Trots liet Fidel Castro een paar jaar geleden weten dat meer dan negentig procent van de Cubanen is aangesloten bij de door hemzelf opgerichte Wijkcomité's ter Verdediging van de Revolutie, in de Spaanse afkorting CDR. Het is de grootste massaorganisatie van Cuba.
Julia is voorzitter van CDR nummer 8 in de wijk Víbora in Havanna. Een buurt van ruime koloniale huizen waar de verf van afbladdert. Gaten in het wegdek en vuilnis op straat: Víbora is vergane glorie. Het wijkcomité van Julia is verantwoordelijk voor een paar straten. Speciaal voor de Nederlandse televisieploeg is er die namiddag, als de buurtbewoners terug zijn gekomen van het werk, een vergadering belegd.
Buurtvereniging
De buren luisteren aandachtig als Julia de agenda doorneemt. Het gaat beter dan gepland met de inzameling van oud papier en glas. Applaus, ook als blijkt dat de leden van deze CDR buitengewoon veel bloed hebben gedoneerd aan een lokaal hospitaal. Het zijn typische voorbeelden van activiteiten waar de wijkcomités graag mee te koop lopen. Julia prijst de vele vrijwilligers die zich inzetten voor haar buurtvereniging.
"Vrijwilligers?" Op een geheime locatie ergens anders in de stad haalt Oswaldo Payá, een van Cuba's bekendste dissidenten, de schouders op. "Die wijkcomités zijn een controlemechanisme van een totalitair regime. Via die CDR's kan de regering het privé-leven van iedereen bewaken. Er is niets spontaans meer aan als je zonder lidmaatschapskaart niet eens verder kunt studeren of op je werk promotie kan maken." Ook een betere woning of zelfs een nieuwe koelkast is lastig te krijgen voor Cubanen zonder lidmaatschapskaart.
Buurtbewakers
Caridad, een potige, tandeloze dame die met een kruk door het leven gaat, is Julia's belangrijkste assistente in het wijkcomité. Zij is de buurtbewaakster, verantwoordelijk voor de openbare orde in het stratenblok. "Laatst nog hebben we een ladrón, een boef, kunnen grijpen". Maar criminaliteit is niet haar enige zorg.
"Mensenrechtenorganisaties bijvoorbeeld. Die denken dat we op Cuba geen rechten hebben. Dat klopt natuurlijk niet", zegt Caridad. "Het zijn contrarevolutionairen." Als er in de buurt zo iemand is "dan gaan we naar zijn huis toe en laten van ons horen." Spontaan en zónder geweld, zegt Julia.
Veroordelingsbijeenkomsten
Niet waar, zegt Marta Beatriz Roque. De 61-jarige woont ook in de wijk Víbora, een flink stuk verderop. Ze ervaart aan den lijve wat Caridad omschrijft. "Actos de repudio, veroordelingsbijeenkomsten, noemen ze het." Urenlang staan honderden fanatieke aanhangers van het regime voor je huis en roepen leuzen. "Een van hen kwam binnen en sloeg me tegen mijn oog. Ik moest naar de dokter."
Vrijwel alle dissidenten zijn wel eens slachtoffer geweest van zo'n "acto de repudio". Ze dienen volgens hen als afschrikwekkend voorbeeld voor anderen. De wijkcomités werden opgericht in 1961. Toen om de piepjonge revolutie te verdedigen tegen sabotageacties. "Er was oprecht enthousiasme", denkt Payá. Maar tegenwoordig bestaan de comités volgens de dissident vooral ter verdediging van Fidel Castro.
Deel deze pagina
»
»
»