Door Eva Ludemann, buitenlandredactacteur van de NOS in Gaza
Dat de Palestijnen de buik vol hadden van de corrupte Fatahleiders was algemeen bekend. Maar dat Hamas zo'n klinkende overwinning zou behalen op de partij die al 41 jaar de Palestijnse politiek domineerde.
Wie had dat voorzien?
Niet Fatah, dat pas enkele dagen geleden serieus campagne ging voeren. Voor veel Palestijnen is dat een bewijs van de arrogantie van Fatah. Dat heeft de doorslag gegeven om op Hamas te stemmen.
Niet Israël, de VS en de EU, die het stemgedrag van de Palestijnen zeker ten gunste van Hamas hebben beïnvloed. Ze hebben herhaaldelijk gedreigd geen zaken te doen met een Hamasregering.
Zee van groene vlaggen
'Doe je wat de vijand wil, of ga je met ons in zee', hoefde Hamas de kiezers slechts te vragen. Maar ook Hamas zelf is verbaasd over de verkiezingsuitslag. Dat ze het goed zouden doen tegen het impopulaire Fatah wisten de Hamasleiders wel. Maar dat ze een absolute meerderheid van de stemmen zouden behalen, kwam als een volslagen verrassing.
Verandering en herstel, was de verkiezingsleuze van Hamas. Het eerste deel van die belofte is per direct ingelost. Alsof hij er nooit heeft gehangen, is de gele banier van Fatah uit het straatbeeld verdwenen. De Gazastrook, de thuisbasis van Hamas, is één zee van groene vlaggen. In Gazastad gaat de grap al dat de eerste wet die Hamas aanneemt, zal bepalen dat taxichauffeurs hun gele wagens groen moeten verven. Zodat niets op straat nog aan het Fatah-verleden herinnert.
De Fatah-bonzen die zich de afgelopen decennia hebben misdragen en hun zakken met belastinggeld hebben gevuld, beseffen ook dat het leven drastisch is veranderd. Vanaf nu is het voor hen slikken of stikken. Sommigen zouden hun koffers al hebben gepakt om zo snel mogelijk naar het buitenland te vertrekken.
Schoon schip
Want dat Hamas schoon schip gaat maken is wel duidelijk en er zullen voorbeelden worden gesteld. Er komen onderzoeken naar corruptieschalen. Met Fatah-krijgsheren die proberen het nieuwe gezag te ondermijnen, wordt afgerekend. Zonodig definitief. Vanaf nu is er orde in de straten en gaat het overheidsgeld naar de Palestijnse burger, belooft Hamas. Naar scholen, ziekenhuizen, sociale instellingen en de infrastructuur.
Van welk geld die projecten moeten worden betaald, is niet duidelijk. De geldstroom van donorlanden aan het Palestijnse gezag dreigt op zeer korte termijn op te drogen. Zowel de VS als de EU, de grootste donor van de Palestijnen die grotendeels van buitenlands geld afhankelijk zijn, weigeren vooralsnog een regering te financieren die de staat Israël niet wil erkennen.
En ook daarin zijn de Hamasleiders radicaal anders dan hun Fatahvoorgangers. Hamas stelt zich harder en veel minder afhankelijk op tegenover Israël. Jeruzalem heeft Fatah de afgelopen dertien jaar van alles beloofd, maar niets gegeven, zegt Hamas.
Gewapende bendes
Waar de Fatahleiders wanhopig probeerden aan allerlei criteria te voldoen om aan de onderhandelingstafel met Israël te blijven zitten, ziet Hamas daarin absoluut geen heil. Het haalt de schouders op als Israël zegt dat het met Hamas geen dialoog wil, want die dialoog heeft met Fatah toch ook nooit wat opgeleverd. 'Waarom zouden we ons volk misleiden met eindeloos wachten op een vredesproces dat niets voorstelt?', zegt Hamas. De tijd dat Israël een zogenaamd vredesproces dicteert, is voorbij.
Maar de euforie zal snel plaatsmaken voor de werkelijkheid. Hamas staat niet langer langs de zijlijn en zal nu zelf met echte oplossingen moeten komen. Voor het vastgelopen vredesproces met Israël, voor de financiële wantoestand en vooral voor het gebrek aan orde in de Palestijnse gebieden. Zal Hamas optreden tegen de gewapende bendes van de aan Fatah gelieerde al-Aqsabrigade?
De militante beweging heeft Fatah er altijd van beschuldigd tegen de eigen Palestijnse broeders te strijden, in plaats van zich te verzetten tegen de voortdurende Israëlische bezetting. Ook aan die houding dankt Hamas zijn populariteit.
Zal Hamas de veiligheidsdiensten onder controle krijgen? En hoelang blijft het zelf gevrijwaard van corruptieschandalen en beschuldigingen van nepotisme, in een regio waar familiebanden alles domineren? Kan Hamas een effectief beleid voeren zonder de eigen ideologie te verloochenen, de kurk waarop het is komen bovendrijven? De praktijk moet aantonen of de Hamasbeweging zelf ook klaar is voor verandering en herstel.
»
»
»