Europa moet de Polen dankbaar zijn

Nederland is van oudsher een warm voorstander van Europese eenwording. Maar nu de Europese Unie vijftig jaar wordt, is onze Europa-liefde flink bekoeld. Dat maakt nieuwsgierig naar de stemming in de andere lidstaten van de EU.



Correspondent Margriet Brandsma polste het Europa-gevoel in Polen



Stap uit op Warschau-centraal en kijk om je heen in het met wolkenkrabbers bezaaide hart van de Poolse hoofdstad. Geen internationale bank of hotelketen die zich intussen níet heeft genesteld in Warschau-centrum. 



Bij zoveel internationale allure valt haast niet voor te stellen dat Polen geregeerd wordt door een regering met uitgesproken conservatief-nationalistische opvattingen.



Nee, Polen begrijpen is niet eenvoudig. Misschien helpt een blik op de geschiedenis. Want die verklaart de gangbare Poolse opvatting dat niet Polen dankbaar moet zijn voor het lidmaatschap van de EU, nee, het is eerder andersom: Europa moet de Polen dankbaar zijn. 



Voor de eerste grondwet in 1791 bijvoorbeeld, voor maarschalk Pilsudski die de bolsjewistische opmars naar Berlijn tegenhield (1919-1920). Én voor het feit dat Polen de prijs betaalde voor de vrijheid in West-Europa: het land werd na de Tweede Wereldoorlog uitgeleverd aan de Sovjet-Unie.  

Raadsel

Polen begrijpen houdt ook in dat je je moet verplaatsen in een door-en-door katholiek land. Een land met een strenge abortus-wetgeving, een over het algemeen afwijzende houding tegenover homoseksualiteit. Ondoorgrondelijk is voor mij het Poolse anti-semitisme, waar dát op is gebaseerd, blijft voor mij een raadsel. 



En hoe Europees is dat Polen nu? Het halve-eeuw-feest zal in Polen niet tot spontane feestvreugde leiden, vermoed ik. Tenslotte is hún EU, hun lidmaatschap, nog geen drie jaar oud. Toch is het Polen van nu Europa-gezinder dan de regering Kaczinsky uitstraalt. 



Vice-premier Lepper van de conservatieve boerenpartij Zelfverdediging heeft zelfs een serieus probleem nu Poolse boeren (dankzij Europese subsidies) van aperte tegenstanders gematige EU-voorstanders worden! 



Brussel zal de komende tijd heus nog wel het één en ander te stellen krijgen met de huidige Poolse regering, maar wat dat betreft alvast één troost: sinds de omwenteling in 1989 is een zittende regering in Polen nooit herkozen. Dat het de Kaczinsky's met hun Euroscepsis en groeiende impopulariteit wél lukt, is weinig aannemelijk.