In 1984 begon de NOS met het Half Zes Journaal, gepresenteerd door Maartje van Wegen. Waarom was de formule van dit 'nieuwe' journaal zo'n succes? Lars Andersson, oud-eindredacteur van Half Zes blikt terug.
Twintig jaar na 'Half Zes' wordt Maartje van Weegen, maar zelfs ik die er achter de schermen aan werkte, nog steeds aangesproken op dat Journaal. Het was voor veel mensen dus kennelijk een bijzonder fenomeen. In zijn boek 'Het Journaal, 50 jaar achter de schermen van het nieuws' zoekt Ad van Liempt de verklaring daarvoor in de vaste presentatrice, de toegankelijke teksten en het voor die tijd opmerkelijke live (kruis)gesprek.
Tien minuten op maandag tot en met vrijdag, en vijf minuten op zaterdag duurde 'Half Zes'. Daarin gebeurde het. Wat was het precies dat zoveel mensen, soms bijna 2 miljoen per keer, er naar wilden kijken? En zou het ook in deze tijd nog werken?
Voor het antwoord op die vragen heb ik de hulp ingeroepen van een collega die destijds als kind nog buiten speelde toen Maartje haar kijkers verwelkomde. Ten behoeve van de jubileumuitzending 50 jaar Journaal heeft hij de Half Zesjes van destijds bekeken met de ogen van nu.
Persoonlijk
Wat hem vooral opviel, was de persoonlijke benadering van de kijker. Dat gebeurde in de eerste plaats via Maartje, die door haar informele manier van presentatie de kijker als het ware bij het nieuws betrok. "Het lijkt soms alsof ze in gesprek is met de kijker", oordeelde de jonge collega.
De formule was overzichtelijk: het belangrijkste nieuws van de dag werd aan de kop van de uitzending behandeld in een relatief wat langer onderwerp, daarna volgden een zevental met beeld geïllustreerde berichten.
In het tweede deel voerde Maartje, hetzij in de studio hetzij via een verbinding met een locatie elders, een gesprek over een actualiteit. En de vaste verslaggever van Half Zes maakte een reportage over wat we tegenwoordig een consumentgericht onderwerp zouden noemen. In elk geval laagdrempelig.
Toegankelijk
"Dat gesprek was buitengewoon toegankelijk, maatschappelijke problemen werden informeel en zonder poeha besproken maar wel inhoudelijk", constateert mijn jonge criticus. "Vaak stond er bij zo'n interview iets op de presentatietafel. Toen bijvoorbeeld Wubbo Ockels te gast was om te praten over een ramp met een ruimteveer, was er een model van de spaceshuttle."
Zelf herinner ik me hoe redacteur Willem Lust tweehonderd brandende kaarsen op Maartjes tafel neerzette als illustratie bij een kerstonderwerp. Over die tafel gesproken: de kijkers hebben haar ook een aankondiging zien uitspreken, in een lotushouding zittend bovenop de presentatiedesk...
De presentator en de wijze van presenteren verklaart dus een deel van het succes. Zelfs de modieuze outfit en de veranderende kapsels van Maartje vielen op, ook nu nog.
Maar er was meer, en dat moet vooral in zijn tijd worden geplaatst. Het monteren van onderwerpen op de plaats waar ze waren opgenomen, praten met mensen op de locatie waar het nieuws zich afspeelde, was begin jaren tachtig nog nauwelijks mogelijk. Eenvoudigweg omdat de technische middelen ervoor ontbraken.
Montagebus
Ongeveer met de komst van het Half Zes Journaal veranderde dat. Straalverbindingen waren gemakkelijker, sneller en - ook belangrijk - goedkoper in te zetten en de eerste montagebus deed zijn intrede.
Niet langer hoefde de verslaggever door het steeds drukker wordende verkeer terug naar Hilversum om zijn videobeelden te monteren. Hij kon dat ter plekke doen en vervolgens 'doorstralen' naar de studio.
Daarmee werd Half Zes ook heel actueel. Aan de vooravond van de Elfstedentocht 1987 kon de Half Zes-verslaggever, het was destijds Paul Sneijder, met toen nog ijsmeester Henk Kroes de route rijden en concluderen dat het er van zou komen.
Of om bij schaatsen te blijven: kort na diens overwinning kon Evert van Benthem vanuit de Hilversumse studio door Maartje worden geïnterviewd.
Toen bijna revolutionair, nu gewoon. Met andere woorden: Half Zes zou ook nu nog kunnen, maar niet meer opvallen. Laten we het daarom maar als mooie herinnering koesteren.
Lars Andersson
Deel deze pagina
»
»
»