Door Marc Bessems
Ergens aan de rand van Havana, langs de kant van de weg, verkoopt een groepje oude mannen fruit. Samen bewerken ze een volkstuintje: ananas, banaan, limoenen, alles wat ze niet voor eigen consumptie of voor de plaatselijke school gebruiken, mogen ze verkopen.
De mannen zijn gepensioneerd, en enkelen van hen vochten mee in de Cubaanse revolutie van 1959. Maar praten over politiek doen ze, net als veel Cubanen, liever niet, en al helemaal niet met buitenlandse journalisten. Maar met Fidel in het ziekenhuis, vlak voor zijn tachtigste verjaardag op 13 augustus, gaan veel gesprekken uiteindelijk toch over de Revolutie.
"Ik was negentien jaar oud", vertelt Jorge. "Op Cuba was van alles te vinden, het was een rijk land, maar wij kregen geen toegang tot die rijkdom. Ik had niet eens mijn lagere school afgemaakt. Maar dankzij de revolutie ben ik begonnen aan een universitaire opleiding. Je moet wel van de revolutie houden", lacht Jorge.
Niet perfect
We zijn alleen, niemand kan ons horen of zien. Hij meent het: onder de bananenboom geeft hij tal van voorbeelden. Het onderwijs is gratis. Er zijn minder analfabeten op Cuba dan in 's werelds rijkste natie, de Verenigde Staten. "En mijn kleinkinderen, die zijn zo slim. Ik was als achtjarige echt een onwetend ventje, maar zij weten zoveel! Dankzij de revolutie."
Bovendien: op z'n oude dag is Jorge verzekerd van gratis gezondheidszorg. Natuurlijk is het een natuurwet dat Fidel fysiek zal verdwijnen, maar "zijn ideeën, die zijn voor altijd!".
Toch, Jorge is niet blind: hij weet ook wel dat de revolutie niet perfect is. "Er zijn fouten gemaakt", geeft hij toe. "Onze leiders zijn ook maar mensen." Hij citeert Jose Martí, de grote held van Cuba's onafhankelijkheid. "Er zitten vlekken op de zon. Er zijn mensen die alleen maar naar die vlekken kijken en het licht niet willen zien."
Rockeros
Verderop, in het hart van Havana, aan de Malecón, de boulevard langs de zee, zit een groepje rockeros. Jongens met Marilyn Manson t-shirts en piercings door neus en wenkbrauw. "We worden gemarginaliseerd. Tatoeages, piercings, hier in Cuba rust er een taboe op. Rockeros zijn vrije geesten, liberaler dan onze grootouders, we zijn rebellen."
En heel voorzichtig praten ze, op klaarlichte dag in het centrum van de stad, tóch over politiek. Namen geven ze niet, want ze zijn wel een beetje bang. "Als ze zien dat je met een buitenlandse journalist praat, dan wordt je meegenomen", zegt de een. "We worden gecontroleerd, altijd maar in de gaten gehouden", klaagt de ander.
Natuurlijk is de generatie van hun grootouders tevreden met de revolutie: zij vergelijken het Cuba van nu met dat van hun jeugd, van vóór de revolutie. "Elke generatie is anders, en wij, de jongeren, willen verandering."
Ze praten over Fidel en wat er moet gebeuren als de enige regeringsleider die zij in hun leven hebben gekend er op een dag niet meer is. Het moet anders. "Ik kan niet eens reizen. Niet dat ik hier weg wil zoals al die emigranten. Ik heb hier mijn vrienden, mijn muziek, dit is mijn thuis. Maar er is meer dan dit eiland en ik zou zo graag willen reizen. Zelfs als je het geld bij elkaar zou krijgen, dan mág je niet eens reizen. Verboden door onze regering."
Dictatuur
Dit blijkt een gevoelig punt, de rockeros willen allemaal graag wat van de wereld zien. "Ik durf het wel te zeggen: dit is een dictatuur." Maar dat komt niet door Fidel, zegt een van de stillere vrienden. "Als onze commandant zou weten wat zijn ondergeschikten allemaal verkeerd doen, dan zou hij er iets aan doen", daarvan is de stille rocker overtuigd.
Opvallend genoeg spreekt niemand hem tegen. Ook als het over de Amerikanen gaat, is er eensgezindheid. De regering Bush is niet populair en recente plannen van diens regering voor de toekomst van Cuba vallen slecht. "Weet je wat ik aan die lui van de overkant wil zeggen?", vraagt een bebaarde rockero terwijl hij een wegwerpgebaar maakt richting zee. "Stop die plannen maar in je hol!"
Gelach en dan gaat het weer over Cuba. "Ik durf het te zeggen: dit is een dictatuur!" Dan begint het te regenen, en het gesprek is voorbij. We nemen afscheid. "Bedankt", zegt de jongen met het langste haar. "Dankzij jullie voelde ik me even vrij."
Deel deze pagina
»
»
»