Op verzoek van het kabinet Balkenende heeft de SER (Sociaal Economische Raad) zich het hoofd gebroken over de financiëel-economische agenda voor de periode tot 2040.
De onderhandelingen tussen werkgevers, vakbeweging en kroonleden in de SER hebben langer geduurd dan de bedoeling was. Het advies over onder meer de AOW, de hypotheekrente-aftrek en werkgelegenheid is dan ook te laat gekomen voor de verkiezingsprogramma's van de politieke partijen. Maar het is ruim op tijd om een rol te kunnen spelen in de formatie van het nieuwe kabinet.
De bedoeling van dit middellange-termijnadvies (MLT) is het voorbereiden van maatregelen om de financiële gevolgen van de vergrijzing het hoofd te bieden.
Door meer mensen aan werk te helpen, wil de SER het financiële draagvlak voor de AOW en andere vergrijzingskosten vergroten. Tot 2040 kunnen er enkele honderdduizenden banen extra bijkomen, dat wil zeggen bovenop de werkgelegenheid die voortkomt uit de economische groei.
Kinderopvang
De SER wil dit bereiken met indirecte maatregelen. Door de kinderopvang voor ouders betaalbaar te maken en extra onderwijs denkt de adviesraad dat de werkgelegenheid zal groeien. Van de potentiële beroepsbevolking moet in 2040 zo'n 80 procent aan de slag zijn, nu is dat 72 procent.
Investeringen in 'menselijk kapitaal' zijn volgens de SER nodig om de Nederlandse economie overeind te houden in de internationale concurrentie. Ook dient scholing als middel om de weerbaarheid van werknemers te vergroten, waardoor ze snel ergens anders aan de slag kunnen als ze zonder werk zitten.
Verder wil de SER rijkere gepensioneerden laten meebetalen aan de AOW. Aan de AOW-leeftijd van 65 jaar wil de SER niet tornen. Ook moet het volgende kabinet volgens de adviesraad van de hypotheekrente-aftrek afblijven.
Verdeeld
Dat de partijen in de SER het hierover eens zijn geworden is opmerkelijk omdat de kwesties politiek en maatschappij sterk verdeeld houden. Het was de bedoeling dat het MLT-advies vorig jaar al klaar was, maar tot eind augustus lukte het niet om op één lijn te komen.
De val van het kabinet Balkenende II en de vervroegde Tweede-Kamerverkiezingen van 22 november hebben de onderhandelingen onder tijdsdruk gezet. En dat heeft gewerkt.
Inkt
Hoewel de inkt van de verkiezingsprogramma's al droog is, zal het MLT in de verkiezingscampagne niet onbesproken blijven.
Unanieme adviezen van de SER hebben grote invloed op de Haagse politiek. Kabinetten maken graag gebruik van het voorwerk dat al in de polder al is verricht. Wat de SER betreft is het regeerakkoord al geschreven.
Of de onderhandelaars van de toekomstige regeringspartijen daar ook zo over denken is de vraag, want het SER-advies is niet volledig. Zo is het werkgevers en vakbeweging niet gelukt om een gezamenlijk standpunt in te nemen over het ontslagrecht en de hoogte van de werkloosheidsuitkeringen. De SER blijft hierover in gesprek, maar intussen zijn de politieke partijen al over elkaar heen gevallen over het ontslagrecht.
»
»
»