Door Eddo Rosenthal, correspondent van de NOS in Israël
De Palestijnse parlementsverkiezingen die vandaag op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook worden gehouden, zullen een eind maken aan 41 jaar alleenheerschappij van de Fatah-partij.
Onder de legendarische Palestijnse leider Arafat was Fatah gewend geraakt aan een absolute meerderheid in de belangrijkste besluitvormende organen en uitvoerende instanties. Ook regering en parlement werden gedomineerd door de partij van Arafat en zijn opvolger president Abbas. Maar die tijd is voorbij, door de opkomst van de fundamentalistische Hamas die voor het eerst deelneemt aan de parlementsverkiezingen.
Alle opiniepeilingen voorspellen een nek-aan-nek-race tussen de oudgedienden van Fatah en de nieuwkomers van Hamas, bij deze tweede democratische parlementsverkiezingen in Palestijns gebied.
Tweemaal stemmen
Er wonen in totaal circa 3,5 miljoen Palestijnen op de Westoever (2,1 miljoen) en in de Gazastrook (1,4 miljoen). De helft van de bevolking is onder de achttien jaar en heeft daarom nog geen stemrecht.
Van de 1,7 miljoen stemgerechtigden mogen alleen de 1,3 miljoen mensen stemmen die zich tijdig hebben laten registeren in het kiesregister: 810.000 op de Westoever, en 520.000 in de Gazastrook.
Bij de vorige parlementsverkiezingen die tien jaar geleden werden gehouden, ging het om 88 parlementszetels. Door een wetswijziging wordt het aantal kamerleden ditmaal uitgebreid tot 132.
Iedereen stemt tweemaal. Eerst op een van de elf nationale lijsten, en daarna ook nog op individuele kandidaten uit het eigen kiesdistrict. De helft van de kamerleden zijn vertegenwoordigers van de nationale lijsten, de andere 66 komen uit de zestien districten.
Coalitieregering
Verwacht wordt dan geen van de partijen ditmaal meer dan vijftig procent van de parlementszetels zal weten te veroveren, met als gevolg dat voor het eerst een coalitieregering noodzakelijk zal worden. De grote vraag is of Hamas deel zal gaan uitmaken van de nieuwe regering.
Hamas geldt internationaal als een terreurorganisatie, die een voortzetting van de gewapende strijd bepleit tegen Israël, en officieel nog altijd streeft naar het verdwijnen van de Joodse staat in het Midden-Oosten.
Hamasleiders hebben de afgelopen weken bovendien laten weten, geen vredesonderhandelingen te willen voeren met Israël. Evenmin is het waarschijnlijk dat de Israëlische regering bereid is tot onderhandelingen met een Palestijnse regering, waarvan bewindslieden deel uitmaken die streven naar het verdwijnen van de Joodse staat.
Daarom wordt verwacht dat president Abbas naar een coalitieregering zal streven zonder Hamas-bewindslieden. Als een van de belangrijkste kandidaten voor het premierschap wordt genoemd oud-minister van Financiën Salem Fayad, die zowel in de EU als in de VS een goede naam heeft verworven, omdat hij een begin heeft gemaakt met een transparant en verantwoord begrotingsbeleid na jarenlange geldverkwisting door corrupte voorgangers.
Barghouti
De landelijke Fatah-lijst wordt aangevoerd door Marwan Barghouthi. Bij een Fatah-overwinning zou hij de aangewezen kandidaat zijn voor het Palestijnse premierschap. Maar Barghouthi zit in een Israëlische gevangenis.
Vier jaar geleden werd hij door het Israëlische leger in zijn woonplaats Ramallah ontvoerd, en daarna door een rechtbank in Tel Aviv tot levenslang veroordeeld wegens zijn betrokkenheid bij aanslagen. Barghouthi geldt als het brein achter de tweede intifada, die in september 2000 is uitgebroken tegen de Israëlische bezetting.
Ook was hij de oprichter van de al-Aqsa Martelaren Brigades, de militaire tak van Fatah, die talloze aanslagen en zelfmoordacties heeft gepleegd. Het is niet waarschijnlijk, dat de charismatische lijstaanvoerder van Fatah binnenkort door Israël zal worden vrijgelaten.
»