krijgt ruim 11 miljoen hits. Dat zegt op zich natuurlijk niets over de vraag of Amerikanen klaar zijn voor een vrouwelijke president, maar de interesse in haar is in ieder geval enorm. Hillary weet dat en zoekt als de eerste de beste scholier nieuwe vrienden via haar eigen My Space pagina. Zonder vrienden word je namelijk geen president in de Verenigde Staten.
Nou heeft Hillary waarschijnlijk weinig aan haar nieuwe My-Space-vrienden. Die zijn leuk voor achtergrondvulling. Het gaat uiteindelijk om invloedrijke vrienden uit politiek, zakenleven en Hollywood die naast je willen staan voor volle zalen en draaiende camera's. Vrienden die in je geloven.
De belangrijkste vriend van Hillary is Bill. Nu al wordt Hillary Billary genoemd. Zonder Bill maakt Hillary weinig kans. Voor veel Amerikanen die terugverlangen naar de Clintonjaren is de terugkeer van Bill in het Witte Huis een onweerstaanbare gedachte. Hillary mag dan de afgelopen zes jaar een eigen politieke carrière hebben opgebouwd als senator; ze is toch altijd vooral 'de vrouw van' gebleven. Als de Clintons straks samen op verkiezingscampagne gaan, zal dat indruk maken.
Behalve vrienden heb je geld nodig als je ambitieus bent in de Amerikaanse politiek. Ook hier helpt haar naamsbekendheid. Er is een enorm campagnebudget beschikbaar. Ze heeft nu al miljoenen dollars meer tot haar beschikking dan de overige wannabees die ook voor de Democratische nominatie strijden.
De vraag of Amerika klaar is voor een vrouwelijke president gaat eigenlijk niet over Hillary Clinton. Hillary is weliswaar een vrouw, maar daar heeft niemand het over. Hoogstens alleen voor de vorm. Het is een lekker mediazinnetje: "The first female president of the United States". Het slaat echter uiteindelijk niet echt op haar. Hillary is Hillary Clinton. Het gaat deze keer over de kracht van het merk CLINTON. Kunnen Bill en Hillary voor de derde keer samen een verkiezing winnen?
De vraag bij de komende verkiezingen is daarom veel meer: is Amerika klaar voor een machtskoppel in Het Witte Huis dat toevallig ook nog eens getrouwd is?
Royal: machteloze madonna
Door Saskia Dekkers
Kunnen de Fransen het aan? Het land van de macho-politiek, geleid door een vrouwelijke president? Frankrijk lijkt geëmancipeerd. Zestien jaar geleden benoemde François Mitterrand al een vrouwelijke regeringsleider (nog nooit vertoond in Nederland): premier Edith Cresson. Maar zelden werd een politicus zo snel afgebrand. Een satirische televisieshow scoorde elke avond met hatelijke stukjes over haar vrouw-zijn en in de serieuze media werden haar versprekingen breed uitgemeten.
Anno 2007 krijgt de socialistische presidentskandidate Ségolène Royal heel wat seksistische opmerkingen te verduren. "Wie past er op de kinderen?" en "een presidentsverkiezing is geen schoonheidswedstrijd", is het cynisch commentaar van de mannelijke concurrenten uit haar eigen partij.
Maar zelf maakt ze ook handig gebruik van haar vrouw-zijn. Op kritische vragen over de buitenlandse politiek reageert ze steevast: "Stelt u die vragen ook aan een man?", journalisten verbluft achterlatend.
En zonder enige gêne gooit ze haar uiterlijk in de strijd. Met witte jasjes en een serene glimlach hoopt ze op een madonna-achtig aureool. Op zoek naar onaantastbaarheid.
De grootste last heeft ze van
de mannen om haar heen. Van haar eigen partner niet het minst. François Hollande, voorzitter van de Socialistische Partij, moest zijn eigen presidentiële ambitie opzij zetten en lijkt enigszins gefrustreerd. Hij vertelt wel heel nadrukkelijk dat hij er niet over piekert naar het Elyséepaleis te verhuizen.
Ook inhoudelijk zit hij de moeder van zijn vier kinderen dwars. Zonder haar medeweten spreekt Hollande zich bewust - uit over een zéér gevoelig onderwerp: de noodzakelijke verhoging van de belastingen. Nog geen dag later moet zij hem tegenspreken. Het gerucht gaat dat hun wederzijdes équipes elkaar in de haren zijn gevlogen.
Daarna is het de beurt aan haar woordvoerder, de flamboyante Arnoud Montebourg. "Wat is haar grootste minpunt?", vraagt een televisiepresentator plagerig. "Haar partner", antwoordt het Kamerlid iets té spontaan. Woede in het kamp van Hollande: Montebourgs aftreden wordt geëist. Royal lost de ruzie krampachtig op door haar woordvoerder een maand te schorsen.
Kranten schilderen haar vervolgens af als een machteloze dame die haar partij niet onder controle heeft. Toch lijkt de kritiek van de Parijse media-elite van haar af te glijden. Uit een onderzoek blijkt dat de gewone Fransman vooral naar haar kíjkt en niet kan navertellen wat ze heeft gezegd. Onpeilbaar én onaantastbaar dus. Of de betovering stand houdt, moet nog blijken.
Houterig meisje is verzot op macht
Door Margriet Brandsma
Angela Merkel houdt er niet zo van, opmerkingen of vragen over haar geslacht in relatie met haar stormachtige politieke carrière. "Ik weet niet hoe het is om man te zijn," zei ze een keer in antwoord op de vraag of zij een andere bondskanselier is dan haar mannelijke voorgangers.
Hilarisch was de scène tijdens een persconferentie aan het begin van haar bondskanselierschap. Een buitenlandse journaliste probeerde hardnekkig aan de weet te komen of Merkel 't niet heel bijzonder vond dat ze nu de eerste vrouwelijke bondskanselier van Duitsland is, of dat haar niet blij maakte, trots misschien zelfs een beetje? Angela Merkel kwam niet veel verder dan: "Es geht mir gut, danke
"
Doet Merkel het anders dan Schröder, Kohl, Schmidt, Brandt, Kiesinger, Erhardt of Adenauer? Vast wel, maar of dat te herleiden is tot haar vrouw-zijn? Merkel is zeker net zo verzot op macht als Gerhard Schröder. Bij Schröder lag dat er duimendik bovenop - om over Kohl maar te zwijgen: die was ervan overtuigd dat Duitsland niet zonder hem als kanselier kon. Merkel uit 't niet zo, maar reken maar dat ze geniet van deze positie.
Merkel beweegt zich gemakkelijk op het hoogste internationale toneel en dat hadden maar weinig mensen het houterige meisje uit Oost-Duitsland toevertrouwd. Ze is goed met Bush én Poetin, de politieke constellatie in eigen land dwingt haar tot samenwerking met de 'aartsvijand': Duitse christen- en sociaal-democraten beschouwen elkaar traditiegetrouw als tegenstanders. Maar omdat het na de verkiezingen van ruim een jaar geleden niet anders kón, regeren ze onder leiding van Merkel nu tamelijk harmonieus samen.
Het kanseliersschap geeft Merkel de mogelijkheden om de wereld te laten zien wat ze in haar mars heeft - laten zien dat óók een vrouw een wereldmacht als Duitsland kan leiden. Voor een balans is het nog te vroeg maar ik denk dat Merkel zélf op dit moment zou zeggen: "Es geht mir gut, danke.."
Been there, done that
Door Tim Overdiek
Een vrouw aan de macht? Been there, done that. Margaret Thatcher is zelfs al lang en breed in de geschiedenisboeken verdwenen, en terugkijkend op haar jaren als vrouwelijke premier van het Verenigd Koninkrijk lijkt haar dominantie zo vanzelfsprekend. Dat was het niet. Haar politieke opmars was, zeker voor Britse begrippen, baanbrekend.
We hebben het immers over de jaren zeventig van de vorige eeuw. Mevrouw Windsor zat inmiddels een kwart eeuw op de troon, maar aan een koningin waren Britse onderdanen al eeuwenlang gewend. Maar een vrouw in 10 Downing Street? Iemand die zou uitgroeien tot de Iron Lady, een ijzeren dame die nimmer een centimeter opschoof?
Margaret Hilda Roberts, dochter van een kruidenier in Grantham, veroverde in 1959 een parlementszetel in de Londense buurt Finchley. Inmiddels getrouwd met Denis Thatcher, een welvarende zakenman die haar rechten-studie had betaald, en moeder van de tweeling Carol en Mark. Haar opmars in het Lagerhuis was er een van opvallende degelijkheid.
Ze was minister van Onderwijs, totdat Labour in 1974 de macht greep. Het werd tijd voor een schoonmaak, maar niemand durfde partijleider Edward Heath naar de kroon te steken. Behalve de conservatieve Thatcher. Ze kreeg de steun van de back benchers, zeer gecharmeerd van de politica, die zeker in die tijd haar vrouwelijke charmes in de strijd wierp.
Eenvoudig was het niet. Verre van. Wanneer ze het Lagerhuis binnenliep, klonken regelmatig laatdunkend gesis en gekir. Links Labour was regelmatig vijandig. (Luister hier) In de aanloop naar de verkiezingen van 1979 werd het tijd voor een nieuw imago, waarbij Thatcher niet terugdeinsde om haar huishoudelijke kwaliteiten te onderstrepen.
Een pr-bureau portretteerde haar als iemand die geregeld tips voor huisvrouwen gaf. Ze vertelde ronduit over de zorg voor haar kinderen en het ontbijt dat ze ieder ochtend voor manlief Denis maakte. Kwestie van zorvuldige gekozen laagdrempeligheid. Thatcher was geen 'Tory met een hoedje', maar een vrouw die wist wat er in het land speelde.
Gecombineerd met haar politieke vaardigheden gebeurde in 1979 het ondenkbare: Een vrouw werd premier van Groot-Brittannië. Thatcher had aan de vooravond van de verkiezingen het volk op het historische moment gewezen. (Luister hier) Met een bijna zalvende stem probeerde ze de twijfelaars gerust te stellen. Het land bleek er klaar voor.
Prime minister Thatcher werd in één klap een mondiale sensatie. Haar vrouwelijkheid werd een nieuwe meetlat voor ambitieuze politici in andere landen. Ze cultiveerde dat imago, vooral toen ze door de Sovjet-krant Red Star werd omgedoopt tot Iron Lady. Zo ging ze ook de geschiedenis in. Als de IJzeren Dame, met de nadruk op dame.
Zelfs Thatcher zelf noemt zich 'Iron Lady'
»
»
»