Precies vierhonderd jaar geleden, in 1606, stuitte schipper Willem Janszoon tijdens een verkenningstocht met zijn kleine VOC-schip Het Duyfken als eerste Europeaan op de kust van Australië.
Na verkenning van het huidige schiereiland Cape York concludeerde Janszoon dat het gebied niet interessant genoeg was voor de VOC. Hij liet de rest van het onbekende land verder links liggen.
Toch markeert zijn ontdekking het begin van 400 jaar betrekkingen tussen Nederland en Australië, waar beide landen dit jaar uitgebreid bij stil staan.
Kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima brengen daarom in oktober een bezoek aan Australië. Ook worden de politieke, economische en culturele banden extra aangehaald.
De Nederlandse zeevaarders die na Janszoon de wateren rond het continent bevoeren, hebben samen een grote bijdrage geleverd aan het in kaart brengen van het nieuwe werelddeel, dat aanvankelijk Nieuw-Holland werd gedoopt. Nederlandse namen als Cape Keerweer en Duyfkenpoint herinneren nog aan die vroege Nederlandse connectie.
Strijdkrachten
Tot de Tweede Wereldoorlog stelden de historische banden tussen beide landen eigenlijk nog niet veel voor. De contacten bleven voornamelijk beperkt tot handel tussen Australië en de Nederlandse kolonie Nederlands-Indië.
Toen Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog Nederlands-Indië binnenviel, vluchtte de regering van Nederlands-Indië naar Australië.
Ook de luchtmacht, het leger en de marine van de kolonie werden in Australië gelegerd. De geallieerde strijdkrachten verenigden zich onder de American-British-Dutch-Australian Command. Nederlandse en Australische troepen vochten zij aan zij tegen de Japanse bezetting, op vooral Java, Timor en Borneo.
Na de oorlog bekoelde de relatie tussen Nederland en Australië, omdat Nederland in 1945 weigerde de onafhankelijkheid van Indonesië te erkennen en met een serie politionele acties begon.
De Australië overheid sprak haar steun uit aan de onafhankelijkheidsstrijd van de Indiërs. Dat standpunt was niet geheel zonder eigenbelang, want de Australiërs namen graag de economische relaties van de Nederlanders over.
Emigratie
Na de Nederlandse erkenning van een onafhankelijk Indonesië in 1949, werden de banden weer aangetrokken.
Australië had grote behoefte aan geschoolde arbeiders en boeren en de Nederlandse overheid stimuleerde emigratie van haar eigen burgers vanwege de slechte economische vooruitzichten op dat moment.
Eind jaren vijftig en jaren zestig van de vorige eeuw kwam er een grote stroom van Nederlandse emigranten op gang die hun heil zochten in het verre Australië.
Tussen 1947 en 1971 waagden zo'n 160.000 Nederlanders de oversteek. Na een wekenlange bootreis werden ze opgevangen door de Australische overheid en begonnen ze aan een nieuw leven in een land dat anderhalf keer zo groot is als Europa.
Zo'n 70 procent van de emigranten lukte het een nieuw bestaan op te bouwen en te integreren in de Australische samenleving. Een minderheid keerde gedesillusioneerd of met heimwee terug naar het vaderland.
Eensgezind
De afgelopen decennia hebben Nederland en Australië goede banden onderhouden. Over belangrijke internationale vraagstukken zijn beide landen meestal eensgezind.
Nederland staat op de vierde plaats in de ranglijst van buitenlandse investeerders in Australië, na de VS, Japan en het Verenigd Koninkrijk. Bijna alle grote Nederlandse multinationals hebben er vestigingen.
Ook is de Nederlandse export naar Australië de laatste jaren fors gestegen. Nederland levert vooral chemische en medicinale producten, fabrikaten en machines en elektrische apparaten.
Sinds Guus Hiddink het nationale voetbalelftal tot de achtste finale van het WK 2006 bracht, kijken veel Australiërs ook met positieve belangstelling naar het kleine Nederland.
»
»
»