Nederland is van oudsher een warm voorstander van Europese eenwording. Maar nu de Europese Unie vijftig jaar wordt, is onze Europa-liefde flink bekoeld. Dat maakt nieuwsgierig naar de stemming in de andere lidstaten van de EU.
Liedeke Morssinkhof, medewerkster bureau Berlijn, polste het Europa-gevoel in Duitsland
Met ruim tachtig miljoen inwoners is Duitsland het grootste land van de EU. Begin vorige eeuw was het ook het machtigste land in Europa, maar de dreiging die er toen van uitging is niet meer. In het midden van Europa ligt nu een land dat doordrenkt is van het ideaal Europa. Een land waar niemand meer bang voor hoeft te zijn.
Maar weinig landen zijn via hun geschiedenis zo met Europa verbonden als Duitsland. Twee wereldoorlogen gingen aan Europese samenwerking vooraf. Duitsland speelde de hoofdrol in beide maar maakte zich daarna sterk voor vrede door samenwerking.
In 1945, na de Tweede Wereldoorlog lag Duitsland er verwoest bij. Miljoenen burgers waren omgekomen, vele steden kapot gebombardeerd. Door de geallieerde bezettingsmachten werd het land in stukken verdeeld. Oost-Duitsland verdween achter het IJzeren Gordijn, West-Duitsland moest aansluiting zien te vinden bij West-Europa. Met weinig geld en het stempel van 'oorlogsmisdadiger' was dat geen gemakkelijke opgave.
Uitdaging
Konrad Adenauer, de eerste naoorlogse kanselier van West-Duitsland, zag er een uitdaging in voor zijn land. Een sterk en welvarend Duitsland dat nadrukkelijk de internationale samenwerking zocht, dáár lag de basis voor duurzame vrede.
Een stabiele relatie tussen Frankrijk en Duitsland vormde het uitgangspunt. Beide landen hadden vanaf de negentiende eeuw immers herhaaldelijk oorlog met elkaar gevoerd, met soms verstrekkende gevolgen. Een samenwerkingsverdrag kon dat in de toekomst voorkomen.
Twee wereldoorlogen hebben Duitsland een bijzonder Europees verantwoordelijkheidsgevoel gegeven: het idee, meer dan wie ook, te moeten bijdragen aan vrede in Europa. Erfelijk belast, noemen de Duitsers dat.
Voorzitter
En dus is de Europese Unie in Duitsland een heel belangrijk thema. Juist nu die EU haar 50-jarig jubileum viert, is Duitsland voorzitter. Naast het Verdrag van Rome ligt er binnenkort de Verklaring van Berlijn. Het is één van de vele noten die bondskanselier Angela Merkel als tijdelijk EU-voorzitter op haar zang heeft. Klimaatverandering is een andere: oud-milieuminister Merkel wil dat de EU op dat gebied voorloper wordt.
Maar voor Merkel is het halve-eeuw-feest van de EU (en het Duitse voorzitterschap) pas geslaagd als de impasse rond de Europese grondwet doorbroken wordt. Want juist zo'n grondwet of verdrag draagt in de Duitse optiek bij tot meer onderlinge binding.
»
»
»