Afghanistan probeert na 23 jaar van conflicten, als één van de armste landen ter wereld, weer op te krabbelen. De infrastructuur, de economie en het politieke systeem moeten weer worden opgebouwd.
Het land ligt ingeklemd tussen het Midden-Oosten en Centraal-Azië en is door de strategische ligging al eeuwenlang inzet van strijd. Ondanks het ruige en bergachtige landschap hebben veel landen geprobeerd het te veroveren.
Het onherbergzame landschap, maar ook de hevige weerstand van verschillende stammen hebben het de binnenvallende legers moeilijk gemaakt. Deze versnippering door de aanwezigheid van verschillende etnische, religieuze en regionale conflicten hebben het niet alleen de invallende machten, maar ook de autoriteiten in Kabul zelf altijd moeilijk gemaakt grip op het land en de bevolking te houden.
Decennia onrust
Een coup in 1973 waarbij de koning wordt verjaagd en de republiek wordt uitgeroepen, is het begin van decennia van onrust. Het regime, dat wordt gesteund door Moskou, wil het land hervormen, maar dat leidt tot rebellie. Daarop valt de Sovjet-Unie in 1979 Afghanistan binnen en wordt het land inzet van de Koude Oorlog. Islamitische strijders, onder wie Osama bin Laden, vechten met de steun van Amerika tegen de Russen.
In 1989 moet Rusland zich terugtrekken en laat het een verwoest Afghanistan achter dat honderdduizenden doden te betreuren heeft. Na het vertrek van de Russen blijft een aantal Afghaanse facties doorvechten om de controle over het land.
Taliban
De opkomst van de fanatieke islamitische Taliban in 1994 leidt tot relatieve stabiliteit. Maar het religieuze fanatisme zorgt ook voor veel tegenstand in binnen- en buitenland. Zo haalt de Taliban zich de internationale woede op de hals door toe te staan dat Osama bin Laden en andere leden van al-Qaeda in het land bivakkeren.
Eind 2001 hebben de Taliban zo'n 90 procent van Afghanistan in handen. Door te weigeren om na de aanslag van 11 september Osama bin Laden over te leveren, maken ze de weg vrij voor een nieuwe periode van oorlog in het land.
In oktober 2001 begint de VS een campagne tegen de religieuze groepering. Binnen enkele weken worden de Taliban verjaagd uit Kabul. Maar Osama bin Laden, die de grote oorlogsbuit had moeten worden, is dan al onvindbaar. Hoewel duizenden Amerikaanse militairen in Afghanistan gelegerd bleven om de Taliban te blijven vervolgen, hebben de islamitische strijders zich sinds 2003 gehergroepeerd.
'Burgemeester van Kabul'
In 2004 lijkt er toch vooruitgang te zijn in het onherbergzame land. Dan wordt een grondwet ondertekend en wordt Hamid Karzai uitverkoren tot eerste rechtstreeks gekozen president. Maar Karzai wordt wel eens spottend 'de burgemeester van Kabul' genoemd, omdat zijn macht niet verder reikt dan de stadsgrenzen van de hoofdstad, de enige plaats waar stabiliteit heerst.
Het prille evenwicht in het land wordt bedreigd door opstandige islamitische strijders, de bloeiende opium-productie en door de aanhoudende machtswellust van de Afghaanse krijgsheren, ooit gesteund door de VS om de Taliban te bestrijden. Ze trekken zich niets aan van de nationale regering, tenzij ze er zelf voordeel aan kunnen behalen.
Opium
De krijgsheren beheersen nog steeds grote delen van het land en velen houden zich bezig met drugssmokkel. Hoewel de teelt van papavers, de grondstof van opium, is verboden, leverde de handel in het verdovende middel in 2003 nog 2,3 miljard euro op.
Daarnaast lopen nog veel mensen met wapens rond in Afghanistan, van wie sommigen hun geld verdienen met het overvallen van reizigers. Al met al een instabiele en onveilige situatie waar de Nederlandse militairen hun missie moeten vervullen.
Uruzgan
Vooral de zuidelijke provincie Uruzgan is een gevaarlijk gebied. Het is één van de meest bergachtige gebieden. Er lopen slechts drie asfaltwegen doorheen, waarvan er twee doodlopen. Tot nu toe werden er alleen commandotroepen ingezet die speciale operaties uitvoeren.
De Taliban hebben nog veel invloed in deze provincie, die wordt gezien als uitvalsbasis van de religieuze groepering. Verder wordt vermoed dat zich in het gebied terroristen schuil houden. Bijna elke dag wordt er gevochten en Uruzgan was de laatste maanden van 2005 de meest gewelddadige plek van Afghanistan.
Dat de operatie risicovol is, wordt door minister Kamp van Defensie ook niet onder stoelen of banken gestoken. Hij heeft gezegd dat er inderdaad slachtoffers kunnen vallen.
ISAF
Op dit moment zijn bijna 400 Nederlandse militairen gelegerd rond Kabul als deel van de ISAF-brigade van 10.000 personen. Daarnaast werken bijna 700 Nederlanders mee aan de Amerikaanse operatie 'Enduring Freedom', waar zo'n 20.000 vooral Amerikaanse - militairen bij betrokken zijn. Die Nederlanders bevinden zich in Kandahar in het zuiden van het land en helpen de Amerikanen bij hun strijd tegen de Taliban en al-Qaeda.
De bedoeling is dat de 1200 à 1400 Nederlandse militairen zich - als onderdeel van ISAF en onder bevel van de NAVO - in Uruzgan gaan bezighouden met wederopbouw.
»
»
»